Koor&Stem organiseerde in het weekend van 25 en 26 april een intens koorweekend rond de Mariavespers van Claudio Monteverdi (1567-1643). Een veertigtal zangers uit het hele land, met uiteenlopende muzikale achtergronden, en een selecte groep instrumentalisten (strijkers en blazers) verzamelden zich op vrijdagavond in de kapel van de KULeuven‑campus Carolus in Antwerpen: een prachtige barokke ruimte die meteen de juiste sfeer zette.
De eerste doorlezing
Rond 19.00 uur was het tijd voor de eerste doorlezing. Vooral spannend, omdat je vooraf eigenlijk niet kon inschatten hoe intens je je moest voorbereiden om meteen je mannetje te kunnen staan. Zelf heb ik geen risico genomen en me – voor mijn doen toch bovengemiddeld – grondig voorbereid. Ik had de Vespers ooit al gezongen, maar dat was lang geleden, en ik wilde absoluut vermijden om bij die eerste samenlezing achter de feiten aan te lopen.
Achteraf gezien was die voorbereiding geen overbodige luxe. Er werd gezongen uit een andere partituur, met de gebruikelijke alternatieve lezingen en alteraties, wat meteen scherpte en focus vroeg. “Ingesleten” kon je het niet noemen, maar toch was die eerste doorlezing ronduit indrukwekkend. Zó indrukwekkend zelfs dat het al ruim 22.00 uur was toen Wim Becu – de gangmaker van het hele weekend – besloot om het voor die avond los te laten.
Na de gebruikelijke zangerspassage via het café lag ik wat later in bed, dromend van meer. Afspraak de volgende ochtend om 10.00 uur.
Korte nacht, hoge toon
Wim Becu koos ervoor om de Vespers uit te voeren op A = 466 Hz, 4′ middentoon – met andere woorden: een volle toon hoger dan wat in de oude muziek meestal gangbaar is. Ik kan u verzekeren: na een korte nacht behoor je als tenor al snel tot het basdom, laat staan dat je fluitend richting 466 gaat.
Toch deden het enthousiasme en de rustige opbouw de stemmen snel ontwaken. We doken dieper in de partituur en werkten gericht aan de moeilijkste passages. Tussendoor kruidde Wim de repetities met anekdotes, zoals die over Jordi Savall, die naar verluidt tot diep in de nacht opnam tot grote ergernis van een zanger die om drie uur ’s nachts Audi caelum moest zingen. Naar mijn aanvoelen was dat caelum de avond voordien al gesloten – althans, zo zou ik het hebben verwoord. Net die verhalen gaven het weekend extra kleur.
Lunch en internationale ontmoetingen
’s Middags voorzag Koor&Stem een broodjesmaaltijd. Die momenten – samen met de korte pauzes – waren ideaal om te netwerken met collega‑zangers en om bij te praten met de cornettospeler uit Argentinië, de theorbespeler uit Ferrara en de bazuinspeler uit Spanje. Zo internationaal was deze groep. Wat een plezier om dit samen te mogen beleven.
Namiddag met wissel van de wacht
In de namiddag was er een wissel van de wacht: Emilie De Voght, gerenommeerd pedagoge, zangeres en koordirigent, nam het dirigeerstokje over en leidde ons door het complexe Lauda Jerusalem, terwijl Wim beneden in het salon intensief met de instrumentalisten werkte.
Wat hier vooral opviel, was hoe sterk Emilies uitgebreide koor- en zangervaring doorwerkte in haar didactische aanpak. Ze wist bijzonder helder te formuleren hoe bepaalde passages het best gezongen worden en waarom, met concrete aanwijzingen die rechtstreeks aansloten bij wat een stem nodig heeft. Dat was verhelderend en verrijkend. Hoewel deze sessie helaas vrij kort was, nam ik toch een aantal bijzonder waardevolle tips mee. Dit onderdeel had gerust langer mogen duren.
Diner en avondrepetitie
Kort daarna waaierde de groep uit om in de stad te dineren. Achteraf gezien was dit een gemiste kans om samen te gaan eten – een kleine tip voor een overigens schitterende organisatie.
Ook ’s avonds werd er nog ijverig verder gerepeteerd, al begon de vermoeidheid duidelijk te wegen. We waren sinds 10 uur die ochtend aan het werk geweest met deze monumentale compositie, die soms wel tot tien stemmen telt. Het was dan ook een bijzonder verstandige beslissing om rond 21.00 uur af te ronden, zodat iedereen enigszins fris aan de volgende dag kon beginnen: de dag van het toonmoment.
De laatste dag
“Fit” was misschien een iets te optimistisch woord. Persoonlijk voelde ik de inspanning van de voorbije dagen stevig nazinderen. Als amateurzanger ben je dat tempo nu eenmaal minder gewoon. Toch zat de spirit er al snel weer in, en gaandeweg begon ook het besef te groeien dat het einde van het weekend naderde – en dus ook het afscheid van dit prachtige werk. Ik betrapte mezelf erop mee te tellen: nog twee keer Lauda Jerusalem, nog drie keer Dixit Dominus… telkens met het woord “helaas” erbij.
