Voor het Palestrina/Bruckner-concert kocht ik een kaartje in de Mechelse Sint-Romboutskathedraal. Als voormalig zanger en nog steeds grote fan van Octopus kon ik dit moeilijk laten liggen. Bovendien spreekt dit repertoire rechtstreeks tot het koorhart: twee grootmeesters, uitgevoerd onder de indrukwekkende gewelven van een majestueus gebouw.
Op het programma – goed voor ongeveer een uur muziek – stonden de Missa Papae Marcelli van Palestrina en een selectie van bekende motetten van Bruckner. Bij aanvang gaf dirigent Bart Van Reyn een korte toelichting bij zijn programmakeuze, een welkome aanvulling op het eerder sobere programmaboekje. Hij schetste onder meer hoe Bruckner een grote bewonderaar was van Palestrina en diens werk grondig bestudeerde, vooral omwille van het verfijnde contrapunt. Ook de bijzondere stemvoering van de mis – met sopraan en alt, maar een verdubbeling van tenor en bas – kwam aan bod. Het is niet voor niets dat deze mis zowel een historisch monument als een kernwerk is voor elke koorzanger. Ik had zelf het geluk om ze meerdere keren te zingen, en het was een plezier om ze opnieuw te horen.
Het koor – met meer dan 70 zangers moeilijk nog een “kamerkoor” te noemen – zette een indrukwekkende prestatie neer in de motetten van Bruckner. Wat een klank. De muziek was geladen met emotie, maar bleef steeds beheerst en gedragen door een gepassioneerde dirigent. Elk motet getuigde van de intensiteit van Bruckners geloofsbeleving. De massieve koorklank kwam zowel in de zachte als in de krachtige passages volledig tot zijn recht en maakte diepe indruk. Daarbij werd ook de uitzonderlijke akoestiek van de kathedraal optimaal benut – als het ware een extra stem in het geheel.
Wat zo overtuigend werkte bij Bruckner, bleek minder evident bij Palestrina. Het uitvoeren van misdelen in een concertante setting – zeker van een werk dat zo vaak en zo uiteenlopend geïnterpreteerd is – blijft een grote uitdaging. Als luisteraar breng je onvermijdelijk een referentiekader mee: van de Sixtijnse Kapel tot Engelse topensembles en meer eigentijdse benaderingen, zoals ensembles als Grain de la Voix. Misschien helpt het om, zoals Bart Van Reyn suggereerde, te luisteren met de oren van Bruckner zelf en deze muziek te plaatsen binnen een meer symfonische koortraditie. Ook historisch sluit die benadering aan bij de Mechelse praktijk van grotere koren.
Toch sloop er hier en daar enige vermoeidheid in het luisteren, vooral in passages waarin transparantie en lijnvoering minder scherp naar voren kwamen. Dat werd deels gecompenseerd door de monumentale benadering van het werk. Wanneer je het zo beluistert, lijkt het alsof de muziek zelf de gotische gewelven probeert te evenaren. Opvallend was ook de inzet van een vrij grote groep vrouwen in de tenorpartijen. Persoonlijk ben ik daar minder voorstander van omwille van de impact op de klankkleur, maar het moet gezegd: deze zangeressen brachten hun partij bijzonder verdienstelijk en overtuigend.
Tussen de koordelen door verzorgde Pieter De Vos knappe orgelimprovisaties. Hij liet het machtige instrument in al zijn kleuren spreken en creëerde momenten van rust en ademruimte, zeker na het intense Bruckner-repertoire.
Het talrijk opgekomen publiek – een mix van trouwe fans en klassieke concertgangers – reageerde enthousiast. Als bisnummer bracht Octopus het achtstemmige Lay a Garland on Her Hearse van Robert Pearsall (1840). Volgens Bart Van Reyn vormde dit stuk de brug tussen Palestrina en Bruckner, een mooie en doordachte keuze. Het madrigaal paste perfect binnen de sfeer die hij als dirigent weet te creëren: rijke harmonieën, diepgang en emotie. Dat getuigt van vakmanschap, iets wat ook zichtbaar is in het koor zelf: zangers die met overtuiging en zichtbaar plezier musiceren.
Wat bij mij vooral blijft hangen, is de grootsheid van de koorklank, die de combinatie van Bruckner en Palestrina in een ander perspectief plaatst. Hoewel Octopus zich duidelijk het meest thuis voelt in het romantische repertoire en minder in de polyfonie, maakt net die spanning het programma interessant. Het getuigt van ambitie en artistieke durf dat ze deze twee monumenten toch samenbrengen. Dit was zonder twijfel een overtuigend Mechels kathedraalconcert.
