Je hebt van die concerten waar je naar uitkijkt, maar waar je tegelijk met een zekere dosis realisme naartoe gaat. Deze namiddag was zo’n moment. Als die-hard Monteverdi-fan zakte ik af naar Lier voor een integrale uitvoering van de Monteverdi Mariavespers in de Heilig-Hartkerk. Uitvoerders waren Kamerkoor Helicon, Carpe Ventum Ma’Go en La Penserosa, alles onder leiding van Jan Van Elsacker en Geert Hendrix.
“Deus in adiutorium”… gevolgd door “Domine ad adjuvandum”: de majestueuze opening van de vespers zat meteen goed. Een overtuigende zangersfalanx en een pittig instrumentaal ensemble (blazers en strijkers) zette de toon voor twee uur Venetië. De ruimte van de kerk leende zich hier perfect toe. Er werd gezongen op verschillende plaatsen in de kerk en met gesloten ogen waande je je even in San Marco.
De bezetting bestond uit een sterke mix van professionals en amateurs, vaak nauwelijks van elkaar te onderscheiden. Speciale vermelding verdienen de sopranen Sojeong Im en Edilsa Samanez, die met hun heldere stemmen de ruimte beheersten.
De kracht van Monteverdi’s muziek blijft verbluffend. Hij slaagt erin mystiek met opera te vermengen, liturgie met vuurwerk en eeuwenoude teksten als poëzie muzikaal te hertalen. Dat kwam prachtig tot uiting in Nigra sum en Pulchra es, schitterend vertolkt door Jan Van Elsacker. Uit het hoofd schilderde hij het muzikale beeld dat uit de teksten spreekt.
Na afloop vertelde iemand van Helicon me dat dit repertoire eigenlijk buiten hun comfortzone lag. Luisterend naar hun interpretatie van de soms meerkorige psalmen had ik nochtans een heel andere indruk. Helicon zong met overtuiging en zichtbaar plezier. De klankkleur was homogeen, rijk en gedragen, zonder hoorbare zwaktes. Meermaals tijdens het concert had ik dat zeldzame gevoel dat je alleen bij echt goede uitvoeringen ervaart. Het koor, onder leiding van Els Vrints, straalde een continue geloofwaardigheid uit: je gelooft wat ze zingen.
Mijn persoonlijke maatstaf is Lauda Jerusalem: een dubbelkorige psalm met krachtige begeleiding, veel tekst en expressie. Helicon, Carpe Ventum en La Penserosa voegden zich hier moeiteloos bij mijn favoriete uitvoeringen, niet in het minst dankzij de kunstige continuobegeleiding van Nicolas de Troyer.
Ook in de stiltes overtuigden ze. De prachtige sonata met de engelenstemmen, de verstilling in het Magnificat waar de instrumenten het verhaal dragen rond een eenstemmige tenor – alles zat juist.
Ik vermoed dat Jan Van Elsacker een grote rol speelde in het concept van dit concert. Hij zong de vespers al voor het eerst als jonge twintiger en voerde ze sindsdien ontelbare keren uit en nam ze op met La Fenice en L’Arpeggiata. Je voelt letterlijk zijn verbondenheid met Duo seraphim en het doorgeven van “Omnes” in Audi caelum.
Misschien sprak dit me nog het meest aan: hoewel het een concert was, werd elke psalm voorafgegaan door de correcte gregoriaanse antifoon. Zo kregen de vespers de liturgische waarde die ze verdienen. Dat werd nog eens extra onderlijnd toen meteen na het laatste, prachtig gezongen Amen uit het Magnificat het Salve Regina volgde. Zoals het hoort in een vesperdienst. Want welk woord is passender om deze vespers mee te besluiten dan: Maria?
