Franz Schubert, die bijna nooit zijn eigen viool bezat, creëerde muziek van wonderbaarlijke innerlijkheid voor dit instrument. Hij was geen virtuoos in de conventionele zin van het woord, maar wel een meester in het zieltogend spreken van geluid. Net als zijn pianowerken openen ook zijn stukken voor viool en piano die sfeer van “daar” waarin het aardse opgaat in transcendentie. In hun dialoog komen de tegengestelde werelden van de viool – de “verscheurde klank” – en de piano – de “gebonden melodie” – samen tot een lyrische eenheid die niets “voorstelt”, maar gewoon “is”.

Tussen 1816 en 1817 componeerde Schubert vier sonates waarin hij zich oriënteerde op Mozart en toch zijn eigen weg ging. Achter de vrolijke façade van de zogenaamde “sonatina’s” gaat vaak diepe ernst schuil. De jonge componist transformeert de klassieke vorm in een ruimte van zwevende harmonie waarin melodie de plaats inneemt van motivisch werk – muziek als sensatie, niet als constructie. In de A-groot Sonate uit 1817 bereikt dit principe pure lyriek: hemel en aarde raken elkaar zonder ooit samen te komen.

Tien jaar later volgen twee late meesterwerken: de Rondeau brillant in B mineur (1826) en de Phantasie in C majeur (1827). Beide zijn opgedragen aan de jonge violist Josef Slawjk, wiens virtuositeit Schubert inspireert om mentaal door te dringen tot de Brilliant. Een mysterieuze afgrond schuilt achter het glinsterende oppervlak van de rondeau – Paganini’s “demonische geest” verschijnt getransfigureerd als de stem van een engel. In de Fantasie overstijgt Schubert eindelijk alle vormgrenzen. Het werk, dat het lied “Sei mir gegrüßt” in zijn structuur verweeft, wordt een muzikaal symbool van afscheid en verlossing. Virtuoze gebaren worden getransformeerd tot existentiële expressie; het lied van de liefde weerklinkt als een verre herinnering – tussen droom, dood en transcendentie.

Deze muziek is geen concertstuk, maar een poëtische openbaring: Schuberts “muziek der sferen”, waarin het “hier” en het “daar” even één worden.