Geboren worden en overlijden op ’the 4th of July’, de nationale feestdag van je ‘tweede vaderland’ dat is niet iedereen gegeven. Flor Peeters (1903-1986) wel. Dat kreeg zaterdag 4 juli een dreunende viering in de Mechelse Sint-Romboutskathedraal, waar de Meester een halve eeuw lang een belangrijk deel van zijn muzikale nalatenschap uitbouwde.
Het monumentale Stevens-orgel werd bespeeld door zijn opvolger Peter Pieters en door Stijn Hanssens, zelf leerling van Peter Pieters en directeur van de Kunstacademie van Halle. Voetbal, koers, kermis, barbecue-time hadden geen vat op de echt geïnteresseerden.
Voorgesteld door pastoor Filip Hacour, lichtten beide orgelisten hun programma toe. Dat leverde interessante details op en was niet overbodig. Want de muziek van Flor Peeters, hoe indrukwekkend ook, is niet altijd even makkelijk toegankelijk. Dit is zo bijvoorbeeld voor het zo geprezen opus 66, ‘Lied Symphony’ uit 1948. Meer nog dan ‘Lied to the Ocean’, ‘Lied to the Desert’, ‘Lied to the Mountains’ en ‘Lied to the Sun’, geeft het veel belovende ‘Lied to the Flowers’ niet het spontaan overweldigende gevoel van “ja, dat is het hem!”. Analoog met zijn titel is het een bonte wemeling van motieven maar mis ik een verbindende, vloeiende lijn. Het zijn net die overvloed, die veelzijdigheid in het werk van Peeters, die combinatie van Franse charme en Germaanse strengheid, van liturgische en volkse elementen, van traditie en modernisme, van harmonie en dissonantie, die experimenten met polyritme en polytonaliteit, die van de luisteraar een inspanning vragen. Toch kregen de meeste nummers een dikke stip.
Het begon indrukwekkend met een vroeg werk uit 1925. De ‘Symphonische Fantasie’ was het eindproduct van Peeters’ opleiding, die aan een blitstempo verliep. Tegenover de bevallige post-romantische invloed van Franck en Tournemire staat de stevige opbouw van de Germaanse traditie van Reger en Karg. Het resultaat is een stevige ABA-opbouw met stevige hoekdelen, een geanimeerd middenstuk en een ei-zo-na symfonische finale.
Tien jaar en veel concertreizen later, greep hij terug naar ons oer-Vlaamse ‘Heer Jezus heeft een hofken’. Hij varieerde er op een modernistische manier op en schuwde de dissonanten niet. Weer tien jaar verder, in 1945, herwerkte Flor Peeters het middendeel van zijn Sonate voor trompet en piano op verzoek van Berten De Keyzer, koster, organist, journalist, orgelfanaat en auteur, die met zijn orgeltijdschrift ‘De Schalmei’ een actieve bijdrage leverde aan de Vlaamse orgelliteratuur. Het resulteerde in een heerlijke ‘Aria’, gedragen door een brede meditatieve melodie.
Na een imposante afsluiter van ‘Toccata, Fuga en Hymne op Ave Maria Stella’ nam Stijn Hanssens in ‘Four Pieces opus 71’ het thema van de hymne met een stevige aanpak over. Wat daarop volgde, ‘Largo’, noemde hij “één van de mooiste composities van Flor Peeters”. Terecht, met die gaande beweging, de warme melodie en de rijk geschakeerde begeleiding. Eenzelfde intensiteit sprak uit ‘Élégie’. Peeters componeerde het na de dood van zijn moeder, waarmee hij een sterke band had, te meer omdat hij zijn vader zeer jong verloor.
Een andere persoonlijke connotatie betrof ‘Abdijvrede’. In 1927, toen orgelconcerten in kerken niet evident waren, woonde Flor Peeters in de abdij van Tongerlo een liturgisch congres bij en kreeg hij toestemming hiervoor. Als dank scheef hij ‘Abdijvrede’ “In oprechte genegenheid aan m’n goede vriend E.Pater Tharcicius Valvekens van herte opgrdragen”. De Kempenaar uit Tielen wist hoe de Kempische rust te verklanken. Een typischer slot dan de ‘Vlaamse Rhapsodie’ was ondenkbaar. In een brief uit de States aan zijn Marieke vertelde Flor dat hij ze schreef in een trein tussen Hamburg en Keulen. Heimwee naar zijn Vlaamse roots inspireerde hem wellicht tot een melodieuze mijmering op ons vertrouwde ‘Ik zag Cecilia komen’.
