Laus Polyphoniae – slotdagen

Laus Polyphoniae zag officieel het licht in 1994, als logisch vervolg op Antwerpen93, toen polyfonie voor het eerst nadrukkelijk als cultureel “merk” naar voren werd geschoven. En daar hoort meteen een kleine persoonlijke noot bij: ik liep er toen als student rond als vrijwilliger, gewapend met een stapel papieren tickets -het was nog een tijdperk zonder QR-codes en scanners – en kreeg zo de unieke kans om de fine fleur van de internationale muziekwereld van dichtbij te zien passeren.

Sommigen droomden toen van popsterren (en daar was niets mis mee), maar geef mij in die periode toch maar het Gabrieli Consort, Weser-Renaissance of Concerto Italiano. Dat soort helden, zeg maar.

Vandaag, in 2026, staat Laus Polyphoniae nog altijd trots overeind, in volle glorie en met onverminderde ambitie, en dat bewijst zich eens te meer in de laatste festivaldagen.

Donderdag: trendsetters avant la lettre

De concertdag begint zoals intussen vertrouwd om 13u, met een programma dat als het ware de “soundtrack” vormt bij het verhaal van trendsetters en volgers — termen die men rond 1600 nog niet gebruikte, maar waarvan het concept bijzonder herkenbaar is. Vlaanderen, en Antwerpen in het bijzonder, ontwikkelde zich toen tot een bloeiende muziekmarkt, waar muziek gedrukt, herdrukt en verspreid werd. Het was, met andere woorden, een plek waar ideeën zich sneller verspreidden dan vandaag sommige digitale bestanden — al lijkt dat laatste moeilijk te geloven.

’s Avonds neemt Capella Mariana ons mee naar het illustere hof van keizer Rudolf II in Praag, dat toen net als Antwerpen een kosmopolitisch knooppunt was. De namen van de componisten die daar actief waren doen vandaag misschien niet meteen een belletje rinkelen – tenzij u ook een uitzonderlijke collectie obscure LP-opnames uit de jaren 50 en 60 met Boheemse barok en polyfonie bezit – maar dat maakt de ontdekking des te interessanter.

Ik kijk in het bijzonder uit naar de mis van Harant, en ook naar de manier waarop die muziek in dialoog wordt gebracht met werk van Lassus en De Monte. Met zes zangers op het podium mogen we ons verwachten aan een klank die tegelijk transparant en flexibel is, met voldoende spanning om de aandacht moeiteloos vast te houden.

De avond wordt laat afgesloten in de Sint-Joriskerk door “ons” Utopia. Ik geef het toe: een klein beetje chauvinisme steekt de kop op. Hun interpretatie van Lassus, en in het bijzonder de Lamentaties, heeft iets bijzonders. De muziek zelf zit ondertussen stevig verankerd in mijn hoofd, maar zij slagen er toch telkens in om er een nieuwe dimensie aan te geven.

Of ze het zingen zoals het ‘echt’ klonk in de zestiende eeuw? Dat zullen we nooit zeker weten, maar ergens voelt het alsof deze muziek hier, door Vlaamse stemmen, nét iets natuurlijker landt — al is het maar omdat ik me moeilijk voorstel hoe een Spanjaard Lassus zingt… al betrap ik mezelf er tegelijk op dat dat misschien pure onzin is.

Vrijdag: geen rust, wel topniveau

Vrijdag 28 augustus telt “slechts” twee concerten, wat op papier bijna als mededogen lijkt voor de intussen licht vermoeide festivalganger. In werkelijkheid gaat het gewoon om twee absolute topmomenten.

Om 13u brengt New York Polyphony werk van Hassler en Handl. De Missa super Dixit Maria staat op het repertoire van menig koor, maar ik ben er vrij zeker van dat deze vier heren er een geheel eigen invulling aan geven, waarbij ze moeiteloos de zuiderse souplesse combineren met een meer noordelijke helderheid.

En dan het avondconcert, waar ik zonder schaamte mag teruggrijpen naar een eerdere titel boven deze artikels: nec plus ultra. De Vespers van Monteverdi, uitgevoerd door Vox Luminis, eigenlijk moet daar weinig aan toegevoegd worden. Het concert is niet toevallig uitverkocht, want deze combinatie staat garant voor een soort muzikaal vuurwerk dat tegelijk verbluffend verfijnd en mateloos overweldigend is.

Monteverdi’s Vespers blijven een meesterwerk waarin liturgie en een bijna operatische dramatiek samenkomen. Ooit geschreven als een visitekaartje, maar vandaag nog altijd in staat om kerken en zalen moeiteloos te vullen. Dit is precies het soort concert dat een festival van dit niveau definieert.

Zaterdag: afscheid met perspectief

En dan is er de onvermijdelijke laatste dag.

Een bijzondere vermelding verdient telkens opnieuw het concert van de summerschool. Ik neem me elk jaar voor om daar ooit zelf aan deel te nemen. “Wellicht na mijn pensioen!”, zeg ik dan.  Maar gelukkig zijn er genoeg anderen die minder uitstellen en zich er voluit in smijten. Wat de cursisten in korte tijd bereiken, blijft bijzonder indrukwekkend, net als de manier waarop de begeleiders hen daarin meenemen.

Voor de allerkleinsten is er dezelfde dag een activiteit in de Steinerschool Hibernia, waar muziek op speelse wijze tot leven wordt gebracht. Het beeld van kinderen die op een klankrijk “vlot” meegenomen worden door een voortdurend veranderende wereld is niet alleen mooi, maar ook hoopgevend: zo wordt de kiem gelegd voor een volgende generatie luisteraars — en dus voor toekomstige edities van Laus Polyphoniae.

’s Avonds gaat het festival in stijl naar zijn slotmoment, met The Gesualdo Six, door De Standaard recent omschreven als “het kathedraalkoor in zakformaat”. Ik geef het graag toe: mijn zwak voor Engelse koormuziek is groot, en liefst hoor ik die ook door Engelse zangers uitgevoerd. Er valt veel te discussiëren over uitvoeringspraktijk, stijlen en historische correctheid, maar wanneer zij deze muziek zingen, iets wat in hun traditie al eeuwen gebeurt, dan voelt het eenvoudigweg héél juist.

Au revoir!

Een meer dan waardige afsluiter van opnieuw een indrukwekkende editie. Het moet voor de organisatie elk jaar moeilijker worden om die lat even hoog te leggen, laat staan hoger, en toch slagen ze daar telkens opnieuw in, dankzij een intelligente combinatie van thematiek, repertoire en uitvoerders.

Ik kijk nu al uit naar 2027. Maar eerst: laat ons vooral genieten van wat er is, hier en nu. Ik hoop dat dit kleine reeksje uw appetijt alleen maar heeft aangescherpt.