Dertig jaar geleden begon een klein Belgisch ensemble aan een zoektocht naar vergeten stemmen uit het verleden. Niemand kon toen vermoeden dat die zoektocht zou uitgroeien tot een van de meest eigenzinnige artistieke trajecten binnen de Europese oude muziek. Vandaag viert Zefiro Torna zijn dertigste verjaardag. Niet met een traditionele terugblik, maar met een seizoen dat zoals steeds vooruitkijkt, grenzen verlegt en bruggen slaat tussen eeuwen, culturen en kunstvormen.
Sinds de oprichting in 1996 door Jurgen De bruyn en Els Van Laethem heeft het ensemble zich nooit tevredengesteld met het louter reconstrueren van historische muziek. Oude muziek vormde het vertrekpunt, niet het einddoel. Al vroeg ontstond een artistieke praktijk waarin middeleeuwse, renaissance- en barokmuziek werden verbonden met literatuur, theater, dans, beeldende kunst en hedendaagse creatie. Wat anderen "crossover" noemen, omschrijft De bruyn liever als een hybride kunstvorm waarin verschillende tijden en disciplines elkaar uitdagen en verrijken.
Die benadering maakte van Zefiro Torna een buitenbeentje in het muzikale landschap. Het ensemble groeide uit tot een internationaal gewaardeerde speler, met optredens in zalen als AMUZ, BOZAR, Concertgebouw Brugge, Casa da Música in Porto en Muziekgebouw aan 't IJ in Amsterdam, maar evenzeer op festivals als Laus Polyphoniae, O. Festival Rotterdam en Morgenland Festival Osnabrück.
Centraal in dat verhaal staat artistiek leider Jurgen De bruyn, gitarist, luitist en onvermoeibare ideeënmaker. Al drie decennia onderzoekt hij wat er gebeurt wanneer muziek andere werelden ontmoet: wetenschap, filosofie, mystiek, poëzie of beeldende kunst. Onder zijn leiding ontwikkelde Zefiro Torna een herkenbare artistieke signatuur. Een concert wordt er zelden een gewone uitvoering. Het is eerder een totaalervaring waarin muziek deel uitmaakt van een groter verhaal over mens, ruimte en tijd.
Wie terugkijkt op die dertig jaar ontdekt een indrukwekkend verhaal. Producties als Chaunceleer, Greghesche, O Monde Aveugle! en De Allegorie van het Verlangen behoren inmiddels tot het referentiekader van het ensemble. Daarbij werkte Zefiro Torna samen met kunstenaars uit zeer uiteenlopende disciplines, van de Tunesisch-Belgische zangeres Ghalia Benali tot choreografen, theatermakers en hedendaagse componisten. De rode draad bleef steeds dezelfde: muziek als ontmoetingsplaats.
Dat idee van ontmoeting staat ook centraal in het jubileumseizoen 2026-2027. Enkele iconische producties keren terug naar het podium. Zo wordt The Allegory of Desire opnieuw opgevoerd, de internationaal gewaardeerde productie waarin renaissance- en barokmuziek dialogeren met Arabische poëzie en soefitradities. Sinds de première in 2013 heeft deze voorstelling een indrukwekkende internationale carrière opgebouwd. Voor veel volgers blijft ze een van de meest kenmerkende creaties uit het Zefiro Torna-repertoire.
Ook Scattered Rhymes, de ongewone ontmoeting tussen oude muziek en jazz in samenwerking met het Frank Vaganée Trio, keert terug. Daarnaast trekt het ensemble de toekomst tegemoet met Hypersenses, een nieuwe coproductie met Laika, theater der zinnen, die het publiek uitnodigt om muziek niet alleen te horen maar met alle zintuigen te ervaren.
Een ander hoogtepunt wordt zonder twijfel The Mass Man, een muziektheatervoorstelling gebaseerd op het invloedrijke boek Massa en Macht van Elias Canetti. In samenwerking met Muziektheater Transparant en regisseur Wouter Van Looy onderzoekt Zefiro Torna hoe individuen zich verhouden tot massa's, ideologieën en macht. De productie wordt in deze maand voorgesteld tijdens de Musiktheatertage in Wenen.
Het jubileum bereikt zijn symbolische hoogtepunt in maart 2027 met een feestelijke editie van Unity in Diversity in AMUZ. Ooit begonnen als een Europees project rond luitliederen groeide dit uit tot een artistiek laboratorium waarin muzikale tradities uit heel Europa elkaar ontmoeten. Voor deze XL-editie brengt De bruyn een uitzonderlijk internationaal gezelschap van zangers en instrumentalisten samen. Het project vat wellicht beter dan eender welke productie samen waar Zefiro Torna al dertig jaar voor staat: diversiteit niet beschouwen als een obstakel, maar als een bron van schoonheid en inspiratie.
Terwijl veel ensembles zich specialiseren in één stijl of periode, heeft Zefiro Torna steeds gekozen voor beweging. Voor nieuwsgierigheid. Voor het openbreken van muren tussen genres, tijden en culturen. Wat in 1996 begon als een zoektocht naar oude muziek, groeide uit tot een artistieke visie waarin verleden en toekomst voortdurend met elkaar in gesprek gaan.
Dertig jaar later waait diezelfde westenwind nog altijd door het muzikale landschap. Om het kleurrijke en filosofisch uit te drukken: waar tijd ademt in klank, lijkt de reis van Zefiro Torna immers nog lang niet ten einde. Laat die westenwind maar blazen!