Welke vaardigheden heeft een musicus nodig om met zeer uiteenlopende mensen en gemeenschappen muziek te maken? Wat betekent zo’n participatieve praktijk voor de deelnemers, maar ook voor de muzikanten zelf? En hoe kunnen artistieke kwaliteit en maatschappelijk engagement elkaar versterken? Op donderdag namiddag 22 oktober brengt een nieuwe Brusselse HUB-meeting van de Leerstoel Jonet (www.cesamm.eu) muzikanten, sociaal werkers, onderzoekers en culturele organisaties samen rond deze vragen.
Participatieve muziekpraktijken krijgen een steeds belangrijkere plaats binnen het culturele landschap. Meer en meer professionele muzikanten werken vandaag niet alleen in concertzalen of operahuizen, maar ook in scholen, buurten, zorginstellingen, gevangenissen en tal van sociale en culturele organisaties. Muziek ontstaat er niet uitsluitend vóór een publiek, maar steeds vaker samen met deelnemers.
Dat vraagt om andere vormen van muzikaal vakmanschap. Luisteren, improviseren, flexibel omgaan met onverwachte situaties, ruimte geven aan verschillende stemmen en artistieke verantwoordelijkheid delen, worden minstens even belangrijk als de klassieke technische beheersing van een instrument of stem.
Precies daarover gaat ‘From skills to impact: exploring practices in participatory music’, de 2de Brusselse HUB-meeting die op donderdag 22 oktober 2026 vanaf 13.30 uur wordt georganiseerd door Brussels Philharmonic, Klarafestival en de Leerstoel Jonet. Ditmaal is Globe Aroma in Brussel gastheer.
Leren van collega’s
Het uitgangspunt van de HUB-meetings is eenvoudig: wie zich bezighoudt met participatieve muziekpraktijken kan bijzonder veel leren door ervaringen met collega’s uit te wisselen. Niet alleen succesverhalen zijn daarbij interessant. Ook twijfel, mislukkingen, onverwachte ontmoetingen en vragen waarvoor nog geen pasklaar antwoord bestaat, kunnen waardevol materiaal vormen.
Daarom wil de bijeenkomst geen klassieke studiedag zijn waarbij deskundigen aan een publiek vertellen hoe het moet. Onderzoek en theoretische inzichten worden verbonden met concrete praktijkervaringen en workshops. De deelnemers worden uitgenodigd om zelf mee te denken, ervaringen te delen en nieuwe werkwijzen uit te proberen.
De HUB richt zich daarbij bewust zowel tot muzikanten als sociaal werkers, en tot iedereen die reeds actief is in participatieve muziekprojecten of overweegt om dergelijke praktijken in het eigen werk te integreren. Ook wie nog geen ervaring heeft, maar nieuwsgierig is naar de mogelijkheden van participatief muziek maken, is welkom.
Teenage Drumclub en vocale improvisatie
Tijdens de namiddag worden twee praktijken van dichtbij onderzocht.
Jalal Vangoethem begeleidt een workshop rond zijn praktijk Teenage Drumclub. Vanuit het gezamenlijke musiceren wordt verkend wat ritme en samenspel mogelijk kunnen maken wanneer jongeren niet alleen uitvoerders zijn, maar actieve muzikale medemakers.
Ilse Duyck werkt tijdens haar workshop rond vocale improvisatie. Improvisatie creëert bij uitstek ruimte om te reageren op wat anderen aanbrengen en om muziek te laten ontstaan zonder dat vooraf alles wordt vastgelegd. Daardoor kan ze bijzonder interessant zijn binnen participatieve contexten, waarin luisteren, vertrouwen en gezamenlijke creatie centraal staan.
Het gaat tijdens de HUB dan ook niet alleen om de vraag welke technieken een musicus kan inzetten, maar om een ruimere kwestie: welke houding vraagt participatief musiceren? Hoe creëer je omstandigheden waarin mensen daadwerkelijk kunnen deelnemen? Hoe bewaak je tegelijkertijd artistieke ambitie? En welke impact kan zo’n praktijk hebben op deelnemers, kunstenaars en organisaties?
Onderzoek en praktijk bij elkaar brengen
De academische Leerstoel Jonet werd in 2022 aan de Universiteit Gent opgericht en richt zich op de wisselwerking tussen muziek, participatie en maatschappelijke betrokkenheid. Vanuit CESAMM (www.cesamm.eu) wil de Leerstoel Jonet onderzoek, onderwijs en praktijk dichter bij elkaar brengen en bijdragen aan een beter begrip van wat participatieve muziekpraktijken kunnen betekenen voor musici, deelnemers en organisaties.
De Brusselse HUB-meetings passen rechtstreeks binnen die ambitie. Ze creëren ruimte waarin praktijkervaring en onderzoek elkaar kunnen voeden. Dat is belangrijk in een domein waarin veel kennis niet uitsluitend in boeken of onderzoeksartikels te vinden is, maar ontstaat in het dagelijkse werk van muzikanten, sociaal-artistieke begeleiders en organisaties.
Brussel vormt daarvoor een bijzonder vruchtbare omgeving. Talrijke culturele en sociale organisaties experimenteren er met manieren om mensen met zeer verschillende achtergronden via kunst en muziek met elkaar in contact te brengen. De samenwerking tussen Brussels Philharmonic, Klarafestival en de Leerstoel Jonet wil die verspreide ervaring mee zichtbaar maken en mensen die in dit veld werken met elkaar verbinden.
Want misschien is dat uiteindelijk een van de belangrijkste uitgangspunten van de HUB: van collega’s leren we vaak het meest.
Praktisch
From skills to impact: exploring practices in participatory music
Donderdag 22 oktober 2026, van 13u30 tot 16u15
Globe Aroma, Moutstraat 26, 1000 Brussel
Voertaal: Engels
Deelname staat open voor iedereen die actief is in participatieve muziekpraktijken, ermee aan de slag wil of er kennis mee wil maken. Vooraf inschrijven is noodzakelijk.