Wie het werk van Leoš Janáček (1854–1928) écht wil leren kennen, moet naar Brno. In deze Moravische stad, waar de componist het grootste deel van zijn leven woonde, werkte en zijn belangrijkste opera’s in première bracht, organiseert Cimarosa Cultuurreizen van 12 tot 18 november 2026 een zevendaagse muziekreis rond het tweejaarlijkse Festival Janáček Brno. Onder de muzikale begeleiding van Pieter Bergé en de algemene reisleiding van Hilde Bergé staat een programma klaar dat drie opera’s, een concert en een ruime culturele omkadering combineert.

Een stad met een rijk verleden

Brno is na Praag de grootste stad van Tsjechië en sinds 1641 de hoofdstad van Moravië. Het is niet alleen de stad van Janáček, maar ook van schrijver Milan Kundera, architect Adolf Loos en Johann Gregor Mendel, de grondlegger van de genetica. Boven op de twee heuvels prijken het middeleeuwse Spilbergkasteel en de gotische Petrov-kathedraal, terwijl art-nouveaugevels het stadscentrum verrijken. In een van de buitenwijken staat de Villa Tugendhat, een meesterwerk van de modernistische architectuur dat in 2010 op de Werelderfgoedlijst van UNESCO werd geplaatst.

De reis vertrekt op donderdag 12 november vanuit Zaventem met een rechtstreekse vlucht naar Praag, waarna een tourbus richting Brno rijdt. Onderweg volgt een stop in Kutná Hora, de voormalige zilverstad die wegens haar historische betekenis en de laatgotische Sint-Barbarakathedraal sinds 1995 UNESCO-Werelderfgoed is. Tegen de avond wordt ingecheckt in het Grandhotel Brno, dat de hele week als uitvalsbasis dient.

De muziek centraal

Het kloppende hart van deze reis is het muziekprogramma van het Festival Janáček Brno 2026. Elke ochtend verzorgt Pieter Bergé een deskundige inleiding waarin hij het publiek warm maakt voor de voorstelling of het concert van die dag — een formule die het luisteren verdiept en de werken in hun biografische en historische context plaatst.
De eerste muzikale hoogdag is vrijdag 13 november, volledig gewijd aan de festivalcomponist. ’s Avonds wordt in het Janáček Theater de opera Katja Kabanova (1921) opgevoerd, een werk dat destijds in Brno in première ging. Janáček baseerde deze opera op het toneelstuk ‘De storm’ van Aleksandr Ostrovski en componeerde er een van zijn meest aangrijpende vrouwenportretten mee: het verhaal van een gevoelige vrouw die ten ondergaat aan de verstikkende moraal van haar omgeving. De karakteristieke, op het Tsjechische spreekritme geënte melodiek die Janáček zo herkenbaar maakt, komt hier ten volle tot zijn recht.

Op zaterdag 14 november verlaat het muzikale programma even het operahuis voor gewijde muziek. In de Basiliek van Maria Hemelvaart in Oud-Brno — de plek waar Janáček zelf als koorknaap zong en later als koordirigent optrad — brengt het gerenommeerde Tsjechische ensemble Collegium 1704 een gevarieerd programma religieuze muziek. Daarop staan de Missa brevis van Giovanni Pierluigi da Palestrina (1525–1594), het Graduale in Dominica Resurrectionis van Pavel Křížkovský (1820–1885) — niet toevallig Janáčeks eigen leermeester — Janáčeks Exaudi Deus (JW II/4) en het Magnificat (BWV 243) van Johann Sebastian Bach (1685–1750). Een programma dat de wortels van Janáčeks kerkmuzikale vorming hoorbaar maakt, gespeeld op de plaats waar die vorming begon.

