Levendige uitvoeringen lieten de zwoele avonden schitteren
De laatste week van de Koningin Elisabethwedstrijd voor cellisten 2026 was heet, zowel voor het publiek als voor de uitvoerders. Terwijl een hittegolf Brussel teisterde tijdens de finale, wapperden papieren waaiers in het publiek, veegden solisten hun voorhoofd en instrumenten af en droop het zweet als regen van de neus van de orkestdirigent.
Hoe hoog de temperatuur ook opliep, het was opvallend om te zien hoe de finalisten met grote kalmte het podium betraden en vol passie optraden zonder te wankelen. Een professionele houding wordt verwacht van deelnemers op zo’n hoog niveau, maar deze solisten gingen nog een stap verder. Op de hoogtepunten toonde de wedstrijd originaliteit van interpretatie, grote technische vaardigheid en een symbiotische samenwerking met het hardwerkende Belgian National Orchestra .
Publiekssfeer
De algehele stemming van het publiek veranderde met elke avond van de wedstrijd. Op de eerste avond heerste er een opgewonden verwachting toen de eerste twee uitvoerders de uitdaging aangingen om een goede, eerste indruk te maken. We hoorden het verplichte stuk, Fang Mans Four Odes to the Tidings of Flowers, voor het eerst in twee verschillende interpretaties, samen met concerten van twee totaal verschillende componisten: Maria Zaitseva leidde het publiek door een stuk met een vergelijkbare aard als het verplichte stuk, Henri Dutilleux’ Tout un monde lointain. Met innovatieve frasering bood Lionel Martin de enige compositie uit de Romantiek van de week, het publiekslieveling Concerto nr. 2 van Antonín Dvořák. Het publiek discussieerde over hoe de volgende kandidaten zich zouden kunnen ontplooien, terwijl ze zich verzamelden in de grotachtige buitenkamers van Bozar met slechts twee uitvoeringen om te vergelijken.
De daaropvolgende dagen was er weinig frisse lucht, maar de finalisten verfristen de sfeer met nieuwe ideeën over Fang Mans compositie en het thema van de vier seizoenen die corresponderen met vier soorten bloemen. Een van hen riep een bijna romantische fraseringsstijl op, terwijl een ander de strijkers fel bespeelde om het drama te benadrukken. Sommigen speelden glijdende noten met de droogheid van een gevallen blad, terwijl anderen de tonen afrondden. Omdat elke deelnemer de volgorde van de delen in het verplichte stuk mocht kiezen, hoorden we sommige uitvoeringen beginnen met de felle solopassage van het winterdeel, terwijl andere eindigden met de dramatische gongslag, sommige begonnen met de meditatieve harmonieën van het lentedeel en sommige kozen ervoor om te eindigen met het laatste, aanhoudende akkoord van de herfst.
Nette en ergerlijke gedragingen
Misschien was het de lichte verkoeling op dinsdagavond die sommige leden van het publiek inspireerde om tussen de delen van Sergej Prokofjevs Symphonie Concertante tijdens Yo Kitamura’s uitvoering in applaus uit te barsten, een uitbarsting die snel werd gesmoord door een handgebaar van dirigent Antony Hermus. Op donderdag was er veel onrust en gekuch in de zaal, wat leidde tot een extra mededeling op vrijdag waarin bezoekers werden verzocht om tijdens het concert niet te hoesten, of dit in ieder geval zo discreet mogelijk te doen.
Hier moeten we nog enkele andere oorzaken van ergernis van medebezoekers bespreken. Het gedrag van mensen die hun mond niet kunnen houden tijdens een liveconcert is ronduit afschuwelijk. Hoewel deze neiging bij concertgangers van alle leeftijden te zien is, moeten we in het bijzonder de aandacht vestigen op twee hippe jonge vrouwen die bijna de hele week fluisterden en giechelden en hun gesprek zelfs tijdens stille muziekstukken voortzetten. Ze reageerden niet op een strenge blik en het stil gemompelde “Stil!”. Evenmin toonden ze enige schaamte toen ze in de pauze persoonlijk werden gevraagd om stil te zijn terwijl de muzikanten speelden.
Praten tijdens een optreden getuigt van flagrant gebrek aan respect, niet alleen naar medebezoekers, maar naar elke artiest die hard werkt om het publiek te vermaken. Niemand gaat naar een concert om naar het geklets van een ander te luisteren. Het is niet volwassen of gepast om je te gedragen alsof de concertzaal je woonkamer is of een geschikte plek voor TikTok-achtige reacties. Wie tijdens het concert wil praten, kan het beste vanaf een andere plek kijken, waar hij of zij anderen die van de livemuziek willen genieten niet stoort.
