Nieuwe cd Jeroen Malaise – release concert 23 mei 2026 MoMu Antwerpen

Nomad – zo heet het Grand Café in de Singel in Antwerpen. Meermaals gelauwerd componist, zelfverklaard ‘muziekarcheoloog’ en conservatoriumdocent Jeroen Malaise voelt zich daar thuis. Die naam staat zowat symbool voor zijn muzikale leven, geeft hij toe. In zijn oeuvre spelen traditie en improvisatievormen een belangrijke rol. Hij was al te gast in onder meer het Wiener Konzerthaus, het Royal Opera House London, het Cage Festival Amsterdam, het Romaeuropa Festival, het National Arts Centre in Ottawa, Les Coups de Théâtre Montréal en het Beijing Music Festival. Daarnaast zetelt hij in de Stuurgroep Metric en is hij ambassadeur van de Pleyel 1884 in het Vleeshuis in Antwerpen. Nu is zijn nieuwe cd uit ‘West Bank Echoes – A Journey Through Palestine’.

Hoe belandt iemand op de Westelijke Jordaanoever?

Via een project voor het Conservatorium in Italië belandde ik in Tunesië. Daar vroegen ze me: hebt u belangstelling in een bezoek aan een Palestijnse Muziekhogeschool? Nieuwsgierig als ik ben, hapte ik meteen toe. Het werd een heel aparte ervaring. Wrang en mooi tegelijkertijd. Een plek waar zoveel geschiedenis hangt: dat is toch wel heel bijzonder. Dat voel je ook. Dat hangt in de lucht. (Lees er ook maar dat prachtboek van Michael Church ‘The other classical music traditions’ op na.) En dat de Palestijnse cultuur zo compleet overschreven werd, dat fascineerde mij.

Ik wou daar iets moois -, iets van schoonheid rond brengen en vroeg aan mijn platenlabel Etcetera of ik er op mijn nieuwe cd een hoofdstuk aan kon besteden. Etcetera was enthousiast en wou liefst een volledig album rond dat thema.

Daarom trok ik vorig jaar opnieuw naar de West Bank/ de Westelijke Jordaanoever. Je hebt daar weliswaar conflicten, maar het is geen oorlogszone. Ramallah enzo zijn relatief veilige plekken omdat daar veel toeristen rondlopen. Muziek is mijn taal. De focus op dit album ligt op de Westelijke Jordaanoever, niet op Gaza.

Ik was al langer geïntrigeerd door de Arabische taal en het Arabisch schrift. Heb zelfs drie jaar avondschool gevolgd om me daar wat in te verdiepen. Op de foto van de cd-hoes sta ik in een olijfgaard met witte sierlijke doeken die wat doen denken aan Arabische kalligrafie. Dat was een idee van Samar Hazboun, de fotografe die samen met Koen Broos voor de kiekjes heeft gezorgd. Zij maken onlosmakelijk deel uit van dit project, dat kadert in het onderzoeksproject Fantasia van Conservatorium Antwerpen. Op de cd-hoes staat de titel overigens ook in het Arabisch – dat kon gewoon niet anders.

Waar staat dat project Fantasia voor?

In de zeventiende en achttiende eeuw had je die Grand Tours: componisten maakten een grote reis om nieuwe indrukken op te doen en zich te laten inspireren. Denk aan de Pélérinages van Franz Liszt of de Waldszenen van Robert Schumann. Die traditie is wat verloren gegaan. Voor mij was het bezoek aan de Westelijke Jordaanoever een soort Grand Tour. Al reizend ontdek je een heleboel, en hier was dat niet anders. ( Ik vind het eerlijkgezegd een beetje raar dat die culturele verschillen tussen Oost en West zo kunstmatig gescheiden worden.)

Op mijn vorige cd’s draaide alles rond Preludes. Nu dus Fantasia, met grotere improvisatiestukken. Vaak interactief. Mijn eigen muziek zie ik als één grote Fantasia.

De nummers op mijn nieuwe album ‘West Bank Echoes’ speel ik nooit hetzelfde. Net als in de negentiende eeuw: de partituur was dan wel een afgewerkt product, maar eigenlijk speelden ze vaak iets ànders! Muziek is immers geen vaststaand kunstwerk. Muziek is permanent in beweging. Je neemt je eigen expertise mee, je verwerkt die en zo creëer je een eigen muziektaal. Aan repertoire-werk hersenloos herhalen heb ik geen boodschap. Geef mij maar een dynamischer beeld: een landschap waarbij je voor jezelf een artistiek en actueel profiel ontwikkelt.

