Met Don Giovanni stelt Tom Goossens zijn tweede Mozart-opera voor, opnieuw een van de Da Ponte-trilogie. De regisseur is gepokt en gemazeld in operaverhalen. Dat heb ik onthouden uit het boeiende gesprek dat hij had in “De Liefhebber” het wekelijkse onvolprezen zaterdagprogramma van mijn (vroegere) collega Katelijne Boon. Hij heeft dat ook al meer dan eens op de scène bewezen. In het grote operarepertoire was van hem in juni 2023 in OBV die andere Da Ponte van Mozart te zien, Le Nozze di Figaro.
Nachtstück met ladder
Het begin is alvast opvallend: de voorstelling lijkt voorbij! Het koor komt groeten tijdens de ouverture. Wil de regisseur er fijntjes op wijzen dat, wat we gaan zien een verhaal is dat zich steeds kan herhalen? Het kader van de voorstelling is alvast totaal ongedefinieerd en tijdloos. De choreografie die de koorleden daarbij uitvoeren is tijdens de veelzeggende ouverture overbodig. Dergelijke zinloze choreografie komt nog meer voor in de loop van het stuk. Dat ze in hun ondergoed staan, is lelijk en belachelijk en ook dat is een soort “waarmerk” van de voorstelling. Blij dat Donna Elvira opkomt met haar aria Ah chi mi dice mai in een mooie rode jurk.
Van decor is nauwelijks sprake. De sobere scène is een grote duistere ongedefinieerde ruimte, met her en der voorbijtrekkende wolken en effecten van belichting. Op en af een lang plateau stappen, is het enige waarmee de zangers zich verplaatsen. Een lange strook met de cataloogaria is van vanop het parterre nauwelijks te zien. Hoe mooi de kippen op het (imaginaire) erf van Masetto ook zijn (hij is tenslotte een boer!), het is toch maar een zielige bedoening die beestjes over de scène te zien scharrelen….Triest wordt het bovendien als er tijdens het huwelijksfeest dienaren met (nagebootste) gebakken kippen aan een stok passeren. Zeker bedoeld om te lachen, we zitten tenslotte in een dramma giocoso, maar dan toch wrang….
Van veel personenregie is geen sprake. De verleiderscapaciteit van Don Giovanni loopt verloren tussen het nauwelijks als boerenkoppel te herkennen bruidspaar Zerlina-Masetto. Dat de arme Zerlina op haar trouwfeest ook in kleurloos ondergoedachtige outfit verschijnt is op zijn minst bizar. Gelukkig heeft haar bruidegom Masetto een mooie voile rok die hij haar kan laten aantrekken. Het is wachten op de scène waarin Don Giovanni wisselt van kleren met Leporello voor de serenade bij Donna Elvira Deh vieni alla finestra om een geslaagde poging tot verleiding/misleiding te zien. Het grappige meebewegen van Leporello op Don Giovanni’s gestes tekent Leporello als de dienaar die de gelijke van Don Giovanni wil zijn, maar ook door hem bespot wordt en toch niet van hem loskomt. Jammer dat die goede vondst even later herhaald wordt en zo effect verliest. Net als het kapot gooien van flessen wijn als Don Giovanni furieus wordt. Maar de scherpe balans tussen lust en liefde, vrijheid en respect, leven en dood, daar gaat deze regie aan voorbij. Het in elkaar grijpen van komiek en tragiek blijft oppervlakkig.
Commendatore
Er is één opvallend en blijvend attribuut in het decor: een lange ladder. Die ladder zet het personage van de Commendatore centraal. In enkele beslissende passages klautert de Commendatore op en af de ladder, als de geest die niet enkel op het einde verschijnt, maar Don Giovanni op zijn losbandige avontuurtjes in het oog heeft gehouden. Met zijn doordringende blik is hij het scherpst psychologisch getekende personage van de opera. De (door Don Giovanni) gedode vader van Donna Anna, zal de misdadige vrouwenverleider uiteindelijk met de dood straffen, maar hij heeft hem doorheen de hele opera gevolgd.
De muziek zegt alles
De grote winnaar van de voorstelling is dirigent Francesco Corti met het Symfonisch Orkest Opera Ballet Vlaanderen. Hij heeft alle nuances van verleiding, drama, ironie duidelijk uit de partituur van Mozart gefilterd en ondersteunt met het orkest de emotionele impact van de zangers die als acteurs weinig expressiviteit tentoon spreiden. Vocaal presteren ze over het algemeen goed: Michael Arivony als Don Giovanni, Arianna Vanditelli als Donna Elvira zijn zeker aanvaardbaar wat niet geldt voor Kateryna Kasper als Donna Anna, die vooral in haar aria Or sai chi l’onore lelijke hoge noten krijst. Michael Mofidian steelt de show als Leporello, uitbundig en geestig. De leden van het Jong Ensemble Opera Ballet Vlaanderen verdienen zeker vermeld te worden. Sawako Kayaki was een behoorlijke Zerlina zonder meer, terwijl Emanuel Tomljenovic een verdienstelijke Don Ottavio zong, een partij met een moeilijk evenwicht tussen larmoyant en dramatisch.
