Zum Inhalt springen
Dit is een volledig nieuwe website, vond u een bug, stuur ons een email op bestuur@klassiek-centraal.be
Automatisch übersetzt · Original
Nachrichten

Casals' cello und die Stimmen der Blumen

J
· 8 Min. Lesezeit
Diesen Artikel teilen
Casals' cello und die Stimmen der Blumen
© JL / KC

De cello die geen cello was maar het wel werd...

De winnaar van de Koningin Elisabethwedstrijd van dit jaar neemt niet alleen een prijs mee naar huis, maar ook een onbetaalbaar expressiemiddel: de Goffriller-cello waarop Pablo Casals 65 jaar lang speelde. Het instrument wordt de komende vier jaar uitgeleend aan de eerste laureaat, waardoor een uitvoerder aan het begin van een veelbelovende carrière nieuwe interpretaties kan laten horen.

Wat dit instrument zo bijzonder maakt, is niet alleen de voormalige eigenaar, maar ook de oorsprong: in het begin was het geen cello. Sterker nog, de proporties van het instrument dat we nu kennen als de cello bestonden pas vanaf het midden van de 18 de eeuw. In plaats daarvan werd de grotere categorie strijkinstrumenten gedomineerd door violones, instrumenten van wel 80 centimeter groot die de rol van continuo in een ensemble vervulden. Ze waren ondersteunende instrumenten en niet bedoeld om solo mee te spelen.

Matteo Goffriller, de maker van Casals' instrument, was een meestervakman in Venetië in de tijd dat violones in de mode waren. Hij bouwde dit instrument als een violone in zijn oorspronkelijke, grotere formaat, ergens aan het begin van de 18 de eeuw. Maar zoals veel instrumenten die uit zijn werkplaats kwamen, ontbrak er ook bij dit exemplaar een belangrijk detail: het label met zijn naam. Het weglaten hiervan was wellicht een succesvolle manier om Venetiaanse belastingen te ontwijken, maar het betekende ook dat Goffrillers bijdrage aan het ambacht in latere jaren onopgemerkt bleef.

Tegen de tijd dat de Goffriller violone in handen van Casals kwam, was deze ingekort tot de proporties van een cello, een kleine violone, geschikt voor het uitdagende repertoire dat in latere jaren ontstond. Het instrument werd aan hem verkocht als een Bergonzi, naar een maker die destijds bekender was onder instrumentenverkopers, maar Casals wist dat het een Goffriller was. Hij koesterde de klank en weigerde het te ruilen voor een ander instrument. De unieke klank zal de winnaar van de wedstrijd zowel uitdagingen als kansen bieden, met zijn vermogen tot delicate pianissimo en krachtige forte en zijn kleurrijke boventonen.

Four Odes to the Tidings of Flowers, het plichtwerk gecomponeerd door Fang Man

In dezelfde trant van het klankenspectrum van Casals cello biedt Four Odes to the Tidings of Flowers, het verplichte stuk voor de finale van de wedstrijd, de finalisten de kans om hun vermogen te bewijzen om de complexe interpretaties over te brengen die de schittering van de Goffriller-cello naar voren brengen.

Fang Man, een in China geboren Amerikaanse componist, componeerde dit concerto in vier delen die bloemen vertegenwoordigen die in de Chinese traditie met de seizoenen worden geassocieerd: orchidee voor de lente, bamboe voor de zomer, chrysant voor de herfst en pruim voor de winter.

De gevarieerde stemmingen in het stuk bieden de uitvoerder veel vrijheid, met felle en vredige passages en sommige gedeelten die simpelweg zijn gemarkeerd met ‘Improviseren’. Er zijn meerdere harmoniën en glijdende noten, stille momenten en passages waarin de solist en het orkest een groots kabaal maken. Bovendien heeft de componist de solist de mogelijkheid gegeven om de delen in willekeurige volgorde te spelen, een keuze die een grote invloed kan hebben op hoe het werk overkomt.

Fang zei dat haar belangrijkste muzikale inspiratiebron voor het stuk westerse muziek was, met name die van Olivier Messiaen. De parallellen met Messiaen zijn zeker hoorbaar in de algemene harmonische structuur van het stuk, maar er zijn ook nog steeds Chinese invloeden waarneembaar, bijvoorbeeld in de stijgende glijdende noten in het lentedeel. Er is ook een speelsheid die af en toe naar voren komt. Een andere inspiratiebron voor haar thema, zo vertelde Fang aan verslaggevers, was de fascinatie van haar 92-jarige vader voor mahjong, waarvan de bloemtegels ook overeenkomen met de delen van het concerto.

In de uitvoering is Vier Oden aan de Bloemenboodschap een uitdagende test voor het vermogen van de solist om naar alle andere partijen te luisteren en een individuele interpretatie te geven die tevens een overtuigende dialoog met het orkest aangaat. Er zijn passages waarin het orkest de cellosolo dreigt te overstemmen; de klank op sommige plekken is een compositiekeuze die de uitvoerder wellicht niet volledig kan verzachten. Maar het is een stuk dat variatie in expressie en originaliteit in interpretatie beloont, een intrigerend voorbeeld van het soort uitvoeringen dat een van deze veelbelovende solisten de komende vier jaar op het historische instrument van Casals zou kunnen geven.

Ik ben klaar om te vertalen, maar het bericht bevat de Engelse tekst, niet het Nederlands. Je instructies vragen om een vertaling vanuit het Nederlands naar het Duits. Kun je bevestigen of je het Engelse fragment naar het Duits wilt laten vertalen, of heb je een Nederlandse versie die ik moet vertalen? Ik wacht op je bevestiging.

Details

Wer
Componist Fang Man
Wo
Bozar, Brussel
Gesehen am
25 Mai 2026
Bildnachweis
JL / KC
Diesen Artikel teilen

Kommentare

Noch keine Kommentare. Sei der Erste, der kommentiert.

Kommentar hinterlassen

Kommentare werden vor der Veröffentlichung geprüft.

DE