Drie dagen in maart programmeerde International Opéra Academy Così fan tutte, de derde Da Ponte opera van Wolfgang Amadeus Mozart (1756-1791). Benieuwd naar de opvolging van de operaschool waar Guy Joosten destijds mee gestart is, wilde ik deze Mozartopera met deze jonge artiesten graag zien. De ervaring was bijzonder positief.
Così fan tutte met de ondertitel ossia la scuola degli amanti heeft vele lagen en de voorstelling heeft daar bijzonder handig, slim en toch eenvoudig op ingespeeld. Così fan tutte is een rechtlijnig verhaal met een beperkt aantal personages, twee koppels en een intriganten duo. De liefde van de koppels Fiordiligi en Guglielmo enerzijds, Dorabella en Ferrando anderzijds wordt op de proef gesteld en wat als spel begint, wordt wrede waarheid, zij het met een open einde. In zijn voorwoord verantwoordt Michiel Delanghe, de directeur van IOA, duidelijk zijn keuze voor deze opera. Jonge mensen worden ook in het echte leven voortdurend geconfronteerd met keuzes maken, met verwachtingen en het al dan niet nemen van vrijheid. Wat is de waarde van trouw en identiteit? Zo wordt het spel op de scène tegelijk een soort laboratorium voor het reële leven. De test met deze ideologische achtergrond van het stuk hebben de acteurs absoluut goed doorstaan en hun omzetting ervan op scène leverde een fantastische theaterervaring op.
Het komische en het ironische, het pseudo-spannende en het bij momenten tragische van de intrige werd op een intelligente en overtuigende manier verwerkt. De enscenering is bijzonder eenvoudig gehouden. Een naakte scène met een bed – eerder een matras op de grond, enkele barkrukken, een paar kleine rekken een laag tafeltje, een soort etalagebuste. En vooral, een klavecimbel. Wat verstoppertje spelen onder een laken, barkrukken als “notarisbureau”, een borstelsteel die diverse functies krijgt, en ook wel een licht-erotische connotatie, twee koppen met de initialen F en G. Meer was niet nodig om de verbeelding op gang te zetten voor de diverse locaties en waar gepast komische zinspelingen. Verder beperkte belichting en hedendaagse soms ook grappige kledij, zoals het soort Schotse rokje van Don Alfonso.
De zangers voelden zich duidelijk in hun sas en beheersten hun vocale partij bewonderenswaardig goed. Hoewel nog zeer jong hebben ze allemaal al wel enige ervaring in opera opgedaan en dat zal zeker hun zelfverzekerdheid en spontaneïteit verklaren. De afscheidsaria Soave sia il vento klonk effectief vertederend, Juliana Cook zong met mooie hoge sopraan de aartsmoeilijke aria Come scoglio, Sophie Patterson was een aandoenlijke en speelse Dorabella met een heerlijk E amore un ladroncello. De stemmen van de zusjes matchten ook mooi in de duetten. Despina (Rosa Sparks) is gewoon een prototype van tongue-in-cheek komiek met een helder sopraantimbre. Ook Ferrando en Guglielmo zijn goed gecast met de tedere tenor van Yiming Liu en de warme en toch krachtige bariton van Alex Gibb.
Kris Belligh steelt de show als Don Alfonso. Hij kruipt helemaal in de huid van de intrigant en geniet er duidelijk van! Hij is bijna continu op de scène, vindt steeds een veelzeggende houding en bovendien heeft hij een mooie bariton, die zowel zachte gluiperigheid als autoriteit kan uitstralen. Een geknipte Don Alfonso!
Het klavecimbel op de scène speelt uiteraard de begeleiding van de recitatieven maar gaat tegelijk zowat deel uitmaken van het geheel, zeker met een fijnzinnig klavecinist als Job Clement, die zich ook betrokken opstelt bij het verhaal. Een uitstekende vondst.
Nabil Shehata dirigeerde het Flanders Conservatory Orchestra, dat in de brochure voorgesteld wordt als een primeur voor deze productie. Voor het eerst spelen studenten van drie conservatoria Antwerpen, Gent en Brussel samen in één formatie. Het leverde een spannende en aangrijpende Mozart-opera af, met speelsheid, nuance en goede ondersteuning van de stemmen. Her en der een hobo of fagot net niet correct klonk is in deze context muggenzifterij.
De voorstelling kreeg een uitbundig applaus dat beslist als aanmoediging mag dienen om deze doelstelling verder na te streven: “A unique collaboration that not only carries this production, but also helps build the future of our operatic landscape”. Ik haal dit citaat aan uit het programmaboekje dat ééntalig Engels is. Misschien een suggestie voor de toekomst: de bijdragen ook in het Nederlands? Want IOA verdient alvast het beste voor de toekomst.
