All-Night VigilNouveau

Sergej Rachmaninoffs ‘Grote avond- en ochtendgebed’, gecomponeerd in 1915 voor een benefietconcert dat in Moskou werd georganiseerd ten behoeve van de slachtoffers van de Eerste Wereldoorlog, sluit aan bij de tradities van de Russisch-orthodoxe kerkgezangen. Zowel in het Oosten als in het Westen is men niet immuun voor de fascinerende schoonheid ervan. De nieuwe cd van BR-KLASSIK presenteert een volledige opname van de ‘Ganznächtliche Vigil’ voor solisten en gemengd koor a capella, gezongen in de oorspronkelijke taal, die het uitmuntende koor van de Bayerische Rundfunk onder leiding van Peter Dijkstra in november 2025 in München ten gehore heeft gebracht.

Zijn Opus 37 wordt beschouwd als het spirituele meesterwerk bij uitstek van de Russische componist Sergej Rachmaninoff. Letterlijk vertaald draagt dit in 1915 gecomponeerde vocaalwerk »Vsenoščnoe bděnie« de titel »de hele nacht waken«: een in de orthodoxe kerk gangbare vorm van eredienst, die is onderverdeeld in de grote avond- en ochtenddienst. „De hele nacht“ omdat deze eredienst, die ’s avonds als vespers begon, oorspronkelijk de hele nacht duurde en naadloos overging in de ochtenddienst. Rachmaninoff zette de vijftien vaste delen van de liturgie op muziek. De solostem, gedragen door het koor met lang aangehouden klanken, voldoet aan de voorschriften van de liturgische volgorde en de strenge regels van de Byzantijnse liturgie. Tien gezangen zijn terug te voeren op oude, eenstemmige Griekse en Russische kerkgezangen; vijf zijn door Rachmaninoff voorzien van eigen melodieën.

Rachmaninoff beschouwde zijn vesperliturgie zijn hele leven lang als zijn belangrijkste muzikale creatie. Daarbij was hij „minder geïnteresseerd in God en de religieuze ceremonie dan wel in de zang van onvergelijkbare schoonheid“. In zijn muziek komen ook de herinneringen van de componist aan een zorgeloze jeugd en de ‘religieuze ziel’ van zijn vaderland tot uiting. Al twee jaar later, in de winter van 1917, moest Rachmaninoff juist dat vaderland voorgoed verlaten.