–Voor mij is dat de norm: als je een muziekinstrument leert bespelen, dan leer je ook improviseren. In de twintigste eeuw gebeurde dat doorgaans niet binnen de West-Europese klassieke muziek. In alle andere eeuwen wel: spelen & creëren als een in elkaar verankerd duo. Kijk naar Ludwig van Beethoven. Kijk naar Franz Liszt.

Waar komt de titel van je album vandaan: ‘West Bank Echoes, A Journey Through Palestine’ ?

‘Echoes’ omdat het niet letterlijk Arabische muziek is. De ritmes van daar zijn wel op een bepaalde manier in mijn hoofd blijven hangen. Ik hanteer die ritmes dan in mijn eigen muziek, al heb ik ze wellicht niet altijd goed begrepen. Arabieren zeggen nooit: dat is verkeerd. Ze zullen keer op keer opmerken: interessant!

Het was in verschillende opzichten een reis: van Al-Bariyeh, de woestijnwildernis tussen Betlehem en de Dode Zee, waar je geregeld bedouïenen tegenkomt. Waar hier en daar ook christelijke kloosters verspreid liggen. Tot specifieke instrumenten als de qanun, de zielsverwant van de piano – of nog de oud, familie van onze gitaar. Op die reis nam ik ook ritmes van ginder mee, denk aan malfouf, een essentiële beat in Arabische muziek… dat ritme is erg populair in het Midden-Oosten. En ook dichters mogen mee op reis. Het openingsnummer bijvoorbeeld is geënt op een gedicht van Mahmoud Darwish, die Palestina vergeleek met een schitterend juweel. En zo voelde het ook voor mij!

Nu ben ik een beetje in de war. Is de muziek op je nieuwe album dan traditioneel of hedendaags?

Wat wil dat zeggen: hedendaags? Daar zijn al heel veel verschillende definities voor bedacht.

Als je kijkt naar andere tradities, zie je dat dat daar veel minder speelt, dat onderscheid tussen ‘hedendaags’ of niet.

Voor mij betekent hedendaags: dat je echt kunt doen wat je wil.

In West-Europa zijn we wat vastgelopen in die discussie. Een gepingpong met hiërarchisch en verzuild denken, in plaats van alles gewoon naast elkaar te zetten.

Je nieuwe album wordt op 23 mei feestelijk gelanceerd met een concert in het MoMu Antwerpen. Maar eerst ga je in mei naar het Jasmine Music Festival in Palestina?

Ja die dialoog met het Oosten wil ik ook vertaald zien in mijn concerten. Op 23 mei is er een concert in het ModeMuseum in Antwerpen, samen met het trio van een Palestijnse oud-speler die in Nederland woont.

Het Jasmine Music Festival vindt plaats in Jeruzalem, Betlehem en Ramallah. Een lang-gerekt festival is dat: één muzikant geeft telkens een concert op de drie podia. Na twee weken is het dan de beurt aan een volgende muzikant die ook de drie podia aandoet.

Samen met het Edward Said National Conservatory of Music ben ik die drie zalen al gaan bezoeken. Prachtige zalen zijn het, met mooie vleugelpiano’s. Die instrumenten zijn vaak schenkingen. Palestijnen zijn ijzersterk in fundraising. Dat heeft volgens mij veel te maken met hun overlevingsinstinct.

Wat ik doe met mijn muziek, vinden ze daar helemaal niet zo gek. Hier in het Conservatorium in Antwerpen heb je de klassieke afdeling en de jazz-afdeling. In het Midden-Oosten wordt aan conservatoria de indeling gemaakt in Westers klassiek en ‘Oriëntaalse’ muziek – dat wil dan zeggen: Arabische klassieke muziek.

En nu?

Ha, het uitbrengen van deze cd betekent voor mij best veel.

Nu zit ik even zonder inspiratie, ben ik helemaal leeg.

Waar de wind mij heen brengt…

Komt helemaal goed, Jeroen Malaise. Nogmaals gefeliciteerd en dank voor je verhaal!

‘West Bank Echoes, A Journey Through Palestine’ is uit bij Etcetera Records.

Release-concert op 23 mei 2026 in MoMu Antwerpen

www.facebook.com/asifsherazi