Wie op reis gaat naar Portugal moet toch echt een keer halt houden in Mafra. Het paleis is een van de grootste barokpaleizen in Europa. Het bezit een enorme bibliotheek met ruim 40.000 boeken uit voornamelijk de 17de en 18de eeuw. De basiliek kent zomaar eventjes zes (6!) orgels die samen kunnen bespeeld worden, er zijn musea en in de torens zijn er twee beiaarden waarvan een onbespeelbaar is en de andere een van de beste barokbeiaarden, zoniet dé beste in Europa. Naar Mafra!
UNO toont interesse
In de rand van het driejaarlijkse congres van de Beiaard Wereld Federatie (BWF) werd het initiatief genomen om een vredesklok te gieten. In deze moeilijke tijden waar grote oorlogen dreigen, een muzikaal lichtpunt van hoop. UNO secretaris-generaal António Guterres vereerde het congres met een veelbetekenend voorwoord in de catalogus van de tentoonstelling die eveneens in de rand van het congres werd georganiseerd.
Het congres werd geopend door Abel Chaves, beiaardier van Mafra en directeur van het congres, door Koen Van Assche, voorzitter van de BWF en burgemeester Hugo Manuel Moreira Luís van Mafra die in samenwerking met de directeur van het paleis Sérgio Gorjão de internationale gasten verwelkomde en het spreekwoordelijke lintje knipte. Na de gebruikelijke woorden van waardering, samenwerking, belang van de beiaard in het verleden – heden – toekomst, werd de gelegenheidstentoonstelling geopend. Een zeer educatief rijk opzet dat niet alleen meer leert over hoe eigenaardig het is dat in een paleis in Portugal twee beiaarden terechtkwamen, maar ook wat de beiaard is, waar het instrument al eeuwen voor staat en nog allemaal kan betekenen.
De catalogus werd een lijvig wetenschappelijk boekwerk, in zowel het Portugees als Engels. Dit boek kan meteen een standaardwerk voor de beiaard genoemd worden en het zou goed zijn het op te nemen in de lespakketten van de enkele beiaardopleidingen die de wereld rijk is. Er is intens ernstig en bijzonder grondig historisch wetenschappelijk onderzoek voorafgegaan aan de tentoonstelling en het boek. Noteer dat tot half april 2027 de tentoonstelling te bezoeken is. Nadien wordt ze allicht en hopelijk met zekerheid, een vast onderdeel van de collectie van het paleis dat naast de beroemde bibliotheek ook musea huisvest.
Vredesklok
Beiaardier en congresdirecteur Abel Chaves beviel van de idee om ter plaatse op de openingsdag van het congres een klok, een Vredesklok nog wel, te laten gieten. Het gieten van de klok zou omkaderd worden met muziek op klokken en met dans, dans die het vuur om en het smelten van het brons uitbeeldde. Dit alles in open lucht want in Portugal is het in de zomer warm en regent het amper. Regen viel er gelukkig niet, warm was het alleen dicht bij het vuur. Universiteitsstudenten beroerden omgekeerd staande klokken, belletjes rinkelden en danseressen met zwierige gewaden deden je soms wat te veel wegkijken van het aan de gang zijnde gietproces van de Vredesklok. Het is indrukwekkend te zien dat dit geen simpele dagtaak is. Het vereist uiterste aandacht, precisie en geen zenuwachtigheid. Maar wat als je een arbeider bent in een klokkengieterij? Da’s heel wat anders dan op een speciaal aangelegde afgeplatte piramidevorm in zand met een tijdelijk gebouwde smeltoven op een beperkte ruimte aan de slag te gaan, in het oog van tientallen camera’s groot en klein en bijgewoond door de politieke leiders van de gemeente en dan al die buitenlandse gasten.
Het ongeluk gebeurde, de opgetilde ton met het gesmolten brons schoot uit de tang en bonkte neer op het zand. Het hete vloeibare brons kletste neer als water in alle richtingen op de zandvloer. Gelukkig raakte geen mens gewond, maar wel werd iedereen met de harde realiteit geconfronteerd: een klok gieten is geen kinderspel en is altijd (!) risicovol. Er zijn in het verleden in meerdere klokkengieterijen gietingen mislukt. Niet echt veel, maar toch. En zo is het eigenlijk goed (nu ja) dat dit gebeurde precies om het besef te wekken van de aan het vak verbonden gevaren. Uiteraard kliefde er een “Ooooohhhh!” door de lucht van alle aanwezigen. Wat nu? Welaan, er was toch rekening gehouden met mogelijke toestanden zoals regen die het geheel zou verpesten, een technische fout in het gietproces of wat anders. De ware Vredesklok was al gegoten en zou op de laatste avond van het congres in glans en glorie getoond worden en klinken. O ja, een zeer mooie klok en met een warme, ronde, romige volle klank, totaal niet schel. Een klok met liefde voor het vak, voor de beiaard, voor de Vrede gegoten. Hopelijk mag ze veel klinken zonder het einde van nog maar eens een oorlog te moeten toejuichen. Vrede om de vrede, als feestklok. O ja.
Vredesklok, Paleis Mafra, Portugal
