Kan muziek de wereld redden? Ja! Volmondig ja! U had waarschijnlijk geen ander antwoord verwacht. En dat is er ook niet. Het waarom leest u hieronder.
Die gedachte schoot meer dan eens door mijn hoofd tijdens Harmonische Freude, het concert van Dorothee Mields en Hathor Consort in de kapel van Hof Bladelin in Brugge. Het klinkt als een grote uitspraak, zeker in een tijd waarin conflicten, polarisatie en wantrouwen luider klinken dan nuance en dialoog. Maar exact daar draaide deze namiddag om: vriendschap. Vriendschap tussen componisten, vriendschap tussen musici en vooral de mogelijkheid om via kunst over verschillen heen naar elkaar te luisteren. Als je samen zingt of musiceert, is er geen tijd voor ruzie, enkel voor een glimlach (en af en toe wat gezonde stress).
Het voorbereidende gesprek met Amory Gillot, maker van de podcast Discours met de Boys, bleek daarom veel meer dan een randactiviteit. Het vormde de perfecte inleiding op wat daarna muzikaal zou volgen. Kan harmonie ontstaan zonder discours? Het antwoord kwam een uur later niet in woorden, maar in muziek.
Ondanks de Brugse marathon en een binnenstad die voor velen moeilijk bereikbaar was, vond toch een mooi publiek de weg naar Hof Bladelin. Niet voor niets want als Dorothee Mields naar Vlaanderen afzakt en daarbij wordt omringd door het schitterende Hathor Consort onder leiding van Romina Lischka, dan wil je dat niet missen.
Mields behoort al jaren tot de meest geliefde vertolkers van zeventiende- en achttiende-eeuws repertoire. Haar opnames met onder meer de Nederlandse Bachvereniging, Collegium Vocale Gent en Bach Collegium Japan zijn referenties. Tegelijk heeft ook Hathor Consort een indrukwekkend parcours opgebouwd. De combinatie van vier strijkers en klavecimbel levert een klankwereld op van intense warmte, transparantie en kleur.
Het concert opende met de achtstemmige canon die afgebeeld staat op het schilderij Musikalische Freundschaft van Johannes Voorhout. Een wat atypische start misschien, maar wel een bijzonder geslaagde. Meteen werd duidelijk waar deze avond over ging. De stem van Mields vermengde zich organisch met de zachte gamba's. Geen strijd tussen solist en begeleiding, maar een voortdurend gesprek tussen instrumenten en zang.
Buxtehudes Herr, wenn ich nur dich hab (BuxWV 38) was de eerste grote opener van de avond. Ik ken Buxtehude vooral uit zijn koorzang meesterwerken zoals Membra Jesu Nostri. Zijn sololiederen zijn voor mij minder vertrouwd terrein. Juist daarom was het zo verfrissend om dit repertoire op zo'n vanzelfsprekende en overtuigende manier te horen ontsluiten. Mields zong met een indrukwekkende tekstexpressie en dictie met de juiste effecten zonder ooit te overdrijven. Elke versiering leek voort te komen uit de tekst zelf.
Misschien nog indrukwekkender was de samenhang van het geheel. Het ensemble had elkaar slechts enkele dagen voor het concert ontmoet om dit programma op punt te stellen. Dat was nauwelijks te geloven. Natuurlijk kunnen details nog verder rijpen naarmate het programma vaker wordt uitgevoerd. Sommige overgangen zullen wellicht nog organischer aanvoelen. Maar de basis stond er al volledig. Meer zelfs: er was een vanzelfsprekend samenspel dat je niet kunt repeteren. Dat ontstaat alleen wanneer excellente musici (en vrienden) werkelijk naar elkaar luisteren.
Dat luisteren hoorde je voortdurend terug. In de Sonata nr. 4 in d-klein van Reincken bijvoorbeeld. Het Allegro werd met een aanstekelijke energie gespeeld, maar zonder gejaagdheid. De vier gamba's bleven perfect verstaanbaar. Geen moment viel de spanning weg. Er sloop nergens routine of gewenning in het spel. Integendeel. De musici bleven nieuwsgierig naar elkaar luisteren en nodigden het publiek uit om hetzelfde te doen.
Ook de podiumpresence van Mields droeg daar sterk toe bij. Ze stond niet afstandelijk voor het ensemble, maar maakte zichtbaar deel uit van het geheel. Haar uitstraling was één en al plezier. Regelmatig zocht ze contact met het publiek en met haar collega's. Die vreugde en glimlach werkte aanstekelijk.
Een moment dat mij bijzonder trof kwam aan het einde van Erlebachs Ciaconna. Mields kwam zichtbaar ontroerd door die laatste noten weer naar voren. Je zag hoe geëmotioneerd ze was en ze liet ons erin delen . Plots werd duidelijk hoe dicht vreugde en ontroering soms bij elkaar liggen. En dat werd letterlijk toen ze vol vuur startte met Buxtehudes O fröhliche Stunden
En het waren werkelijk vrolijke momenten geweest. Het lange applaus sprak boekdelen. Het bisnummer werd zichtbaar gesmaakt door een publiek dat nog niet naar huis wilde.
Ik wil zeker ook even stilstaan bij de organisatie achter Early Music - Last Minute. Met dit concert realiseerden zij hun dertigste evenement. Dat verdient respect. Zonder grote sponsors en zonder structurele overdaad aan middelen slagen zij erin musici een podium te geven die dat meer dan verdienen. Soms zijn het gevestigde namen, soms artiesten die minder makkelijk de grote concertzalen bereiken, maar daarom niet minder inspirerend of virtuoos zijn.
Een welgemeende pluim dus voor de bezielers van dit initiatief. Niet alleen voor de concerten zelf, maar ook voor de overtuiging en de diepere reden die erachter schuilt en die de bezielster van het festival zo open deelde. Muziek wordt door haar niet louter gezien als cultureel decor, maar als een manier om mensen samen te brengen en een hoger doel te bereiken. Voldoende ingrediënten om het daar weldra ook eens over te hebben.
En dan was er nog een jarige. Bart Stouten vierde zijn zeventigste verjaardag, omringd door prachtige muziek en zichtbaar genietend van elk moment. Iedereen in de zaal leek hem dat van harte te gunnen. Proficiat, Bart, en dank voor de mooie introductie op het concert.
Proficiat ook aan Hathor Consort, aan Dorothee Mields en aan iedereen die deze namiddag mogelijk maakte.
Mocht dit programma van het Hathor Consort en Dorothee Mields de komende maanden elders opduiken, aarzel dan niet. U zult niet alleen horen hoe mooi deze muziek is. U zult vooral voelen waarom mensen al eeuwenlang blijven geloven in vriendschap, dialoog en verbondenheid.
En misschien, heel misschien, ook waarom muziek de wereld toch nog kan redden.
Dit concert werd ook opgenomen door Concertzender en zal later uitgezonden worden. Volg de website, download de handige app en mis de uitzending van dit concert niet!