Op 26 april stond Le Mystère des Voix Bulgares in BOZAR op het grote podium. Naast de rozenolie en de Bulgaarse yoghurt is het beroemde vrouwenkoor één van Bulgarijes meest bekroonde culturele exportproducten.
De Zwitserse muziekproducent Marcel Cellier ontdekte een halve eeuw geleden de rauwe stemmen van de zangeressen en bracht in 1975 een eerste album uit met het koor, dat hij “Le Mystere des Voix Bulgares” noemde, een absolute bestseller. De Franstalige naam is sindsdien altijd blijven gebruikt worden.
Samen met Stromae
Het koor gaf in een halve eeuw duizenden concerten in de hele wereld. Koorleden werkten ook samen met diverse bekende popartiesten als Kate Bush, U2 en recent nog met Stromae. Behalve in Brussel was het koor in ons land al te gast in Brugge, Gent en de abdij van Villers.
De Henri Leboeufzaal was goed gevuld. Natuurlijk waren vele Bulgaren present om te luisteren naar de stemmen van hun land. In ons leven tienduizenden Bulgaren. De laatste tien jaar hebben ongeveer een miljoen Bulgaren hun land verlaten en zijn uitgezwermd over de hele wereld, vooral naar West-Europa, de VS en Canada. Een ware Bulgaarse diaspora. Ook al wonen ze ver weg van hun moederland, ze blijven hun taal en cultuur koesteren.
Het koor zong hun gebruikelijke repertoire van traditionele gezangen, ingeleid door de dirigent. Volksliederen over het leven, de natuur, de liefde, blije en ook droeve liederen over ziekte en verdriet. Soms zong het hele koor, soms enkel twee, drie of vier zangeressen. Er wordt niet esthetisch mooi gezongen, de stemmen zijn niet afgerond, het klinkt veeleer nasaal, soms tussen zingen en krijsen. Een rauwe, archaïsche expressie uit de diepe Balkan.
Complex voor Westerse oren
Het is volksmuziek, en tegelijk ook kunstmuziek, met de typische dissonanten en vaak complexe ritmes, typerend voor de Bulgaarse volksmuziek. Het is een traditie van zang en dans die in Bulgarije ook vandaag nog van generatie op generatie wordt doorgegeven. Onregelmatige maatsoorten klinken in onze Westerse oren ongewoon en complex, maar worden ook voor kinderen in Bulgarije met de moedermelk meegegeven. Liefhebbers van Bartók kennen het misschien uit zijn Vijfde strijkkwartet “scherzo alla bulgarese”, in de complexe maatsoort 4+2+3 achtsten!
Het koor gaf niet alleen een prachtige muzikale performance, ze waren zoals altijd gekleed in hun typische klederdracht. Visueel was het dus ook een feest. Het concert was relatief kort, zonder de variatie die ze anders vaak brengen, waarbij de volksliederen worden afgewisseld met orthodox-christelijke gezangen en eigentijdse composities. Al na een dik uur werd het laatste lied aangekondigd door dirigent Gancho Gavazov. Als geheel klonk het ook niet zo homogeen als anders. Tja, een koor kan ook eens een mindere dag hebben.
