De voorstelling vindt plaats op het prachtige domein van prins Simon de Merode.
De adel is een aparte cel binnen de samenleving met tot voor kort veel macht. De familie de Merode is een van de 5 prinselijke families van hoge Belgische adel. Alle huidige Merodes stammen af van Pierre-Béranger, derde broer van Alphonse II, koning van Aragon. Zijn stamboom gaat zo maar liefst 27 generaties terug. Bij adel maken we onmiddellijk de associatie met welstand. Moeten we dat ‘rijk’ invullen met activa of eerder een geestelijke rijkdom, of beide? Hij is opgevoed met de waarden, de criteria van de adellijke familie ‘noblesse oblige’. Sinds 2006 valt het prachtige kasteel de Merode onder zijn verantwoordelijkheid. De huidige kasteelheer onderhoudt en moderniseert de gebouwen. Een gewone woning onderhouden is al een opdracht, laat staan een kasteel met de omliggende landerijen. Dat kost geld, pakken vol geld. Dankzij de vzw Vrienden van het Kasteel van Westerlo zijn er in 2013 grootschalige renovatieprojecten gestart.
Heel wat personen van adel of vermogende mensen traden vroeger en ook vandaag de dag nog op als mecenas voor kunstenaars allerhande. Simon de Merode is een ondernemer in hart en nieren en de bedenker, bezieler en organisator van Historalia. Dit in een stream of consciousness, een soort van verplichting t.o.v. vorige generaties. Hij wil historische locaties terug tot leven brengen. Historalia kiest voor een repertoire dat zich nestelt tussen heden, verleden en toekomst.
Na de succesvolle musicals ‘Marie-Antoinette’, ‘Albert I’, Rubens’, ‘1830’ en ‘Jeanne d’Arc’ pakt Historalia nu uit met
NAPOLEON
De bezoekers kregen woensdagavond twee spektakels voor de prijs van één. De zonsverduistering én de complexe levensloop en geschiedenis van deze veldheer in highlights en debacles samengebald tot een voorstelling van ruim 3u. met een indrukwekkende bezetting van 140 personen. Napoleon, in dit tijdsbestek een voor de hand liggende figuur met enkele staatshoofden die zich eveneens God wanen. Er zijn veel parallellen te trekken. Het podium wordt een kruispunt in de tijd met historische kostuums en resonantie met de huidige wereld. De geschiedenis herhaalt zich telkens weer!
Decor and costumes
Het decor is een hellend vlak in een omgekeerde V-vorm met middenin twee luiken waarin snel heel wat volk kan opkomen en verdwijnen naast côté cour en côté jardin. Hier en daar zijn houten, verhakkelde wielen te zien (later maak je de associatie met wagens die de kanonnen moesten voorttrekken), koppen van gesneuvelde paarden en helemaal achteraan een zilveren tak van een lauwerkrans en daarachter de elegante contouren van het kasteel.
Een hellend vlak bespelen is voor acteurs, zangers en dansers een extra opgave. Deze opstelling is goed uitgekiend door decorontwerper Eric Van Der Palen en biedt in de loop van de voorstelling visueel impressionante beelden van oorlogstaferelen. Links en rechts zijn nog twee kleine speelvlakken, waaronder het boudoir van Joséphine.
Voor de kostumering werd Elvira Van Bavinckhoven ingeschakeld en ze is een lust voor het oog. Make-upartiste Virginie Verpoucke verzorgde met oog voor detail de ingewikkelde haartooi en pruiken.
Spelleiding en spel
Jef Hoogmartens kristalliseerde uit het buitengewone parcours van Napoleon een behapbaar verhaal en Jelle Cleymans zorgde voor de liedteksten in een wederzijds vervlochten, inspirerend muzikaal verhaal. Napoleon reflecteert over sociaal-politieke stromingen, trots en mensenrechten, ontheemding en individualiteit. Muzikaal leider Sam Gevers componeerde de muziek in een breed scala aan stemmingen en kleuren met enkele mooie uitschieters. Regisseur Luc Stevens leverde een huzarenstukje af. Zijn ervaring met andere grootschalige spektakels heeft hij ook hier ingezet. Zo’n massa mensen in touw houden is niet aan iedereen gegeven. Het decor wordt zo inventief mogelijk benut, samen met Roy Jonathans, die zorgde voor de choreografieën.
Je kan niet zeggen dat ‘Napoleon’ slecht is, maar er had méér in gezeten. Was het de druk van de première, maar Jelle Cleymans overtuigt niet helemaal als jonge revolutionair en durfal. De ambitieuze, sterke man, visionair die zich rücksichtslos naar de top werkte, maar als was is in de handen van een vrouw. Geluk is wormstekig. Terwijl hij de ene veldslag na de andere levert, amuseert zijn echtgenote Joséphine, vertolkt door de Nederlandse Piek Van Der Kaaden, zich met andere heren, haar snoepjes, een actrice/zangeres met een prikkelende sensuele energie.
Tijdens het duet ‘Dolce Amore’ met zijn kersverse bruid Joséphine zingt en danst het immense koor mee en pakken ze de hele ruimte. De dans heeft een Spaans tintje en oogt zeer mooi als ze simultane armbewegingen maken, maar tussendoor doet iedereen maar wat met de armen en dat is uitermate chaotisch! ‘In der Beschränkung zeigt sich erst der Meister’. De veldslag, man tegen man, is dan weer knap georkestreerd en illustreert de wreedheid van oorlogsvoering. Het gezongen commentaar van Murat: “Wie denkt er in oorlog aan esthetica?” komt scherp binnen. De toeschouwer krijgt wat feitenmateriaal mee uit de veldtochten van Napoleon. We kunnen het ons nauwelijks voorstellen: zijn soldaten moesten, gepakt en gezakt, 30 km per dag marcheren van het ene slagveld naar het andere.
