Theater aan Zee nodigt uit tot cultuurparticipatie en biedt een heerlijk pittige cocktail van vakantie en podiumkunsten. Dit met een gevarieerd aanbod voor groot en klein: indoor of outdoor – je hebt het voor het kiezen: puur ontspannend of mag het best wat inspanning vergen? De keuze is aan de bezoeker. De unieke formule van TAZ is inmiddels uitgegroeid tot een begrip en vierde een zilveren jubileum met een wervelend feestprogramma onder de noemer ‘Ziejemij’. ‘Zorg’ was deze editie het centrale thema. Zorg voor elkaar, voor het milieu, voor een sector in moeilijkheden, voor een inclusieve en solidaire samenleving. Het werd de drukst bezochte editie tot nog toe.
Evolutie
Een straattheaterfestival dat zich ontpopte tot een multidisciplinair festival met honderden voorstellingen. Hier geldt duidelijk l’embarras du choix. Wie had 25 jaar geleden van dergelijke transformatie durven dromen! Door de immense groei kan een organisatie verstrikt raken in haar eigen ambities, maar dat geldt zeker niet voor TAZ. Het blijft zijn eigenheid en charme bewaren. Deze editie was eens te meer avontuurlijk. Het publiek kreeg de kans om gemiste voorstellingen toch nog mee te pikken of op ontdekkingsreis te gaan. In een verwevenheid en vanuit hun artistieke vrijheid presenteren de kunstenaars hun werk.
TAZ liet gedurende ruim een week de straten, pleinen en zalen in Oostende weer vibreren met theater, dans, muziek en cross-overs in een sfeer van vreugde en delen. Luc Muylaert, al die tijd de bezielende kracht en motor van TAZ, gaf de fakkel door aan Jozefien Mombaerts, bijgestaan door Cindy Godefroi en Lies Deschitere. De vele vrijwilligers (zo’n 450), al jaar en dag dé bondgenoten van TAZ, die tactvol en discreet zorgen dat alles in goede banen wordt geleid, werden als medespelers ingeschakeld en mochten hun voorkeur uitspreken. In co-creatie slaagde men erin met speelsheid, emotionele intelligentie en ook een portie experimenteerdrift en losjes aan elkaar gelinkte verhalen een straffe programmatie te maken, die alle richtingen uitwaaierde. In dit spectrum komen grenzen, identiteit en verscheidenheid aan bod in een zee van cultuur. Een verslag van de voorstellingen die ik zag.
‘MISE EN PLACE’ van hetpaleis/cie Barbarie/Theater Stap/BRONKS/Kopergieterij
In deze productie worden de mogelijkheden van mensen met een beperking in de kijker gezet. De scène is leeg op één deur en één poort na. De verbeelding kreeg de vrije teugel. We zoeken allemaal onze plaats in de wereld. Wie ben ik? Is de mens een lichaam zonder hoofd, zes benen zonder torso, één gigantisch been? De deur en poort waar velen zonder problemen door kunnen, blijft gesloten voor anderen. Deze absurde voorstelling laat zich goed lezen tot het moment dat de panelen rond de poort en deur worden afgebroken. Daar ontspoort het een beetje. Het scènebeeld wordt chaotisch. De overgave van de spelers van Theater Stap en Barbarie is hartverwarmend.
Theatraal Concert ‘Ik Ben De Walvis’ Wim Opbrouck, tournee i.s.m. Te Gek!?
Een openluchtvoorstelling aan de kaaien die start om 21u wanneer de schemering langzaam overgaat in duisternis en de maan begint aan haar langzame traject. De setting op een scheepswerf te midden van oud verroest materiaal, schepen en in de verte een vuurtoren heeft iets surrealistisch.
