Naar de inhoud
Dit is een volledig nieuwe website, vond u een bug, stuur ons een email op bestuur@klassiek-centraal.be
Recensie

Bach met een persoonlijke toets

Dominique Merlet geeft het eerste boek van Bachs Wohltemperierte Klavier een levendige, expressieve vertolking. Met zijn grote vertrouwdheid met het repertoire en gevoel voor karakter weet hij de luisteraar te boeien.

W
· 5 min lezen
Deel dit artikel
Bach met een persoonlijke toets

Dominique Merlet (°1938) heeft als concertpianist en pedagoog een indrukwekkende carrière opgebouwd. Hij studeerde onder anderen bij Nadia Boulanger, behaalde in 1957 de eerste prijs op het Concours international de Genève en was jarenlang verbonden aan het Conservatoire national supérieur de musique in Parijs. Ook als organist heeft hij een lange staat van dienst. Zijn vertrouwdheid met Johann Sebastian Bach (1685-1750) blijkt onder meer uit zijn diverse opnames. Op deze twee cd’s, verschenen bij Le Palais des Dégustateurs, vertolkt hij het eerste boek van Das Wohltemperierte Klavier. Daarbij laat hij horen hoe thuis hij is in deze muziek.

Een eigen karakter voor elk stuk

Wat meteen opvalt, is hoe Merlet voor iedere prelude en fuga het juiste tempo en karakter weet te vinden. De openingsprelude klinkt lichtvoetig en sereen, waarna de fuga daar soepel op aansluit. In de tweede combinatie voert hij het tempo en de gedrevenheid op. Ook de derde prelude en fuga krijgen een uitgesproken speels en vinnig karakter. Merlet maakt van de 24 combinaties geen opeenvolging van gelijksoortige oefeningen, maar geeft elk stuk een eigen gezicht.

Zijn spelplezier is aanstekelijk. De vijfde prelude combineert vingervlugheid met een opvallende lichtheid. De tiende prelude begint met een verfijnde melodische lijn in de hogere stemmen. Vervolgens verschuift de aandacht naar de diepe tonen, die Merlet bewust accentueert en zo een verrassend ritmisch spel laat ontstaan. De fuga bouwt daarop voort en mondt uit in een knappe climax. De virtuositeit staat hier volledig in dienst van de muziek: Merlet speelt niet om zijn technische kunnen te etaleren, maar omdat de partituur erom vraagt.

De kracht van de ingetogen momenten

Toch zijn het vooral de meer beschouwelijke passages die mij het meest aanspreken. De achtste prelude is daarvan een prachtig voorbeeld. Merlet neemt de tijd en geeft de melodische lijn alle ruimte. Ook de fuga behoudt een opvallende lichtheid, terwijl de verschillende stemmen helder tot hun recht komen. Deze combinatie behoort voor mij tot de hoogtepunten van de opname.

Op de eerste cd vormt de twaalfde prelude en fuga een ingetogen afsluiting. De prelude klinkt wat zoekend, maar blijft helder van opbouw. In de fuga laat Merlet het thema geduldig tot ontwikkeling komen. Op de tweede cd zijn het onder meer de veertiende en tweeëntwintigste combinatie die eruit springen. De veertiende fuga begint verstild en groeit geleidelijk uit tot een evenwichtig geheel.

In de tweeëntwintigste prelude haalt Merlet een van de sterkste momenten uit deze cyclus. De ingetogen melodielijn krijgt alle ruimte, terwijl de onderliggende beweging voor een spanning zorgt die nergens nadrukkelijk wordt opgedrongen. Ook de fuga sluit daar naadloos bij aan. Beide stukken vormen voor mij samen een hoogtepunt van de opname.

Ook de afsluitende vierentwintigste prelude en fuga verdienen aandacht. De lange prelude krijgt een bedachtzame opbouw, waarbij vooral de diepere tonen de aandacht trekken. In de fuga houdt Merlet die lijn aan. Hij neemt de tijd om de muzikale gedachten verder uit te werken. Het is een integere afsluiting die goed past bij zijn kijk op deze muziek.

Een leuk extraatje is de negentiende fuga in A groot, die tweemaal wordt opgenomen. In de versie andantino legato kiest Merlet voor een gedragen karakter, met behoud van de spanning uit de voorafgaande prelude. De tweede versie, molto vivo staccato, klinkt vinniger, speelser en ritmisch scherper. Persoonlijk gaat mijn voorkeur uit naar deze laatste lezing: de duidelijke staccato’s geven de muziek een extra levendigheid.

Bach op de moderne piano

Merlet speelt op een moderne piano en zijn interpretatie heeft voor mijn gevoel soms iets licht romantisch. Wie historisch geïnformeerd spel verwacht, zal hier een andere aanpak horen. Mij spreekt die keuze juist aan. Merlet zoekt de expressie op, maar vermijdt overdreven versieringen en effectbejag. Hij vertrekt niet vanuit een droge weergave van de noten, maar geeft iedere prelude en fuga een doorleefde muzikale invulling.

De preludes weten mij over het algemeen meer te raken dan de fuga's. Vooral de zangerigheid, de ritmische vrijheid en de aandacht voor de melodische lijnen maken dat ik er telkens opnieuw door word meegenomen. Sommige fuga's komen wat technischer of academischer over, zoals de zesde en twintigste. Dat neemt niet weg dat Merlet ook daar de muzikale structuur zorgvuldig blootlegt.

De opnamekwaliteit is uitstekend. De piano klinkt helder en natuurlijk, met een aangename aanwezigheid. Het is alsof je bij de pianist in de kamer zit, zonder dat het geluid je overvalt. Alleen blijft de klank soms iets te lang hangen, al wordt dat nergens echt storend.

Een levendige visie op Bach

Met deze opname laat Merlet horen wat een grote vertrouwdheid met Bach kan opleveren. Hij beheerst de complexe muzikale structuren, maar weet vooral de veelheid aan karakters en stemmingen te laten horen. Zijn spelplezier, gevoel voor ritme en een soms licht romantische toets maken deze twee cd’s tot een boeiende luisterervaring. Niet iedere fuga treft mij even sterk, maar vooral de preludes maken dat ik graag naar deze opname terugkeer. Bach klinkt hier als muziek die blijft spreken.

Details

Wie
Dominique Merlet, piano

Besproken cd

BACH - Clavier Bien Tempéré Livre 1 – Dominique Merlet

Dominique Merlet, piano

Label
Le Palais des Dégustateurs · PDD015
Volledige fiche →
Deel dit artikel
NL