Bij Wolfgang Amadeus Mozart (1756–1791) kunnen piano en viool elkaar plagen, uitdagen en onverwacht op elkaars ideeën voortbouwen. In de Sonate in A groot, KV 526, en de Sonate in Es groot, KV 380, ontvouwt zich zo een levendige muzikale dialoog, waarin beide instrumenten beurtelings het voortouw nemen. Pianist Robert Levin en violist Gérard Poulet zoeken op deze cd van het Franse label Le Palais des Dégustateurs naar het evenwicht tussen die stemmen. Hun programma bevat bovendien een bijzondere verrassing: naast de twee voltooide sonates klinkt een fragment van een onvoltooide compositie van Mozart, gevolgd door een mogelijke voortzetting die Levin zelf schreef.
Robert Levin heeft zich zowel als pianist als musicoloog intensief met Mozart beziggehouden. Naast de uitvoering van diens repertoire heeft hij zich toegelegd op het voltooien van composities die Mozart onvoltooid achterliet. Levin en Poulet werkten eerder samen aan een album met onvoltooide werken van Mozart voor viool en piano. Deze uitgave sluit daarop aan, maar combineert de reconstructie met twee voltooide sonates.
Speelsheid en ingetogenheid
De Sonate in A groot, KV 526, ontstond in 1787 en behoort tot Mozarts late bijdragen aan het genre. In het openingsdeel, Molto allegro, valt de speelse muzikaliteit van Levin en Poulet op. De muzikale lijnen sluiten soepel op elkaar aan en geen van beiden dringt zich voortdurend op. Het plezier waarmee ze deze muziek benaderen, verleent het deel een aanstekelijke lichtheid.
Het Andante slaat een heel andere toon aan. De piano zet zoekend in, waarna de viool met een heldere klank aansluit. Levin en Poulet bouwen het deel behoedzaam op, met veel aandacht voor rust en ingetogenheid. De beheerste aanpak geeft de muziek een zekere intimiteit, maar haalt voor mijn gevoel niet overal de spanning naar boven.
In het afsluitende Presto ligt het tempo een stuk hoger. De musici houden de vaart erin en geven hun partijen voldoende zelfstandigheid. De vioolklank komt hier op sommige momenten wat scherp en minder warm over. Daardoor mengt de viool niet altijd even soepel met de piano. Die klankkleur valt aanvankelijk op, maar wordt na verloop van tijd minder nadrukkelijk.
Tussen nuance en levendigheid
In de Sonate in Es groot, KV 380, trekt in het openingsdeel, Allegro, vooral Levins verfijnde articulatie en subtiele nuancering de aandacht. Aanvankelijk neemt de piano een prominente plaats in, maar gaandeweg krijgt ook Poulet meer ruimte om zich te ontplooien. Levins spel geeft de muziek reliëf en houdt de muzikale lijnen helder.
Het Andante con moto krijgt een ingetogen karakter. Levin laat de versieringen alle ruimte en verweeft ze zorgvuldig in de muzikale lijn. Ondanks het rustige tempo blijft de muziek vloeien. In het afsluitende Rondo zorgen de syncopen voor een speels ritmisch karakter. Levin en Poulet bouwen geleidelijk op naar het einde, waardoor het slot overtuigend wordt afgerond.
Mozarts aanzet, Levins vervolg
Het meest bijzondere onderdeel van het programma is het fragment KV Anh. 47, een onvoltooide compositie in G groot waarvan slechts een begin van Mozarts hand bewaard bleef. De muziek gaat vinnig van start: eerst klinkt de piano, vervolgens neemt de viool het over, waarna beide instrumenten samen verdergaan. Het levendige begin eindigt abrupt en laat de vraag open hoe Mozart het werk zelf zou hebben voortgezet.
Daarna volgt de door Robert Levin voltooide versie. De viool krijgt daarin een expressieve rol, terwijl de pianopartij rijk is uitgewerkt. De aanvulling biedt een mogelijke voortzetting van het bewaarde fragment, maar blijft uiteraard een reconstructie en geen teruggevonden origineel. Door het oorspronkelijke begin en Levins aanvulling na elkaar te horen, krijgt de luisteraar niet alleen Mozarts muzikale aanzet te horen, maar ook een mogelijke invulling van wat erop had kunnen volgen.
De opname werd in mei 2015 gemaakt in La Goillotte in Vosne-Romanée. De klank is overwegend helder en roept de sfeer op van een intieme salon. Piano en viool zijn goed in balans en krijgen allebei voldoende ruimte, al klinkt de opname op sommige momenten wat direct.
De combinatie van twee voltooide sonates met het onvoltooide fragment en Levins aanvulling geeft deze cd een eigen karakter. Vooral voor wie benieuwd is hoe een pianist-componist zo’n bewaard gebleven aanzet kan aanvullen, vormt dat laatste onderdeel een extra reden om te luisteren.
