Een debuutalbum als autobiografie: zo presenteert violist Miclen LaiPang zijn eerste solo-opname voor Delos. Deep River is geen vrijblijvende staalkaart van technische mogelijkheden, maar een zorgvuldig opgebouwd muzikaal zelfportret. Als leidend beeld fungeert een rivier – tegelijk spiritueel symbool en levensmetafoor – die zich vanuit de Amerikaanse spiritualtraditie een weg baant langs Rusland, Duitsland, Wenen en Parijs, om uiteindelijk opnieuw uit te monden in een uitgesproken Amerikaans geluid. Dat concept is ambitieus en potentieel gevaarlijk: zulke narratieve programma’s dreigen al snel in sentimentaliteit of programmatische overdaad te verzanden. LaiPang en pianist Nigel Yandell vermijden die valkuilen niet zozeer door een expliciete demonstratie van controle, maar doordat het hele programma als vanzelf uit éénzelfde muzikaal vertrouwen lijkt voort te vloeien, waarin raffinement en stilistisch inzicht zonder nadruk in elkaar overvloeien.
LaiPang behoort intussen tot de generatie jonge violisten die zich moeiteloos tussen continenten en tradities bewegen. Hij trad op in Carnegie Hall, de Wiener Musikverein en de Berliner Philharmonie, terwijl zijn arrangement van Beethovens Kreutzer-sonate voor viool en strijkers internationaal ruime weerklank kreeg. Op Deep River toont hij zich echter vooral als de musicus achter de virtuoos: een speler die repertoire niet gebruikt als demonstratiemateriaal, maar als drager van herinnering en identiteit.
Een rivier van herinneringen
De opening met het arrangement van Deep River van Jascha Heifetz (1901-1987) zet meteen de toon. LaiPang kiest niet voor grote romantische gebaren, maar voor een breed ademende eenvoud die des te sterker werkt. De Stradivarius “Charles Castleman” uit 1707 – genereus ter beschikking gesteld door de Muziekkapel Koningin Elisabeth – klinkt rijk en kernachtig, vooral in het middenregister, zonder ooit zwaar te worden. De frasering heeft iets contemplatiefs: alsof de muziek niet gespeeld maar herinnerd wordt.
In Adoration van Felix Borowski (1872-1956) en Nobody Knows the Trouble I’ve Seen van Clarence Cameron White (1880-1960) overheerst dezelfde ingetogen concentratie. Vooral White – nog altijd te weinig aanwezig op recitalprogramma’s – krijgt hier een lezing die elke neiging tot sentimenteel exotisme vermijdt. LaiPang speelt deze muziek met respectvolle directheid, terwijl Nigel Yandell de harmonische ruimte openhoudt met een bijna vocale soepelheid.
Breuklijnen en omzwervingen
Met Lenski’s aria uit Jevgeni Onegin van Peter Tsjaikovski (1840-1893) verandert de temperatuur van het recital. In de vioolbewerking van Leopold Auer (1845-1930) krijgt de muziek gemakkelijk iets overtrokken melancholisch, maar LaiPang houdt de lijn strak en vermijdt effectbejag. Juist daardoor treft het spel des te harder: onder de lyriek sluimert voortdurend een gevoel van onrust en onafwendbaarheid. Yandell bewijst zich hier nadrukkelijk als meer dan begeleider; zijn spel geeft de muziek adem en psychologische diepte.
De daaropvolgende Europese etappes tonen hoe flexibel beide musici stilistisch schakelen. Widmung van Robert Schumann (1810-1856), in een arrangement van LaiPang en Yandell zelf, behoudt de intieme kern van het oorspronkelijke lied zonder te vervallen in overdreven romantische retoriek. De vioollijn zingt vrijuit, maar blijft steeds ingebed in Schumanns harmonische spanningsvelden.
Liebesleid van Fritz Kreisler (1875-1962) lijkt op papier het meest conventionele onderdeel van het programma, maar LaiPang behandelt het niet als nostalgisch salonstukje. Zijn rubato klinkt organisch en ongedwongen, alles is mooi en elegant gedoseerd, maar achter alle Weense charme blijft steeds een zweem van melancholie voelbaar. Het is precies die balans tussen lichtheid en ernst die deze uitvoering boven routine verheft.