Kunstenaars voelen feilloos aan wat er onderhuids broeit. Met de pandemie en de oorlog in Oekraïne leeft er in de samenleving heel wat angst en onrust. Met kordate doortastendheid doorprikt Wim Opbrouck de waan van de dag, want ook hijzelf is niet vrij van donkere gedachten, melancholie. Opbrouck laat in ‘Ik Ben De Walvis’ in zijn ziel en hart kijken. Een voorstelling met een emotionele lading. Het is evenwel geen narcistisch pronkproject. Het staat ook dwars op een antropocentrisch denkpatroon. De walvis is geen vis maar een zoogdier, net zoals de mens. Een groot log dier, maar toch sierlijk en elegant. Wim Opbroeck is de incarnatie van de bultrug. Hij is gefascineerd door het leven in zee. Dit blijkt uit de hybride stijl: een fusie van wetenschappelijk onderzoek en zijn vrije creatieve geest. Hij heeft zich verdiept in de materie en glijdt met zijn beeldrijke, expressieve en gestroomlijnde zegging, lichaamstaal en zang doorheen de materie. De walvis krijgt menselijke trekjes, worstelt ook met eenzaamheid en duistere gedachten, maar de overlevingsdrang redt het op fatalisme en jeugdige overmoed. Opbroeck zingt een paar oude Engelse ballads. Ballads vertellen verhalen van hartzeer en verlies, van volharding en passie. Hij geeft een prachtige interpretatie van het lied ‘Send in the clowns’, geschreven door Stephen Sondheim voor de musical ‘A little night music’ uit 1973. Opbrouck omschrijft de walvis als de monarch der zeeën. Wel, Opbrouck is de monarch van het podium. Hij realiseert deze positie met de vier hoekstenen van zijn kunstenaarschap: ademen, spelen, zingen, dansen. Indrukwekkend! Hij wordt bijgestaan door twee instrumentalisten. Euphonium: Niels Van Heertum en percussie/samples: Ron Reuman. Met drie stomen ze op volle kracht. Hun hersenen hebben dezelfde bedrading. In elk individu schuilt een echokamer van duistere gedachten, droefgeestig pessimisme, de verborgen inner circle. Er is evenwel geen sprake van een emotionele kortsluiting. Wim Opbrouck gaat in zijn overpeinzingen dwars over alle vluchtheuvels heen. Hij giet de gevoelens in woorden en geeft ze samen met de twee instrumentalisten kleur. Een oerkreet die barst van levenskracht en energie. In de soundscape is de scheepsbel en misthoorn verwerkt. Heel mooi, van een etherische schoonheid, is het blokfluittrio. Aan zijn zijde twee stersolisten die samen met Opbrouck de melodieën de intensiteit geven die ze nodig hebben. Hun lichamen vibreren op dezelfde frequentie. Synergieën groeien immers uit inhoudelijke verwantschap. Je kunt niet anders dan onder de indruk zijn van zoveel virtuositeit, muzikaliteit en natuurlijke klasse. Drie briljante en creatieve mannen zorgen voor een beklijvende avond. Op het einde ruist de zee.
Muziektheater ‘Pied de Poule’ Studio Orka
Het is doodjammer dat Studio Orka stopt en de boeken toe doet. ‘Pied de Poule’ is eens te meer een van die deugddoende voorstellingen. Gechargeerd, maar beheerst gechargeerd. Die losse sfeer om levensproblemen en -vraagstukken aan te kaarten is een van de krachten van dit theatercollectief. Het decor is subliem. Een verstelatelier ‘Retouche Wilfried’ met vensters op de wereld. Wanneer de protagonisten hun furie buiten botvieren, kan het publiek meegenieten van de verbouwereerde reactie van de passanten. Buiten raast de stad en draait de wereld door. Op een druk plein, palend aan een drukke straat, gebeurt er van alles. De acteurs spelen daar gretig op in. Het is niet allemaal lol en fun. Enkele hete hangijzers in de samenleving worden gefileerd. Een alleenstaande vader (weduwnaar) heeft het moeilijk met zijn tienerdochter die aan anorexia lijdt; niettegenstaande zijn eigen ellende is hij ook nog de rots in de branding voor enkele mensen die hun plek niet vinden in de maatschappij en hunkeren naar stabiliteit en veiligheid. Een rollercoaster van begin tot eind die het publiek meezuigt in een draaikolk van voorspoed en tegenspoed. Ze balanceren allemaal op een dun koord. De subtiele, bedrieglijke combinatie van humor en ernst, hilarisch in beeld gebracht tot Superman toe, met als hechtmiddel kameraadschap.
Met als bespiegeling: we kunnen niet zonder de ander. Titus De Voogdt is een acteur met een ontembare, atletische energie. Als geen ander weet deze cast — Steven Beersman, Ephraim Cielen, Greet Jacobs, Naomie van der Horst, Martine Decroos en Philippe Van de Velde — in een brutale speeldrift wat werkt en wat niet werkt. Ten gepaste tijde wordt er ook gezongen, en hoe! ‘Pied de Poule’ is alles wat je van Orka verwacht: vindingrijk, dwars, grappig, ontroerend. Een voorstelling die knettert en vonkt van begin tot eind.