De laatste puntjes werden op de i gezet en de repetitie vlak voor het toonmoment werd bewust geschrapt. Die keuze was duidelijk ingegeven door de wens om iedereen mentale rust te gunnen en wat ruimte te laten om zich innerlijk voor te bereiden. Na zo’n intens weekend bleek dat een bijzonder verstandige beslissing.
Een groot deel van de groep trok vervolgens naar de nabijgelegen Nottebohmzaal, die die dag uitzonderlijk open was. Daar werd – vermoedelijk – het meest legendarische Koor&Stem‑promofilmpje ooit opgenomen. Nachrichtengierig? Neem zeker een kijkje op Instagram.
Het toonmoment
Netjes gekleed in zwart met een vleugje lente – helemaal in lijn met de prachtige affiche – werd opgesteld. Er was een mooi opgekomen publiek, met uiteraard heel wat bekenden. Het toonmoment zelf verliep vlot, al speelde de vermoeidheid hier en daar parten. Dat gold ook voor het orgeltje, dat door oververhitting en een kapot ventiel een hinderlijke pieptoon produceerde. Bij gebrek aan orgelbouwers op zondag zat er voor Arne Van Handenhoven – onze voortreffelijke continuo – niets anders op dan telkens registers aan en uit te schakelen.
Het publiek reageerde enthousiast. Het mogen dan wel “de fans” zijn geweest, maar ik kon me niet van de indruk ontdoen dat men oprecht onder de indruk was. Uiteraard was dit toonmoment verre van opname‑ of concertwaardig – maar dat was ook helemaal niet de bedoeling.
Wat daarbij niet onvermeld mag blijven, is de ongebreidelde energie van Wim Becu. Van vrijdagavond tot zondagmiddag bleef zijn gedrevenheid, scherpte en enthousiasme opmerkelijk constant. Ook hij móét tegen het einde van het weekend moe zijn geweest, maar daar viel niets van te merken. Zijn inzet, alertheid en muzikaal vuur werkten bijzonder aanstekelijk en gaven het hele weekend extra vaart.
Muziek als brug
Ik parafraseer graag Jan Van Elsacker – ooit mijn zangleraar en een bijzonder begenadigd Monteverdi‑interpretator – die het prachtig samenvatte: “Soms kondigt het mooiste van de dag zich pas aan op het allerlaatste moment. Een vluchtig Instagrambericht om drie uur ’s middags: een uitnodiging voor een muzikaal toonmoment, nauwelijks een uur later, zomaar om de hoek. Maar bij aankomst bleek de ware muziek niet alleen in Monteverdi’s partituren te zitten, maar vooral in de gezichten van de aanwezigen. Een golf van ontroering bij het zien van zoveel bekende gezichten: oud‑zangers van het Antwerps Kathedraalkoor, stemmen van weleer, nog steeds het kloppende hart van het amateurmilieu.
Het meest broze moment kwam bij een begroeting door een lieve dame. In de nevel van de tijd herkende ik haar niet meteen, tot die ene zin viel: ‘Dominique van Scarabee…’
Die woorden, veertig jaar later, deden de klok ogenblikkelijk terugdraaien. Onder de bezielende en magistrale leiding van Wim Becu steeg het ensemble boven zichzelf uit. Wat hij in zo’n korte tijd weet te realiseren, is ronduit bewonderenswaardig.
Men zegt wel eens: muziek verzacht de zeden. Maar deze middag was meer dan dat. Muziek werd een brug naar het verleden, een troost in het heden en een reden om elkaar opnieuw diep in de ogen te kijken.”
Tot slot
Het kan niet beter samengevat worden. Wat een weekend. Wat een organisatie. En wat een banden zijn er gesmeed. Ik hoop van harte dat Koor&Stem nog veel van dit soort weekends blijft organiseren, met hetzelfde dynamisme en dezelfde betrokkenheid. Er zijn ongetwijfeld enkele lessons learned die uit de enquête naar voren zullen komen, maar vandaag overheerst vooral bewondering. Een welgemeende shout‑out voor Liesbeth Segers en het hele organiserende team.
Koor&Stem is een Vlaamse organisatie die zich inzet voor de ondersteuning en ontwikkeling van koren en de zangcultuur. Koorweekends en zangstages spelen daarin een sleutelrol. Ze brengen zangers, dirigenten en begeleiders samen in een leer- en ontmoetingsomgeving waar zowel muzikale als sociale doelen centraal staan.
Het doel van zulke initiatieven is niet alleen het verhogen van de zangkwaliteit via coaching, workshops en repetities, maar ook het inspireren en verbinden van zangers. Door samen intensief met stemvorming, repertoire en samenzang bezig te zijn, stimuleert Koor&Stem artistieke groei én zingplezier. Deze weekends passen perfect binnen hun bredere missie om het koorleven in Vlaanderen te versterken en mensen samen te brengen rond muziek.
