Naar aanleiding van zijn recital op zaterdag 14 februari tijdens het Festival “Flagey Piano Days 2026” (https://www.flagey.be/en/activity/12726-dmytro-choni), waarin hij een programma van miniaturen van Debussy, Mendelssohn, Brahms en Lysenko zal presenteren, spreken we Dmytro Choni over zijn pianospel. Over de techniek die hij beheerst om weer los te laten, over de klankkleur die hij zoekt, en over de manier waarop hij miniaturen aaneenrijgt tot persoonlijke cycli. Een gesprek over aanwezigheid, risico en de vrijheid die ontstaat wanneer muziek zichzelf mag ontvouwen.
Techniek, klank en speelwijze
Wie Dmytro Choni hoort spelen, hoort geen pianist die zijn techniek etaleert. Voor hem is techniek nooit een doel, maar een middel: ze opent de deur naar vrijheid, naar het spreken van muziek, en leidt pas tot betekenis wanneer ze volledig dienstbaar is. Hij zoekt een subtiel evenwicht, waarin geen enkel element van zijn spel domineert, maar alles samenkomt tot een organisch geheel. Pianospelen is voor Choni een complex samenspel van concentratie, fysieke coördinatie en mentale aanwezigheid. Op het podium moet die beheersing niet rigide zijn; de muziek moet kunnen ademen, zich ontvouwen in het moment zelf.
Hij vergelijkt dit proces met schilderen: studies en schetsen leiden naar het doek, in zijn geval de live-uitvoering, een uniek moment dat zich nooit laat herhalen. Kleur speelt daarin een centrale rol. Zijn klank ontstaat uit de wisselwerking tussen bewustzijn en intuïtie, tussen ruimte, instrument en innerlijke gesteldheid. Voordat hij een noot aanslaat, stemt hij zich af op de zaal, zichzelf en het publiek, zodat klankkleur ontstaat als een directe interactie van omgeving en innerlijke emotie.
Muziek spreekt voor Choni waar woorden tekortschieten; sommige gedachten en gevoelens bestaan alleen in klank. Zo ontstaat een spel dat tegelijk gecontroleerd en spontaan is, waarin het moment zelf de beslissende richting bepaalt.
Miniaturen, cycli en Oekraïense muziek
Het principe van evenwicht en vrijheid zet Choni voort in zijn keuze voor miniaturen. Voor zijn recital koos hij bewust voor korte vormen: Préludes van Claude Debussy (1862-1918), Lieder ohne Worte van Felix Mendelssohn (1809-1847), late pianostukken van Johannes Brahms (1833-1897). Miniaturen concentreren muzikale ideeën; alles moet in korte tijd tot uitdrukking komen. Klein, geconcentreerd, maar niet minder krachtig dan grootschalige werken.
Choni stelt vaak persoonlijke mini-cycli samen. Stukken worden in dialoog geplaatst – via toonsoorten, karaktercontrasten, of doorlopende klanken die van het ene stuk naar het andere vloeien. Hij ziet deze miniaturen als complete werelden op zichzelf, en de volgorde van stukken is flexibel, waardoor hij telkens opnieuw kan experimenteren met structuur en narratief. Zo ontstaan cycli die telkens opnieuw kunnen worden herschikt, afhankelijk van wat hem op dat moment het meest raakt. Debussy, Brahms, Mendelssohn en Lysenko: op het eerste gezicht uiteenlopende componisten, maar Choni zoekt naar verbinding. Contrast is niet het doel; innerlijke continuïteit wel.
Het recital eindigt met Dumka–Shumka van Mykola Lysenko (1842-1912), waarin introspectie overgaat in energiek, folkloristisch karakter. Het eerste deel, Dumka, is meditatief en roept de wereld van de Oekraïense kobzars (rondtrekkende troubadours) op; het tweede deel, Shumka, barst uit in levendige dansenergie. Lysenko imiteert instrumenten van de volksmuziek en verbindt zijn composities met de Europese romantische traditie, waardoor het werk zowel authentiek als internationaal betekenisvol is.
Geboren in Kyiv draagt Choni zijn Oekraïense achtergrond vanzelfsprekend met zich mee. Voor hem is Oekraïense muziek geen curiosum, maar een volwaardige stem die internationaal meer erkenning verdient. Het repertoire is tegelijk persoonlijke herinnering en culturele verantwoordelijkheid: hij brengt het tot leven in zijn eigen stem. Lysenko’s muziek is hem bijzonder dierbaar; hij speelde zijn miniaturen al als tiener en keert er nu naar terug met een hernieuwd inzicht en waardering.
Risico, vrijheid en publiek
Op het podium zoekt Choni geen perfecte reproductie, maar een open ruimte. Elke uitvoering bevat risico. Soms loopt iets anders dan gepland – en juist dan kan iets ontstaan wat in repetitie niet bestond. Onvoorziene momenten bieden vaak nieuwe interpretaties en spontane uitdrukkingen die het spel levend houden. Virtuositeit mag daarbij nooit op de voorgrond treden; idealiter vergeet de luisteraar dat techniek bestaat. In de kwetsbaarheid en het onverwachte ligt voor Choni de kern van artistieke vrijheid.
In een recital van korte stukken is spanning kwetsbaar. Choni bouwt die niet via grote narratieven, maar via aandacht: voor overgangen, voor stiltes, voor de fragiele momenten tussen twee klanken. Deze stiltes zijn geen praktische onderbrekingen, maar een essentieel dramaturgisch element dat muziek verbindt en de concentratie van publiek en uitvoerder versterkt.
Voor Choni is het publiek geen passieve ontvanger, maar een partner. Hij voelt verschillen tussen zalen, landen en luisterculturen. Toch blijft zijn doel overal hetzelfde: een actieve, empathische dialoog, een gedeelde reis waarin interpretatie een levende uitwisseling wordt. Na zulke concerten lijkt de ruimte veranderd, en wanneer de laatste noot is weggeëbd, blijft niet alleen de muziek hangen, maar ook een subtiele verschuiving in de manier van luisteren – een stilte die zowel in de uitvoerder als in het publiek nazindert.
De nasleep van de muziek
En toch blijft het niet bij die momenten op het podium. Voor Choni gaat de vrijheid van muziek verder dan de laatste noot. Ze blijft nazinderen, in hemzelf en in het publiek, als een stille verschuiving in de manier waarop er geluisterd wordt. Het is de echo van risicovolle momenten, van spontane interpretatie en van de wederkerige aanwezigheid van het publiek, die de ervaring transformeert tot iets dat voorbij techniek en vorm reikt. Zo opent muziek, telkens opnieuw, een ruimte waarin de luisteraar en de uitvoerder elkaar ontmoeten, en waarin de vrijheid, die Choni zoekt, eindelijk voelbaar wordt.