Ondanks de dagelijkse waarschuwingen om mobiele telefoons uit te schakelen voor elk optreden, was er vrijdagavond tijdens Leland Ko’s verder betoverende uitvoering duidelijk een beltoon te horen tussen de delen van het verplichte stuk. Hoewel de solist zich niet leek te storen aan de onderbreking, was het een trieste herinnering dat sommige toeschouwers hun mobiele telefoon niet kunnen loslaten. Waarom is het zo moeilijk om te voldoen aan een duidelijk geformuleerd verzoek?
De briljantie van het spel overschaduwde deze afleidingen echter. Hoewel het waar is dat een droge of minder gevarieerde interpretatie ervoor kan zorgen dat de gedachten afdwalen tijdens lange concertdelen, was er zo’n groot verschil in stijl tussen de finalisten, zowel in hun fysieke beweging als in hun muzikale expressie, dat enige vorm van afleiding meer dan overbodig was.
Minder variatie in gekozen concerten zorgt voor betere vergelijking enerzijds, originaliteit anderzijds
Elke uitvoering wekte nieuwe nieuwsgierigheid op. Hoewel ze beiden donderdag het Eerste Concerto van Dmitri Sjostakovitsj speelden, contrasteerde de ingetogen, introspectieve uitvoering van Dilshod Narzjillaev scherp met de heldere, energieke stijl van Álvaro Lozano Cames. Liefst vier finalisten kozen ervoor om hetzelfde concerto van Sjostakovitsj te spelen, terwijl drie anderen het Symfonieconcert Op. 125 van Sergej Prokofjev ten gehore brachten. Twee finalisten speelden Henri Dutilleux. Dat maakte directe vergelijkingen tussen de kandidaten mogelijk, maar zorgde er ook voor dat de andere stukken opvielen: concerto’s van Dvořák, Samuel Barber en Witold Lutosławski werden elk slechts één keer uitgevoerd en hielden de aandacht van het publiek vast met hun originaliteit.
Tijdens de pauzes stroomde het publiek de gangen in om een drankje te drinken, te kijken naar de televisiepresentatoren die interviews gaven in hun open studio’s te midden van de drukte om hun mening te bespreken. Hoewel een jury veeleisend moet zijn en zich aan de regels moet houden om boven triviale overwegingen te staan, is elk detail interessant voor de toeschouwer. De krachtige buigingen van Andrew Ilhoon Byun werden opgemerkt, evenals het op en neerbewegen van zijn weelderige haar. Ook de mode kwam aan bod: Lozano leek de hitte niet te voelen ondanks zijn pluche fluwelen jasje en lakleren schoenen, terwijl Clara Dietlins scharlakenrode ensemble en Tae-Yeon Kims roze outfit helder schitterden op een podium waar de meeste artiesten sombere kleuren droegen.
De een prees de gepassioneerde stijl van Ettore Pagano, terwijl een ander Kims aanpak duidelijk superieur vond. Er was onenigheid over de vraag of Ko’s uitbundige fysieke bewegingen puur showmanschap waren of een volledig natuurlijke muzikale expressie. Tegen de tijd dat Kim de indrukwekkende slotnoten van Lutosławski’s concerto speelde, borrelde de spanning in de concertzaal op.
Op dit punt eindigden onze directe observaties in de Henry Le Boeuf zaal zelf, aangezien het halen van de trein voorrang had boven het wachten op de uitspraak van de jury. De naam “Ettore Pagano” klonk thuis als een bekende begroeting en vervolgens, op televisie, werden de namen van de overige laureaten bekendgemaakt en ging de discussie over de verdiensten van de kandidaten verder. Deze jonge artiesten hebben ons een zeer bemoedigende visie gegeven op de toekomst van het cellospel.
Is er nog enige toekomst?
Het is belangrijk om te vermelden dat de toekomst verre van gegarandeerd is. Elke avond van de finale gaven studenten van het Koninklijk Conservatorium van Brussel een reeks optredens buiten Bozar, in wat zij een Requiem voor de Cultuur noemden. Hiermee wilden ze de aandacht vestigen op de forse verhoging van het collegegeld voor studenten van buiten de Europese Economische Ruimte, van 9.000 naar 17.500 euro met onmiddellijke ingang, dus ook voor die studenten wiens academiejaar deze maand juni afloopt, waardoor het voor internationale studenten veel moeilijker zal worden om de school te bezoeken.
De indrukwekkende talenten die deze studenten tentoonspreidden, vormden een krachtige herinnering aan het belang van het ondersteunen van muziekonderwijs, zelfs terwijl de resultaten ervan in de concertzaal werden gevierd. De schitterende staaltjes van techniek en interpretatie in een wedstrijd op hoog niveau zijn alleen mogelijk als jongeren de kans krijgen om te leren en zich te ontwikkelen. De opleiding van toekomstige generaties musici kan ervoor zorgen dat het publiek net zo geniet van toekomstige edities van de Koningin Elisabethwedstrijd als van de indrukwekkende line-up van dit jaar.