Zondag 15 november brengt opnieuw een operavoorstelling in het Janáček Theater: De zaak Makropoulos (1926), Janáčeks voorlaatste opera, onder de muzikale leiding van Robert Kružík en in een regie van David Radok. Dit late meesterwerk, gebaseerd op het toneelstuk van Karel Čapek, draait rond de driehonderdjarige Emilia Marty en stelt grote vragen over sterfelijkheid, liefde en de zin van een eindeloos leven. De rijpe, gebalde stijl van de oude Janáček maakt er een van zijn fascinerendste partituren van.
De muzikale climax volgt op dinsdag 17 november met de slotceremonie van deze festivaleditie. Daarin worden Janáčeks twee laatste grote werken — de opera Uit een dodenhuis (1928), naar Dostojevski’s roman over het leven in een Siberisch strafkamp, en de Glagolitische Mis (1926), zijn monumentale toonzetting van een Oudslavische liturgische tekst — samengebracht in één scenische creatie. Dat deze twee late hoogtepunten in één voorstelling worden verenigd, maakt de afsluiting van het festival tot een uitzonderlijke gebeurtenis: het is Janáček op zijn meest existentiële en visionaire.

In de voetsporen van de componist

Tussen de voorstellingen door brengt de reis de deelnemers letterlijk naar de plaatsen die het leven van Janáček vormgaven. Op vrijdag leidt een stadsgids het gezelschap ‘in de voetsporen van Janáček’ door Brno. De wandeling voert onder meer naar het Augustijnenklooster, naar de orgelschool die Janáček oprichtte en die later uitgroeide tot het stedelijke conservatorium, en naar het tuinhuis waar de componist tussen 1910 en 1928 woonde. Daar bevindt zich nog steeds zijn oorspronkelijke studeerkamer met de vleugelpiano waaraan hij componeerde.
Op zondag wordt het Augustijnenklooster St.-Thomas bezocht, waar de jonge Janáček als koorknaap zong en muziekles kreeg; de deelnemers krijgen er inkijk in de basiliek en in de imposante kloosterbibliotheek. Zo wordt de muziek die ’s avonds klinkt overdag tastbaar gemaakt in de gebouwen en straten waar ze ontstond.
Cultuur en architectuur als rode draad

Naast Janáček biedt de reis een breed cultureel programma. Op zaterdag staat een bezoek aan het Lednice-kasteel op het programma, het neogotische lustslot van de familie Liechtenstein dat samen met Valtice een UNESCO-beschermd parkdomein vormt. Op maandag 16 november volgt een dagtrip naar Olomouc, de historische Moravische stad met haar statige pleinen, barokke fonteinen en de Sint-Wenceslaskathedraal. Het centrale Horní náměstí herbergt de monumentale Drievuldigheidszuil — eveneens Werelderfgoed — en een opvallende astronomische klok. Aansluitend volgt een exclusief bezoek aan de Villa Primavesi, een verfijnde stadsvilla uit het begin van de twintigste eeuw.
Brno zelf komt uitgebreid aan bod tijdens de stadswandeling op zondag, langs de Sint-Petrus- en Pauluskathedraal, het levendige Zelný trh met de Parnassusfontein en het Reduta Theater — het oudste theater van Centraal-Europa, waar de jonge Mozart in 1767 samen met zijn zus Nannerl optrad. De deelnemers vernemen er ook waarom de kathedraalklokken ’s middags steevast een uur te vroeg luiden.

Op dinsdag staat de modernistische Villa Tugendhat van Ludwig Mies van der Rohe op het programma (onder voorbehoud), en op de slotdag, woensdag 18 november, een bezoek aan de indrukwekkende ondergrondse waterreservoirs op de Žlutý kopec. Deze kathedraalachtige bakstenen hallen, aangelegd tussen 1874 en 1917, getuigen van de technische ambitie van het laat-negentiende-eeuwse Brno en doen vandaag dienst als bijzondere culturele locatie. In de namiddag brengt de tourbus het gezelschap naar Wenen voor de terugvlucht naar Brussel.

Praktisch

Deze zevendaagse reis combineert zo een intensieve onderdompeling in het oeuvre van Janáček met een rijk historisch en architecturaal programma. Wie het werk van deze unieke twintigste-eeuwse stem wil beleven op de plek waar het ontstond, vindt in deze reis een uitgelezen kans. Wacht dus niet met inschrijven!