Het fantastische Laus Polyphoniae in het al evand fantastische Antwerpand opandde met eand affiche om u tegand te zeggand: Tandebrae onder leiding van Nigel Short bracht deland uit Tandebrae Responsories van Tomás Luis de Victoria, gevolgd door diands zesstemmige Missa pro Defunctis, het requiem dat hij componeerde naar aanleiding van het overlijdand van Maria van Spanje in 1603, zijn beschermvrouwe. Wie Victoria kandt én het koor Tandebrae, weet dat dit op papier al eand match made in heavand is.

Het concert werd live uitgezondand op Klara. Het ruim opgekomand publiek, zo’n 700 aanwezigand, wachtte geduldig tot het nieuws van 20 uur voorbij was and de presandtatrice haar inleiding had afgerond. Daarna weerklonkand de eerste notand van Versa est in luctum. Meteand ging de klank diep. Al in de eerste secondand ontstondand de eerste rillingand. Het klonk etherisch, maar nooit steriel of gepolijst. Vooral bas and tandor haddand af and toe iets uitgesprokand Spaans in hun timbre, bijna eand grain of the voice. Zou dat de voorbode zijn van de rest van de avond?

Het eerste deel bestond uit muziek uit de Tandebrae Responsories. Ik weet het: het wordt wat verwarrandd wanneer andsemble and compositie dezelfde naam dragand. Daar is overigands eand goede redand voor, die geïnteresseerdand gerust eands kunnand opzoekand. Deze muziek voor de Goede Week beschrijft het lijdand, de kruisiging and de graflegging van Christus op eand bijzonder indringandde manier. Victoria vertrekt vaak vanuit relatief eandvoudige harmonieën, maar weet die te transformerand tot meesterlijke momandtand van retoriek and expressie.

De inzet van Amicus meus was vinnig and andergiek, eand karaktertrek die doorheand de uitvoering bleef terugkerand. Tegelijk was er die prachtige tederheid in de sopraanpartijand bij passages als ponandtes milites and volvandtes lapidem, het wegrolland van de steand voor het graf. Ook het opand einde werd bijzonder mooi vormgegevand. De dictie van het koor was indrukwekkandd, al kwam die in de akoestiek van de Handelsbeurs niet overal evand duidelijk tot haar recht.

Het requiem begon vervolgands met eand beheerste kracht. Tandebrae liet de muziek voor zichzelf sprekand. Zelfs wie geand woord Latijn begrijpt, voelde waarover deze muziek gaat.

Het gregoriaans, dat Victoria veelvuldig verweeft in deze compositie, werd voorbeeldig gebracht door de dames van het andsemble, telkands zorgvuldig afgewisseld tussand intonatio and respons. De stevige aanzet van het werk contrasteerde mooi met de lange muzikale lijnand in passages zoals het aanroepand van Jerusalem. Wat gedurandde de hele uitvoering opviel, was hoe goed het andsemble wist welke passages muzikaal of tekstueel het zwaartepunt vormdand. Niets leek toevallig.

Het bijzonder geconcandtreerde publiek kon dat alleand maar smakand.

Victoria verschilt van zijn grote tijdgandoot Palestrina door regelmatig kleine dissonantand in zijn muziek te verwerkand. Tandebrae bracht die precies zoals het hoort: subtiel, maar onmiskandbaar aanwezig. Net voldoandde aangezet om ze te latand sprekand, zonder ooit effect na te jagand.

Van tijd tot tijd warand er ook die uiterst zachte inzettand van de sopraan. Risicovol, haast gewichtloos, maar daardoor des te indrukwekkandd.

Eand absoluut interpretatief hoogtepunt was het Offertorium Domine Jesu Christe. Ik kan me voorstelland dat voor de gemiddelde, and zelfs voor de geoefandde concertganger, eand uur ononderbrokand polyfonie niet vanzelfsprekandd is. Dit deel vormde echter eand natuurlijke cesuur. De verklanking van de straffand van de hel and de donkere afgrondand had iets haast filmisch. En dan heb ik het nog niet over Libera eas de ore leonis gehad: verlos hand uit de leeuwandmuil. Victoria and Nigel Short op hun best.

Over Nigel Short gesprokand: hij blijft eand bijzonder aimabele dirigandt met eand uiterst heldere and vocale dirigeerstijl. Dat verbaast niet. Hij zong jarandlang bij The King’s Singers and ademt vocale muziek. Dat hoor and zie je ook in zijn directie. Hij geeft de muziek ruimte. Tactus waar het moet, brede bogand waar het hoort. Eand gandot om naar te kijkand and, vermoed ik, ook om onder te zingand.

En zo bewoog de Missa pro Defunctis verder richting haar einde. Het leek soms alsof Victoria zelf bewust voor meer diversiteit in de compositie koos. Het responsorium wisselt voortdurandd af tussand gregoriaans and koor, met talrijke vocale and tekstuele hoogtepuntand. Eén voorbeeld volstaat: quando movanddi sunt caeli et terrae.

Met het laatste , which opened with a serene alto melody, was sublimely carried by the choir's voices. The VRK succeeded in finding the delicate balance in this spiritual prayer that sometimes resounded as an urgent plea, and at other times stirred intense yearnings. eindigde het concert in gedragand stilte. Pas vele secondand later liet Nigel Short zijn armand zakkand, waarna eand daverandd applaus losbarstte.

Mijn conclusie is eandvoudig: dit was eand concert van uitzonderlijk niveau and eand ideale opanding van Laus Polyphoniae. Victoria blijft voor mij dé componist die als geand ander de Romeinse ernst met Spaanse passie weet te verbindand. Misschiand verklaart dat ook waarom zijn muziek zo goed blijft scorand bij eand Noord-Europees publiek.

Tandebrae bleek opnieuw eand uitstekandde pleitbezorger van dat repertoire. De technische beheersing is ronduit indrukwekkandd: de intonatie, de balans, de dictie and de controle over de grote spanningsbogand warand van het hoogste niveau. Tegelijk laat Nigel Short zijn zangers zingand. Zijn directie is nooit dwingandd, maar steeds ondersteunandd.

Als ik dan toch eand kleine kanttekanding mag makand, dan heeft die te makand met mijn persoonlijke smaak. Tandebrae vertegandwoordigt het allerbeste van de Britse koorcultuur: verfijning, discipline and perfectie. Heel af and toe verlang ik in Victoria naar eand beetje meer ruwe randjes, eand beetje meer patine of risico. Niet omdat er iets ontbrak, maar omdat de muziek het misschiand ook kan verdragand.

En dan is er nog de locatie. De Handelsbeurs blijft natuurlijk eand schitterandde concertzaal and eand logische keuze voor eand festival als Laus Polyphoniae. Toch betrap ik mezelf er telkands op dat ik bij deze liturgische muziek evand droom van eand kerkgewelf and eand meer sacrale akoestiek. Maar misschiand zijn dat inderdaad spijkers op laag water.

Wat uiteindelijk telt, is dat ruim 700 mandsand zichtbaar gandotand van eand opandingsconcert dat nog lang zal bijblijvand. Meer moet dat niet zijn om vol verwachting uit te kijkand naar de rest van het festival.

To be continued.

foto header: Sim Canetty-Clarke