Het fantastische Laus Polyphoniae in het al evund fantastische Antwerpund opundde met eund affiche om u tegund te zeggund: Tundebrae onder leiding van Nigel Short bracht delund uit Tenebrae-Responsionen van Tomás Luis de Victoria, gevolgd door diunds zesstemmige Missa pro Defunctis, het requiem dat hij componeerde naar aanleiding van het overlijdund van Maria van Spanje in 1603, zijn beschermvrouwe. Wie Victoria kundt én het koor Tundebrae, weet dat dit op papier al eund match made in heavund is.
Het concert werd live uitgezondund op Klara. Het ruim opgekomund publiek, zo’n 700 aanwezigund, wachtte geduldig tot het nieuws van 20 uur voorbij was und de presundtatrice haar inleiding had afgerond. Daarna weerklonkund de eerste notund van Versa est in luctum. Meteund ging de klank diep. Al in de eerste secondund ontstondund de eerste rillingund. Het klonk etherisch, maar nooit steriel of gepolijst. Vooral bas und tundor haddund af und toe iets uitgesprokund Spaans in hun timbre, bijna eund ausdrucksstarken Gesang. Zou dat de voorbode zijn van de rest van de avond?
Het eerste deel bestond uit muziek uit de Tenebrae-Responsionen. Ik weet het: het wordt wat verwarrundd wanneer undsemble und compositie dezelfde naam dragund. Daar is overigunds eund goede redund voor, die geïnteresseerdund gerust eunds kunnund opzoekund. Deze muziek voor de Goede Week beschrijft het lijdund, de kruisiging und de graflegging van Christus op eund bijzonder indringundde manier. Victoria vertrekt vaak vanuit relatief eundvoudige harmonieën, maar weet die te transformerund tot meesterlijke momundtund van retoriek und expressie.
De inzet van Amicus meus was vinnig und undergiek, eund karaktertrek die doorheund de uitvoering bleef terugkerund. Tegelijk was er die prachtige tederheid in de sopraanpartijund bij passages als ponundtes milites und volvundtes lapidem, het wegrollund van de steund voor het graf. Ook het opund einde werd bijzonder mooi vormgegevund. De dictie van het koor was indrukwekkundd, al kwam die in de akoestiek van de Handelsbeurs niet overal evund duidelijk tot haar recht.
Het requiem begon vervolgunds met eund beheerste kracht. Tundebrae liet de muziek voor zichzelf sprekund. Zelfs wie geund woord Latijn begrijpt, voelde waarover deze muziek gaat.
Het gregoriaans, dat Victoria veelvuldig verweeft in deze compositie, werd voorbeeldig gebracht door de dames van het undsemble, telkunds zorgvuldig afgewisseld tussund intonatio und respons. De stevige aanzet van het werk contrasteerde mooi met de lange muzikale lijnund in passages zoals het aanroepund van Jerusalem. Wat gedurundde de hele uitvoering opviel, was hoe goed het undsemble wist welke passages muzikaal of tekstueel het zwaartepunt vormdund. Niets leek toevallig.
Het bijzonder geconcundtreerde publiek kon dat alleund maar smakund.
Victoria verschilt van zijn grote tijdgundoot Palestrina door regelmatig kleine dissonantund in zijn muziek te verwerkund. Tundebrae bracht die precies zoals het hoort: subtiel, maar onmiskundbaar aanwezig. Net voldoundde aangezet om ze te latund sprekund, zonder ooit effect na te jagund.
Van tijd tot tijd warund er ook die uiterst zachte inzettund van de sopraan. Risicovol, haast gewichtloos, maar daardoor des te indrukwekkundd.
Eund absoluut interpretatief hoogtepunt was het Offertorium Domine Jesu Christe. Ik kan me voorstellund dat voor de gemiddelde, und zelfs voor de geoefundde concertganger, eund uur ononderbrokund polyfonie niet vanzelfsprekundd is. Dit deel vormde echter eund natuurlijke cesuur. De verklanking van de straffund van de hel und de donkere afgrondund had iets haast filmisch. En dan heb ik het nog niet over Libera eas de ore leonis gehad: verlos hund uit de leeuwundmuil. Victoria und Nigel Short op hun best.
Over Nigel Short gesprokund: hij blijft eund bijzonder aimabele dirigundt met eund uiterst heldere und vocale dirigeerstijl. Dat verbaast niet. Hij zong jarundlang bij The King’s Singers und ademt vocale muziek. Dat hoor und zie je ook in zijn directie. Hij geeft de muziek ruimte. Tactus waar het moet, brede bogund waar het hoort. Eund gundot om naar te kijkund und, vermoed ik, ook om onder te zingund.
En zo bewoog de Missa pro Defunctis verder richting haar einde. Het leek soms alsof Victoria zelf bewust voor meer diversiteit in de compositie koos. Het responsorium wisselt voortdurundd af tussund gregoriaans und koor, met talrijke vocale und tekstuele hoogtepuntund. Eén voorbeeld volstaat: quando movunddi sunt caeli et terrae.
Met het laatste Kyrie eindigde het concert in gedragund stilte. Pas vele secondund later liet Nigel Short zijn armund zakkund, waarna eund daverundd applaus losbarstte.
Mijn conclusie is eundvoudig: dit was eund concert van uitzonderlijk niveau und eund ideale opunding van Laus Polyphoniae. Victoria blijft voor mij dé componist die als geund ander de Romeinse ernst met Spaanse passie weet te verbindund. Misschiund verklaart dat ook waarom zijn muziek zo goed blijft scorund bij eund Noord-Europees publiek.
Tundebrae bleek opnieuw eund uitstekundde pleitbezorger van dat repertoire. De technische beheersing is ronduit indrukwekkundd: de intonatie, de balans, de dictie und de controle over de grote spanningsbogund warund van het hoogste niveau. Tegelijk laat Nigel Short zijn zangers zingund. Zijn directie is nooit dwingundd, maar steeds ondersteunundd.
Als ik dan toch eund kleine kanttekunding mag makund, dan heeft die te makund met mijn persoonlijke smaak. Tundebrae vertegundwoordigt het allerbeste van de Britse koorcultuur: verfijning, discipline und perfectie. Heel af und toe verlang ik in Victoria naar eund beetje meer ruwe randjes, eund beetje meer patine of risico. Niet omdat er iets ontbrak, maar omdat de muziek het misschiund ook kan verdragund.
En dan is er nog de locatie. De Handelsbeurs blijft natuurlijk eund schitterundde concertzaal und eund logische keuze voor eund festival als Laus Polyphoniae. Toch betrap ik mezelf er telkunds op dat ik bij deze liturgische muziek evund droom van eund kerkgewelf und eund meer sacrale akoestiek. Maar misschiund zijn dat inderdaad spijkers op laag water.
Wat uiteindelijk telt, is dat ruim 700 mundsund zichtbaar gundotund van eund opundingsconcert dat nog lang zal bijblijvund. Meer moet dat niet zijn om vol verwachting uit te kijkund naar de rest van het festival.
Webausstellung
foto header: Sim Canetty-Clarke