Een absoluut hoogtepunt vormt het arrangement van Vása Příhoda (1900-1960) van de Der Rosenkavalier-walsen van Richard Strauss (1864-1949). Strauss’ orkestrale overdaad reduceren tot viool en piano vraagt niet alleen technische beheersing, maar ook een fijn gevoel voor harmonische kleur en de ambiguïteit die dit werk zo karakteristiek maakt. LaiPang en Yandell slagen daar opmerkelijk goed in. De hoge passages blijven helder zonder scherpte, de dubbelgrepen behouden hun vocale kwaliteit, en Yandell laat de harmonieën glanzen zonder de textuur dicht te spelen. Achter de Weense elegantie blijft voortdurend iets bitters en vergankelijks meespelen – en dat is precies wat Strauss bedoelde.
Parijs als zwaartepunt
De Romance, Op. 23 van Amy Beach (1867-1944) – een in de concertzaal te zelden gehoord werk – verdient meer dan de functie van overgang. Beachs vermogen om een onmiskenbaar Amerikaans idioom te verbinden met de harmonische taal van de late Europese romantiek klinkt hier als een subtiele spiegeling van LaiPangs eigen artistieke hybriditeit: geworteld in een traditie, maar niet gevangen door haar. Yandell geeft de pianostem daarbij precies de ruimte die ze nodig heeft. Juist hier bereikt het recital een van zijn meest indringende momenten, en openbaart zich misschien wel de ware revelatie van het album.
In Vioolsonate nr. 2 van Maurice Ravel (1874-1937) bereiken LaiPang en Yandell hun interpretatieve hoogtepunt. Deze sonate duldt geen overdaad: elke frase moet licht blijven, hoe complex de onderliggende structuur ook is. Dat begrijpen beide musici uitstekend. Het eerste deel ademt een vanzelfsprekende elegantie, het Blues-deel heeft precies genoeg nonchalance zonder karikaturaal te worden, en het slotdeel ontvouwt zich met een indrukwekkende combinatie van precisie en schijnbare spontaniteit. Vooral de ritmische alertheid van het duo maakt indruk: de muziek beweegt voortdurend vooruit, zonder dat iets geforceerd klinkt.
Virtuositeit zonder hol vertoon
Het recital eindigt met de Concert Fantasy on Themes from George Gershwin’s Porgy and Bess van Igor Frolov (1937-2013), een werk dat gemakkelijk kan ontaarden in louter virtuoos vuurwerk. LaiPang vermijdt die val door de theatrale flair steeds muzikaal te blijven sturen. Natuurlijk ontbreekt het spektakel niet – de razendsnelle passages en acrobatische dubbelgrepen worden met verbluffende controle gespeeld – maar belangrijker is dat de muziek haar dansende vitaliteit behoudt.
Coda
Deep River is een zorgvuldig opgebouwd debuut, overtuigend in intentie én uitvoering. Het project zoekt betekenis in plaats van effect, en dat levert een coherent artistiek profiel op. Af en toe wordt het autobiografische concept iets nadrukkelijker onderstreept, maar de muzikale kwaliteit en de oprechte betrokkenheid van beide uitvoerders dragen het geheel moeiteloos.
Miclen LaiPang presenteert zich hier niet alleen als een uitzonderlijk begaafd violist, maar als een musicus met een duidelijke artistieke visie. Nigel Yandell blijkt daarin een ideale partner: alert, stijlgevoelig en essentieel voor de dramatische coherentie van het programma.
Dat dit label – Delos, geworteld in de Amerikaanse traditie van de geëngageerde solo-opname – dit project een thuis geeft, voelt niet toevallig, maar eerder als een vanzelfsprekende affiniteit tussen concept en uitvoeringspraktijk.
Deep River is een intrigerend debuut geworden dat niet zoekt naar effect, maar naar betekenis.
