Onder het Koningsplein in Brussel ligt een stukje geschiedenis verscholen dat weinig bezoekers van de hoofdstad kennen. De archeologische site van het voormalige Coudenbergpaleis bewaart de resten van een residentie die eeuwenlang een belangrijke rol speelde in de politieke en culturele geschiedenis van de Lage Landen. Hier verbleven onder anderen de Bourgondische hertogen en keizer Karel V. Ook aartshertogen Albrecht en Isabella drukten hun stempel op het paleis, tot een verwoestende brand in 1731 het complex grotendeels in de as legde. Wat vandaag onder de Brusselse binnenstad bewaard bleef, vormt het decor voor een festival dat de historische gelaagdheid van deze plek als vertrekpunt neemt.
Van 22 november tot en met 13 december vindt er de zesde editie plaats van het Coudenberg Sound Box Fest. Onder de titel reConciliations: War & Peace brengt het festival musici en ensembles uit uiteenlopende tradities samen rond oorlog, vrede, herinnering en verzoening. Oude muziek staat er naast hedendaagse composities, traditionele klanken naast jazz en improvisatie. De ondergrondse ruimtes van het voormalige paleis zijn daarbij meer dan een bijzondere concertlocatie: hun geschiedenis en akoestiek maken deel uit van de artistieke ervaring.
Een festival in historische context
Het Coudenberg Sound Box Fest werd in 2021 opgericht onder de artistieke leiding van fluitist en musicoloog Matteo Gemolo. Het festival zoekt van bij het begin de dialoog tussen het architecturale erfgoed van de site, oude muziek en hedendaagse artistieke ontwikkelingen. De concerten worden niet zomaar in een historische omgeving geplaatst; de locatie vormt mee het uitgangspunt voor de programmering.
Die wisselwerking sluit aan bij de bredere visie van Gemolo. Als specialist in historische uitvoeringspraktijk en hedendaagse muziek wil hij het grotendeels vergeten muziekleven van het voormalige paleis van Karel V opnieuw onder de aandacht brengen. Binnen het onderzoeks- en ontwikkelingsproject reCoudenberg, dat loopt van 2025 tot 2031, wordt daarvoor historisch onderzoek verbonden met nieuwe artistieke creaties, coproducties en publiekswerking. Het verleden dient daarbij niet als een afgesloten hoofdstuk dat uitsluitend gereconstrueerd moet worden, maar als materiaal waarmee kunstenaars vandaag aan de slag kunnen.
Met reConciliations: War & Peace krijgt die gedachte een uitgesproken maatschappelijke dimensie. De geschiedenis van Europa is getekend door oorlogen, machtswisselingen, religieuze tegenstellingen en culturele ontmoetingen. Muziek kan die geschiedenis niet ongedaan maken, maar wel ruimte bieden om haar vanuit verschillende perspectieven te beluisteren. De ondergrondse zalen van het Coudenbergpaleis vormen daarvoor een betekenisvolle omgeving: een plek waar de sporen van het verleden tastbaar aanwezig zijn en waar nieuwe klanken een actuele betekenis krijgen.
Van de Dertigjarige Oorlog tot de twintigste eeuw
De eerste twee festivalconcerten vertrekken vanuit muziek die ontstond in tijden van politieke en religieuze onrust. Op 22 november presenteert InAlto onder leiding van Lambert Colson, met sopraan Alice Foccroulle, het programma Onrust voor de vrede. De muziek van Heinrich Schütz (1585-1672), onder meer uit diens Symphoniae Sacrae uit 1647, klinkt naast werk van Johann Theile (1646-1724). Beide componisten leefden in de zeventiende eeuw, een periode waarin de gevolgen van de Dertigjarige Oorlog diep doorwerkten in het Europese maatschappelijke en religieuze leven. Hun muziek laat horen hoe componisten in die context uitdrukking gaven aan geloof, verlies en de hoop op vrede.
