Met hun eerste gezamenlijke single laten Maya Levi en Marina Saiki er geen twijfel over bestaan dat dit duo niet toevallig is ontstaan. Tzigane van Maurice Ravel is een werk dat uitvoerders onverbiddelijk test, zowel technisch als muzikaal. Het vraagt een vanzelfsprekende beheersing van het instrument, een scherp oor voor klankkleur en vooral een intens samenspel waarin geen ruimte is voor vrijblijvendheid. Precies daarin ligt de kracht van deze opname: vanaf de eerste maten klinkt een duo dat elkaar begrijpt, uitdaagt en draagt.
Maya Levi manifesteert zich hier als een violiste met een indrukwekkende combinatie van technische autoriteit en expressieve vrijheid. De lange openingssolo, waarin de viool volledig alleen het muzikale discours draagt, vraagt niet alleen virtuositeit, maar ook durf en verbeelding. Levi bouwt die spanningsboog met een natuurlijke overtuiging op, waarbij haar spel tegelijk fel, lyrisch en gecontroleerd blijft. Haar virtuositeit is onmiskenbaar aanwezig, maar wordt nooit een doel op zich; ze staat volledig ten dienste van Ravels klankwereld.
Marina Saiki is in dit werk veel meer dan een begeleidster. De pianopartij van Tzigane is uitzonderlijk veeleisend en vergt een pianist die moeiteloos schakelt tussen kracht, precisie en verfijnde kleurnuances. Saiki beheerst dat spectrum met grote vanzelfsprekendheid. Haar spel is helder en ritmisch scherp waar nodig, maar kan even goed transparant en bijna zangerig klinken. Samen met de viool creëert ze een klankweefsel dat soms de indruk wekt van een veel groter ensemble, zonder ooit zijn helderheid te verliezen.
Ravel componeerde Tzigane in 1924, in een periode waarin hij zijn fascinatie voor virtuositeit, timbre en klankexperiment ten volle beleefde. Het werk werd oorspronkelijk geschreven voor viool en piano met luthéal, een zeldzaam instrument dat het klankpalet van de piano uitbreidt en een bijna exotische resonantie toevoegt. Ravel zocht geen folkloristische illustratie, maar een uiterst geconcentreerde klankfantasie waarin viool en piano samen een eigen, visionaire wereld oproepen. Die intentie klinkt in deze opname bijzonder helder door.
Ook visueel wordt die wereld overtuigend ondersteund. Het beeldmateriaal bij de single ademt de sfeer van de jaren twintig van de vorige eeuw: stijlvol, licht mysterieus en doordrongen van artistieke verfijning. Muziek en beeld vormen samen een coherent geheel en versterken de indruk dat deze release meer is dan een losse opname, maar het begin van een doordacht en ambitieus traject.
In gesprek met twee briljante artiestes
Naar aanleiding van de release van deze eerste single spraken we met Maya Levi en Marina Saiki over hun keuze voor Tzigane, hun samenwerking en hun toekomstplannen.
Voor Maya was Tzigane lange tijd geen vanzelfsprekend werk om op te nemen. Dat veranderde op het moment dat haar werd voorgesteld het stuk te spelen in het kader van een tournee met het oorspronkelijke instrument waarvoor Ravel het had geschreven: de luthéal. Die uitzonderlijke kans maakte meteen indruk. Het besef dat ze met dit zeldzame instrument Ravels oorspronkelijke klankwereld kon benaderen, deed haar besluiten deze ervaring vast te leggen en er een blijvende getuigenis van te maken.
Marina benadrukt hoe bijzonder het was om effectief met de luthéal te kunnen werken, dankzij het Festival de Wallonie. Dat instrument, vandaag nog maar in enkele exemplaren bewaard, opent een klankwereld die perfect aansluit bij Ravels obsessieve zoektocht naar timbre en kleur. Voor haar was de keuze voor Tzigane dan ook evident, juist omdat dit werk onlosmakelijk met dat specifieke klankideaal verbonden is.
Wat hen artistiek inspireert in dit werk, raakt volgens Maya aan de kern van Ravels genie. Hij zocht niet louter virtuositeit of effect, maar wilde dat viool en piano samen een uniek klanklandschap vormden, bijna orkestral van opzet, waarin elke nuance betekenis draagt. Marina ziet deze single als het eerste hoofdstuk van een groter verhaal. In 2026 staat een uitgebreide cd-opname gepland met muziek uit verschillende delen van de wereld, waarin die open blik en die zoektocht naar klank verder worden doorgetrokken.
Over de toekomst spreekt Maya in beelden. Ze verwijst naar een mystiek programma rond de grote rivieren van de wereld, waarin water centraal staat, maar ook de rots die het water zijn bedding geeft. Die symboliek zal zowel in concerten als op cd verder vorm krijgen.
Wat hun samenwerking betreft, is er een opvallende eensgezindheid en vanzelfsprekendheid, zowel muzikaal als menselijk. Dat beeld wordt bevestigd door onze eigen ervaring: enkele maanden geleden hoorden en zagen we Maya Levi en Marina Saiki samen aan het werk in de Bozar, waar hun samenspel getuigde van een zeldzame intensiteit en een voelbare, bijna organische synergie. Twee uitgesproken persoonlijkheden die elkaar niet overschaduwen, maar versterken.
Een krachtige single als belofte voor veel meer
Deze eerste single markeert zo een stevig en veelbelovend debuut. De virtuositeit van Maya Levi en Marina Saiki staat buiten kijf, maar vooral de manier waarop die virtuositeit wordt ingezet in dienst van klank, expressie en verbeelding maakt indruk. Tzigane fungeert hier als een overtuigend vertrekpunt voor een gezamenlijk traject dat duidelijk verder reikt dan één opname.
De single is beschikbaar via de gebruikelijke streamingplatforms en kan onder meer beluisterd worden via deze link:
https://aparte.lnk.to/RavelTzigane-MayaLevy-MarinaSaiki
Dat dit slechts het eerste nummer is van een komende cd- en concertreeks, doet reikhalzend uitkijken naar wat nog volgt.
