In Bozar ontvouwde zich op vrijdag 24 april een avond die zich aanvankelijk aandiende als een klassiek geconstrueerd programma, maar gaandeweg een veel gelaagder spanningsveld blootlegde tussen ambitie, discipline en interpretatieve samenhang. Het Belgian National Orchestra (BNO) onder leiding van Antony Hermus, met Nemanja Radulović als solist, koos niet voor gemak, maar voor contrast – en precies daar situeerde zich zowel de kracht als de frictie van dit concert.
De avond opende met de Ouverture tot Ruslan en Ludmila van Mikhail Glinka (1804-1857), een werk dat in zijn ogenschijnlijke lichtheid meteen de toon zet. Wat sprankelend en energiek had moeten klinken, kreeg hier een gehaaste en weinig samenhangende invulling. Het hoge tempo en de vele muzikale ideeën vonden elkaar niet vanzelfsprekend: inzetten waren ongelijk, frasen misten richting en de lijn ontvouwde zich moeizaam. Het resultaat was eerder onrust dan elegantie.
Vervolgens betrad Radulović het podium voor Sergej Prokofjev (1891-1953) – en kantelde de avond merkbaar. Zijn interpretatie van het Tweede Vioolconcerto was geen demonstratie van virtuositeit om de virtuositeit, maar een muzikaal doordachte en intens beleefde lezing. Wat vooral opviel, was de hechte band tussen solist, dirigent en orkest: vanaf de eerste noot ontstond een gedeelde focus waarin techniek volledig ten dienste stond van expressie.
Radulović speelde met een uitgesproken fysieke aanwezigheid. Zijn frasering was beweeglijk, soms hoekig, dan weer verrassend vloeiend, en steeds geladen met intentie. In het langzame deel toonde hij een ingehouden lyriek die nooit sentimenteel werd, maar juist door haar fragiliteit overtuigde. De finale scherpte de dialoog verder aan: het orkest bleef strak, de solist duwde en trok, en precies in die spanning ontstond een uitvoering die werkelijk beklijfde – muzikaal coherent, communicatief sterk en overtuigend in haar geheel.
Reeds weken op voorhand was ook een signeersessie en ontmoeting met Radulović aangekondigd, die enkele uren voor het concert onverwacht werd geannuleerd wegens het niet beschikbaar zijn van de aangekondigde cd’s. Dat liet bij een deel van het publiek een gevoel van ontgoocheling achter, al bleef de muzikale impact van het concert zelf uiteraard onaangetast.
Na de pauze volgde de Vijfde symfonie van Prokofjev, en daar bleek hoe broos de opgebouwde spanningsboog eigenlijk was. Aan de inzet van het orkest lag het allerminst: de musici van het BNO speelden met indrukwekkende kracht en technische zekerheid, en klankmatig stond er zonder meer iets. Maar precies daarin schuilde ook het probleem: wat hoorbaar werd, was vooral volume, energie en precisie, eerder dan een gedragen muzikaal verhaal.
Belangrijk daarbij is de achtergrond van dit werk: de Vijfde symfonie ontstond in 1944, in een Sovjet-Unie die nog volledig in de greep van de oorlog stond. Officieel sprak Prokofjev over een “hymne aan de vrije en gelukkige mens”, maar die formulering draagt onvermijdelijk een dubbele bodem in zich. Achter de monumentaliteit schuilt spanning, achter de triomf een zekere ambiguïteit. Onder Hermus bleef de symfonie steken in een opeenvolging van goed gespeelde passages die zelden uitgroeiden tot een overtuigend geheel – des te jammer voor een werk met alle ingrediënten voor een meeslepende lezing. De noten stonden er, vaak scherp en nadrukkelijk, maar de onderliggende spanningsboog en emotionele gelaagdheid bleven opvallend afwezig. Waar Prokofjev een dubbelzinnige wereld schetste – tussen heroïek en wrangheid, tussen façade en onderhuidse spanning – bleef deze lezing te eendimensionaal. De muziek werd niet zozeer opgebouwd als wel geproduceerd: luid, nadrukkelijk en bijwijlen uitputtend in haar directheid.
Dat werkte ook door in de luisterervaring. Waar het vioolconcerto de tijd leek stil te zetten, sleepte de symfonie zich bij momenten voort zonder werkelijk naar de keel te grijpen. De intensiteit sloeg om in luistermoeheid, en de opeenstapeling van klankmassa’s deed eerder denken aan effect dan aan betekenis. Wat in deze uitvoering ontbrak, was precies wat deze symfonie nodig heeft om te overtuigen: een gevoel van richting, van noodzaak, van innerlijke spanning.
Zo blijft de indruk hangen van een avond met scherpe contrasten. Een sterk en muzikaal doorleefd vioolconcerto vormde het duidelijke hoogtepunt, terwijl de symfonie – ondanks alle inzet en technische kwaliteiten – uiteindelijk teleurstelde door een gebrek aan visie en zeggingskracht. Het was geen avond die onverschillig laat, maar wel een die duidelijk maakt hoe essentieel interpretatie is: zonder diepgang blijft zelfs de luidste klank leeg.