Het programma krijgt een heel andere fysieke dimensie door de aanwezigheid van AkroPercu, met Max Charue, Julien Mairesse en Thomas Delplancq. Percussie en acrobatie brengen een combinatie van klank en beweging in de ondergrondse ruimtes. Tegenover het vocale en sacrale karakter van InAlto staat zo een meer lichamelijke benadering van ritme en expressie. De twee ensembles belichten elk op hun manier hoe muziek en beweging kunnen reageren op een wereld die uit evenwicht is.
Een week later, op 29 november, verschuift de aandacht naar stemmen die door vervolging en censuur tot zwijgen werden gebracht. Met Verbannen stemmen, gecensureerde waarheden brengt Ensemble Matica de Flor muziek uit de Sefardische traditie. Die traditie draagt de sporen van een lange geschiedenis van migratie, verdrijving en culturele vermenging. Liederen en muzikale gebruiken werden over generaties heen doorgegeven en veranderden onderweg mee met de gemeenschappen die ze levend hielden.
Trio Satellite – Lia Manchón Martínez (viool), Coline Meulemans (altviool) en Marc Martín Nogueroles (cello) – verbindt dit perspectief met het werk van twee componisten uit de twintigste eeuw: Gideon Klein (1919-1945) en Sofia Gubaidulina (1931-2025). Klein werd tijdens de Tweede Wereldoorlog gedeporteerd naar Theresienstadt en kwam om in het concentratiekamp Fürstengrube. Zijn muziek behoort tot het werk van componisten wier leven en oeuvre door de naziterreur werden onderbroken. Gubaidulina ontwikkelde in de Sovjet-Unie een eigenzinnig compositorisch oeuvre, waarin spirituele en religieuze thema’s een belangrijke plaats innemen. Samen plaatsen deze werken verschillende vormen van onderdrukking, herinnering en artistieke vrijheid naast elkaar.
Muziek aan het hof van Karel V
Op 6 december richt het festival de blik op de muziek die geklonken kan hebben in het Coudenbergpaleis zelf. De coproductie met Bozar draagt de titel Het heilige en het profane in het verloren paleis en speelt zich af op twee locaties: de archeologische site en de Coudenbergkerk. Daarmee wordt ook de historische omgeving zelf onderdeel van het programma.
ClubMédiéval, met tenor Jonatan Alvarado, luitist en vihuelaspeler Ariel Abramovich en gambist Thomas Baeté, brengt muziek uit de tijd van Karel V. Het programma vertrekt vanuit repertoire dat de keizer en zijn omgeving mogelijk hebben gekend. De combinatie van zang en historische snaarinstrumenten roept een klankwereld op die nauw aansluit bij de muzikale cultuur van de zestiende eeuw.
In de Coudenbergkerk neemt Dionysos Now! onder leiding van Tore Tom Denys het publiek mee in de polyfone muziek van componisten als Johannes Ghiselin, Pedro Ruimonte en Thomas Crecquillon. Hun werken tonen de rijkdom van de meerstemmige vocale traditie die aan het Habsburgse hof en in de bredere Europese muziekcultuur een belangrijke plaats innam. De twee concerten bieden zo verschillende invalshoeken op het muziekleven van de renaissance: van de meer intieme combinatie van stem en snaarinstrumenten tot de uitgewerkte polyfonie van het vocale ensemble.
Tussen oost en west
De slotdag, 13 december, brengt het thema van culturele ontmoeting en uitwisseling naar het heden. In Breuklijnen tussen oost en west staat de oed centraal. Elias Bachoura vertrekt vanuit de Midden-Oosterse modale traditie en onderzoekt de mogelijkheden van een dialoog met de westerse klassieke harmonie. Het programma sluit aan bij zijn album Biharayto en raakt aan de vraag hoe muzikale talen elkaar kunnen beïnvloeden zonder hun eigen karakter te verliezen.