Drie monologen
De drie monologen passen perfect in het leidmotief van TAZ anno 2022, ‘Ziejemij’. De mens in al zijn noden, trauma’s en verzuchtingen komt in beeld. Maar de veelheid van monologen legt ook een manco bloot.
Theater is in de eerste plaats teamwork, gesamtkunst met protagonisten en antagonisten. Door de ontbinding van grote gezelschappen en de vaak ‘ons kent ons’-mentaliteit worden jonge spelers in het creatief ondernemerschap geduwd. Krijgen ze geen werk, dan creëren ze zelf wel een voorstelling.
‘De Bastaard’ het Zuidelijk Toneel
Rashif El Kaoui opens with the confronting words: “I am a bastard, a half-breed, a dustbin race.” He addresses the polarising theme of identity and outlines his history, his contested place in society, a life full of barbs. As the child of a Flemish mother and a Moroccan father, he struggles with who he is. Although he was born here, went to school and works here, many Belgians regard him as a foreigner, an outsider, and in Morocco he is equally so. He wants to open the spectator's eyes to taboos, prejudice and racism. His father came from a shabby little village high in the mountains, the soft Atlas sand of Morocco.
Uprooted, the devil of drink and drugs took hold of him. Things went wrong between father and son. His grandmother on his mother's side was Rashif's best buddy. He had never seen Morocco until he was thirty, when he set out in search of his roots. He does not know the language and the reception is rather cool. There is interaction with the audience. In this performance he is modestly supported by a percussionist/singer and a filmmaker. Images of the journey are projected. The audience experiences everything through his eyes. With a sharpness that touches on the human struggle with oneself and with the other, in a range of shades of sorrow and resilience. This story of fathoming one's own roots keeps sticking to the ribs.
'Holy Shit' De Nwe Tijd Suzanne Grotenhuis
Burn-out belongs to the zeitgeist. Theatre maker Suzanne Grotenhuis dares to present herself as fragile; by showing herself this way to the audience, this performance is also empowerment for others who go through deep valleys. She sketches her emotional and cognitive disruption during the world's largest theatre festival: the Edinburgh Fringe Festival, where she lost her footing. A frail presence on stage who manages to captivate the audience for well over an hour. If you're in the shit, you have to let everything go for a moment to get back on your positives, and that takes time. Then there is the question: "Yes, but who is going to pay for all that?"
Music theatre 'Serenade' Louis Janssens
Louis Janssens uses the life and music of Franz Schubert to express himself as a queer artist and to share his dreams and love of music with the audience. He does so in an unconventional way: in pyjamas on a mattress with a laptop within reach. He displays all his talents: he speaks English, German and French besides his mother tongue. He has classical songs and arias performed by no less than stars from the opera repertoire: Barbara Hendrickx, Jessye Norman in compositions by Charles Gounod, Purcell, and comments on them. In addition, his idols Liesbeth List, Patti Smith and Céline Dion are also featured. In a spectacular way he lip-syncs the aria for coloratura soprano 'Queen of the Night' from Mozart's Die Zauberflöte. With languid nonchalance he shamelessly throws himself into flirting with the audience. This monologue ends with the song 'Der Doppelgänger', singing with a few dark, unheimlich piano strokes, just four chords.
The circle is complete. The performance began with work by Schubert and ends with Schubert.
Theatre 'Regent en Regentes' Compagnie Cecila
On 28 November 2010, theatre writer and director Eric De Volder, founder and artistic director of Toneelgroep Ceremonia, died unexpectedly. The company's veterans exceptionally revived the classic 'Regent en Regentes', more than 20 years old. Based on an authentic correspondence, this is a war story about a woman who must choose between two friends. The visual aspect is very characteristic of his work. You are surprised by the grotesque style and the relevance of the direction, which has lost none of its vigour. The choice of music, beautiful choral work, draws you into the performance. With nearly the same cast: Tom Vermeir, Ineke Nijssens, Johan Knuts and Hendrik Van Doorn, the performance was staged five times during TAZ as a tribute.
The beautiful summer is not over yet. TAZ#22 is, though. Now we look forward to the next edition.