Karin Jacobs, als de moeder van Napoleon, heeft geen grote rol, maar ze zet een sterke en overtuigende prestatie neer. Een onverzettelijke dame met een willetje en levenswijsheid. Ook zangtechnisch maakt ze indruk.
Erik Goris als politieke figuur Talleyrand staat er als een huis: beheerst, prominent aanwezig. Een man die manipuleert, maar ook zaken en personen doorziet. Eveneens geloofwaardig is Jervin Weckx als politieke figuur Murat, en hij heeft mooie zangpartijen. Ludo Hoogmartens vertolkt een dubbelrol: Barras en tsaar Alexander. Wout Selles speelt de rol van Lannes, zowat de rechterhand van Napoleon, en Melia Loi is te zien als Eléonore, de kamermeid en kleedster van Joséphine en prinses Marie-Louise.
Met peptalk van Napoleon worden de soldaten en het gewone volk misleid. De musketten knallen dat het een lieve lust is. Grote overwinningen als de slag bij Austerlitz, waar hij de gecombineerde legers van Rusland en Oostenrijk versloeg, komen aan bod. Jonge mensen sneuvelen bij de vleet, vallen als vliegen. Het hellend vlak maakt de dimensie van de massacre aanschouwelijk. De waanzin van de oorlog!
De roem en faam van zijn veldslagen gaan van mond tot mond. Napoleon wordt ingefluisterd om zich te verzetten tegen het machtige Directoire. Het schrikbewind dat de macht bij de rijke burgerij bracht. Het regime kampte met grote corruptie en leunde zwaar op het leger. Hij pleegt een coup, gesteund door een deel van de soldaten; de andere helft weet hij om te praten. Daarop volgt een groots volksfeest in een rondedans op het immense podium. Lied en choreografie zijn wat infantiel, over the top. Het leunt aan bij een persiflage. Ook hier weer: less is more.
Napoleon krijgt hoogheidswaanzin en laat zich tot keizer kronen.
Bijzonder pittig is Napoleons duet met tsaar Alexander; met lichte huppelpasjes maken ze een parodie van de ernst van de situatie. Even later wordt vriend tsaar Alexander de vijand. Ook Rusland wil Napoleon inpalmen. Hij krijgt wat tegenwind van zijn entourage, maar zijn machtshonger is niet meer te temperen. Hij vindt moeiteloos argumenten om zijn macht en geweld te legitimeren en draait het volk een rad voor de ogen. Aan deze missie mispakt hij zich evenwel. Het publiek krijgt een mooi en poëtisch scènebeeld te zien. Er dwarrelen sneeuwvlokken neer in Westerlo bij een temperatuur van 25 graden! Napoleon ziet dat het misloopt. In plaats van zijn soldaten te steunen, vlucht hij met de staart tussen zijn benen naar veiligere oorden, terwijl de jongens omkomen door verwondingen en de bijtende kou.
Zijn moeder heeft hem inmiddels laten weten dat zijn mooie Joséphine niet vies is van een scheve schaats. Dat rijk van korte duur zal zijn, omdat er geen kinderen geboren worden en hij geen mannelijke troonopvolger heeft. In een Franse colère zet hij Joséphine aan de deur en papt aan met de kamerdienares van zijn vrouw, die hem wat later een zoon schenkt. Eerst is hij in zijn schik met het kindje, maar even later wil hij haar nooit meer zien, want het kind is een bastaard. Hij haalt Joséphine weer binnen. Zijn moeder prent hem in dat hij dringend een wettige troonopvolger moet krijgen. Hij hertrouwt met een jonge Oostenrijkse prinses en Joséphine wordt aan de kant geschoven. Een van de mooiste en indrukwekkendste scènes is het lied van Joséphine “Hoe durf je”, waarin ze al haar frustratie, haat en liefde legt. Ze beleeft de muziek met elke vezel van haar lijf. Innerlijke turbulenties worden met expressie ingevuld. Een vertolking die nog even blijft nazinderen.
Dan maakt Napoleon de ultieme fout: Waterloo. Zijn leger wordt in de pan gehakt door een grote coalitie van legers: het Brits-geallieerde leger en het Pruisische leger. Ook hier weer een pracht van een lied en strakke choreografie uitgevoerd door een verbluffende groep dansers/zangers. De choreografieën met de soldaten weerspiegelen kracht, weerbaarheid, maar ook kwetsbaarheid. Een vuurwerk voor oog en oor. Aangrijpend realisme met een hedendaagse twist.
Naarmate Napoleons leiderschap taant, kleurt de lauwerkrans stilaan roestkleurig. Niets wordt aan het toeval overgelaten; elk detail wordt benut.
Dan is voor Talleyrand de maat vol en wordt Napoleon verbannen naar het eiland Elba. Het eindbeeld na het groeten doet even naar adem happen. Een lege scène/slagveld vol geweren, met bajonet. Het laat ruimte voor eigen verbeelding.
‘Napoleon’ is een reis door de geschiedenis. Chapeau voor alle performers die bij deze tropische temperaturen in zware kostuums en pruiken onder de spotlights het beste van zichzelf geven. Ook de vele medewerkers achter de schermen delen in dit respect. Wie van grootse openluchtspektakels houdt, komt zeker aan zijn trekken. Nog t/m 19 september.
Een denktank binnen Historalia heeft al een nieuwe productie in de maak. Volgend jaar is ‘Maria van Bourgondië – de laatste hertogin’ te zien in het Kasteel van Wijnendale
