Het Antwerp Spring Festival opende op 20 april met lef en visie: de Vijfde symfonie van Gustav Mahler – geen veilige publieksopwarmer, maar een directe confrontatie met een van de meest gelaagde symfonieën uit het repertoire. Wat zich in de Handelsbeurs Antwerpen ontvouwde, was geen gewone uitvoering, maar een interpretatief coherente en dramaturgisch sterk opgebouwde lezing die van de eerste tot de laatste noot overtuigde. Een gedurfde keuze voor een openingsavond die de lat meteen hoog legt.
De Handelsbeurs zelf speelde daarin een sleutelrol. De indrukwekkende hoogte en de bijzondere akoestiek gaven de muziek een ruimtelijkheid die zelden zo tastbaar wordt, al liet de hoorbare verluchting zich in de zachtste passages af en toe storend horen – een euvel dat wellicht moeilijk te vermijden is in zo’n historisch gebouw.
Onder de trefzekere leiding van Michael Schønwandt werd die akoestiek echter optimaal benut: elk detail kreeg zijn plaats, elk muzikaal gebaar zijn betekenis. De pizzicati van de contrabassen waren helder afgelijnd, de kamermuzikale strijkerspassages in de derde beweging klonken haast intiem, en de contrasten tussen forte en piano werden met een vanzelfsprekende precisie neergezet.
Vanaf de eerste maten van de Trauermarsch hing er een geladen spanning in de zaal. Dit was geen aftasten, maar een directe greep naar de essentie. Het Belgian National Orchestra overtrof zichzelf met een spel dat tegelijk gedisciplineerd en bezield was. De samenwerking met Schønwandt voelde organisch aan: hier stond een orkest dat geleid werd, maar tegelijk ook ademde en meedacht. Het werd meteen duidelijk – dit zou een uitvoering van uitzonderlijke spanning worden.
Een bijzonder moment kwam in het Scherzo, waar de hoornist vanop de eerste verdieping speelde – een weloverwogen ingreep die niet alleen visueel, maar vooral muzikaal werkte. De dialoog met de blazers op het podium gaf het geheel een extra dimensie en zorgde voor een speelsheid en ruimtelijkheid die perfect aansloot bij Mahlers partituur.
Zelfs de kleine onderbreking tussen het tweede en derde deel – nodig om de hoornist opnieuw zijn plaats te laten innemen – werd moeiteloos opgenomen in het geheel, zonder afbreuk te doen aan de spanningsboog van de avond. Het zorgde er zelfs voor dat je even tot rust kon komen na zoveel intensiteit en de muzikale indrukken nog beter in je kon laten doordringen.
Na die ruimtelijke expansie keerde de muziek zich naar binnen. Het Adagietto onthulde een verstilde schoonheid die recht naar de kern ging. Schønwandt koos voor een lezing die ruimte gaf aan de muziek om te ademen, met een subtiele, versnelde spanningsopbouw die vooral in het middendeel prachtig tot uiting kwam. De warme strijkersklank en de ontroerende harppartij zorgden voor een moment van pure concentratie, waarin de tijd even leek stil te staan. Persoonlijk hadden de buitendelen nog iets sneller gemogen, maar gelukkig behoedde Schønwandt zich ervoor te vervallen in overdreven traagheid, zoals die in meer uitgesponnen, laatromantische interpretaties wel vaker voorkomt.
De finale volgde attacca, zeer vinnig en trefzeker, en maakte de breuk met het Adagietto onmiddellijk hoorbaar. Het orkest bleef ook hier opmerkelijk scherp en wendbaar. Daar was het moment: even ging de hemel open, maar Schønwandt vermeed bewust een al te triomfantelijke ontlading: hij hield de teugels strak en gooide de poorten even snel weer dicht. Een keuze die getuigt van een doordachte visie die weigert goedkoop te ontroeren, en eerder inzet op structurele helderheid dan op effectbejag.
Deze uitvoering van Mahlers Vijfde blijft nazinderen: helder van lijn, rijk aan detail, ijzersterk orkestspel en gedragen door een overtuigende visie. Het Antwerp Spring Festival heeft met deze opening niet alleen zijn ambitie onderstreept, maar meteen zijn niveau vastgelegd. Dit was geen gewone start – dit was een statement.