Ook BeraadGeslagen zoekt bewust de grenzen tussen genres op. Het duo van toetsenist Fulco Ottervanger en drummer Lander Gyselinck beweegt zich tussen jazz, elektronica en improvisatie. Hun muziek ontstaat uit de wisselwerking tussen twee instrumenten en twee muzikale persoonlijkheden, met ruimte voor onverwachte wendingen en spontane interactie. Binnen het festivalprogramma vormt dit een uitgesproken hedendaagse tegenhanger van de historische en traditionele muziek.
Ruimte voor jong talent en onderzoek
Het Coudenberg Sound Box Fest beperkt zich niet tot de concerten. Op 17 en 18 november vindt de tweede editie plaats van Next/Gen, een traject voor jonge ensembles die zich toeleggen op oude muziek. De deelnemers krijgen de kans om zich verder te ontwikkelen via masterclasses en begeleiding, en presenteren zich vervolgens aan het publiek. Aan het traject is ook een beurs verbonden, evenals een plaats op het festivalprogramma van 2027. Daarnaast wordt een nieuwe hedendaagse compositie van Andreas Moulin in het project opgenomen. Zo ontstaat een verbinding tussen de opleiding en ondersteuning van jonge musici, historische uitvoeringspraktijk en nieuwe muziek.
Ook de lezingenreeks Oorlog en vrede, tussen muziek en samenleving verruimt het perspectief. In samenwerking met de Université libre de Bruxelles en het Institut des Hautes Études de Belgique worden van 19 november tot en met 10 december vier bijeenkomsten georganiseerd in de Ursulinenkapel. Onderzoekers Jessica Rosa, Cecilia Paredes, Pieter Lagrou en Emmanuelle Soupart belichten vanuit hun eigen expertise de relatie tussen muziek, conflict en samenleving. De lezingen plaatsen de artistieke programmering in een bredere historische en maatschappelijke context.
Dat het festival bovendien toetrad tot REMA, het Europese netwerk voor oude muziek, onderstreept de ambitie om de werking ook internationaal te verankeren. Het Coudenberg Sound Box Fest wil zo niet alleen een podium bieden aan uiteenlopende ensembles, maar ook een plek zijn waar onderzoek, artistieke ontwikkeling en publieksontmoeting elkaar versterken.
Een levende dialoog
De kracht van reConciliations: War & Peace ligt in de manier waarop het festival verschillende tijden en muzikale werelden met elkaar in gesprek brengt. De muziek van Schütz en Theile, de Sefardische traditie, de renaissancepolyfonie en de hedendaagse klankwerelden van Elias Bachoura en BeraadGeslagen vormen geen doorlopende historische lijn, maar bieden uiteenlopende perspectieven op conflict, herinnering en samenleven.
De keuze voor het Coudenbergpaleis geeft die ontmoeting een extra betekenislaag. Onder de stad, tussen de overblijfselen van een verdwenen residentie, klinkt muziek die eeuwen en culturen overspant. Het verleden blijft hier niet onder de grond begraven: het krijgt een stem.
Praktisch
Coudenberg Sound Box Fest – reConciliations: War & Peace
22 november tot en met 13 december 2026
Coudenbergpaleis, Koningsplein 10, 1000 Brussel
Op 6 december ook in de Coudenbergkerk.
Concerten op 22 en 29 november en 13 december om 18.30 uur. Op 6 december zijn er twee concertreeksen, met aanvang om 17.30 en 19 uur, respectievelijk om 19 en 20.30 uur.
Tickets: €25 voor de concerten op 22 en 29 november en 13 december; €32 voor de coproductie met Bozar op 6 december. Jongeren onder 26 jaar betalen respectievelijk €15 en €22. Kinderen onder 12 jaar hebben gratis toegang.
Meer informatie en tickets: coudenberg.brussels/csbf2026 en belarts.art
De lezingenreeks Oorlog en vrede, tussen muziek en samenleving loopt van 19 november tot en met 10 december in de Ursulinenkapel.