Een reis langs muzikale tradities uit alle windstreken, twee uitzonderlijke musici en een publiek dat zich steeds enthousiaster liet meeslepen. Op 7 november bracht Duo Asaba met het programma Oinatzak een schitterend concert in de Sint-Rochuskapel Mariadal in Hoegaarden. De Belgische première werd een avond vol muzikale ontdekkingen, verfijning en aanstekelijke levensvreugde.
Muzikale sporen door verschillende culturen
Oinatzak, Baskisch voor ‘spoor’, is een bijzonder toepasselijke titel voor een programma waarin muziek uit verschillende delen van de wereld elkaar ontmoet. Van de volksmuziek van de Balkan tot de verstilde klanken van Japan, van Spaanse hartstocht tot de onweerstaanbare ritmes van de Argentijnse tango: Duo Asaba liet horen hoe rijk en veelzijdig de muzikale tradities van onze wereld zijn.
De klassieke gitaar van Carolina Agudin en de dwarsfluit van Marina Manterola bleken daarbij een ideale combinatie. Beide instrumenten beschikken over een rijk kleurenpalet en vullen elkaar prachtig aan. Soms gingen ze een levendige dialoog aan, dan weer versmolten hun klanken tot een haast vanzelfsprekende eenheid.
Ook de musici zelf namen het publiek mee op deze ontdekkingsreis. Telkens wanneer een nieuwe componist aan bod kwam, gaf afwisselend Carolina of Marina een korte toelichting bij de muziek, de componist en de culturele achtergrond van de werken. Die persoonlijke introducties boden interessante aanknopingspunten om de muziek beter te begrijpen en maakten de reis nog boeiender.
Het programma opende met twee delen uit Four Macedonian Pieces van Miroslav Tadić. De onregelmatige ritmes en levendige melodieën van de Macedonische volksmuziek vormden meteen een sprankelend begin. Het duo toonde vanaf de eerste maten een verbluffende ritmische precisie en een opmerkelijk gevoel voor de eigenheid van deze muzikale traditie.
Daarna volgde een fascinerend contrast met Itsuki no komori uta, een Japans wiegelied in een bewerking van Toshio Hosokawa. De ingetogen sfeer en subtiele klanknuances brachten een heel andere muzikale wereld tot leven. Hier waren het vooral de beheersing, de verfijning en het gevoel voor stilte die indruk maakten.
De Spaanse componiste Elisenda Fábregas bracht ons vervolgens met Las majas en el balcón, uit haar Goyescas, naar het Spanje van de schilder Francisco Goya. De kleurrijke muzikale verbeelding vormde een mooie overgang naar Bambuleá van Johanny Navarro, waarin opnieuw een andere ritmische energie en muzikale expressie naar voren kwamen.
Van Roemeense volksdansen tot Spaanse hartstocht
Een van de hoogtepunten van de avond was zonder twijfel de uitvoering van de zes Roemeense volksdansen van Béla Bartók. Deze korte, karaktervolle dansen, gebaseerd op melodieën die Bartók tijdens zijn volksmuziekonderzoek verzamelde, vormen een schitterende staalkaart van de ritmische en melodische rijkdom van de Roemeense volksmuziek.
Duo Asaba wist elk van de zes dansen een uitgesproken eigen karakter te geven. De afwisseling tussen uitbundige dansritmes, lyrische melodieën en verrassende accenten stelde hoge eisen aan beide uitvoerders. Marina Manterola liet haar dwarsfluit zingen, fluisteren en schitteren, terwijl Carolina Agudin op de gitaar voor een kleurrijke, ritmisch trefzekere en soms ronduit spectaculaire begeleiding zorgde. Hun feilloze samenspel gaf de muziek een onweerstaanbare levendigheid.
Ook de vier geselecteerde liederen uit Siete canciones populares españolas van Manuel de Falla vormden een prachtig onderdeel van het programma. In Asturiana, Paño moruno, Nana en Polo kwamen heel verschillende facetten van de Spaanse volksmuziek tot uiting: melancholie, tederheid, passie en temperament.
Vooral de contrasten tussen de ingetogen, bijna breekbare momenten en de vurige passages maakten indruk. De twee musici slaagden erin de expressieve kracht van deze oorspronkelijk voor zangstem en piano geschreven liederen volledig tot haar recht te laten komen in hun instrumentale bezetting.
De onweerstaanbare aantrekkingskracht van de tango
Het concert bereikte zijn zinderende hoogtepunt met twee delen uit Histoire du Tango van Astor Piazzolla: Café 1930en Nightclub 1960.
In deze compositie schetst Piazzolla de ontwikkeling van de Argentijnse tango, van zijn volkse oorsprong tot zijn uitgroei tot een verfijnde, moderne concertmuziek. De twee uitgevoerde delen vormen daarbij een boeiend contrast.
Café 1930 ademt een sfeer van nostalgie en weemoed. De melodieën krijgen alle ruimte om zich te ontvouwen en de muziek vraagt om een subtiel evenwicht tussen lyriek en ingehouden emotie. Marina Manterola en Carolina Agudin wisten die sfeer met grote gevoeligheid op te roepen.
In Nightclub 1960 barstte de muziek vervolgens open in een fascinerende combinatie van ritmische complexiteit, jazzinvloeden en uitgesproken temperament. Hier konden beide musici hun virtuositeit nog eens volop etaleren. De snelle passages, onverwachte ritmische wendingen en voortdurende wisselwerking tussen fluit en gitaar maakten van deze uitvoering een meeslepend slot van het officiële programma.
Twee virtuozen, één muzikale ziel
Wat dit concert zo bijzonder maakte, was de uitzonderlijke muzikale verstandhouding tussen Marina Manterola en Carolina Agudin.
Marina imponeerde met haar technische beheersing van de dwarsfluit, haar soepele frasering en haar vermogen om het instrument telkens weer een andere klankkleur te geven. Van de meest delicate, verstilde passages tot de uitbundigste ritmische uitbarstingen: haar spel getuigde van een indrukwekkende veelzijdigheid.
Carolina was haar volwaardige muzikale partner. Haar gitaarspel verenigde technische virtuositeit met een bijzonder fijnzinnige muzikaliteit. Ze liet het instrument nu eens klinken als een intieme begeleider, dan weer als een krachtig ritmisch fundament of een sprankelende solist. De schijnbare moeiteloosheid waarmee ze de meest veeleisende passages vertolkte, was ronduit bewonderenswaardig.
Maar misschien nog indrukwekkender dan hun individuele kwaliteiten was de vanzelfsprekendheid waarmee beide musici elkaar aanvoelden. Geregeld wisselden ze tijdens het spelen een blik uit, soms nauwelijks merkbaar, maar telkens veelzeggend. Het waren kleine momenten die hun onderlinge verstandhouding en wederzijds vertrouwen prachtig illustreerden.
En wanneer de laatste noten van een werk waren uitgestorven, verscheen bij beiden telkens weer diezelfde tevreden glimlach. Een glimlach die iets ontwapenends had en liet zien hoeveel plezier ze zelf beleefden aan het samenspelen. Hun enthousiasme werkte aanstekelijk en gaf het concert een bijzonder warme, menselijke uitstraling.
Daarbij slaagden ze erin om de eigenheid van elke muzikale traditie te respecteren en toch een herkenbare artistieke eenheid te creëren. Dat is wellicht de grootste verdienste van Oinatzak: het programma toont hoeveel verschillende gedaanten muziek kan aannemen en hoeveel menselijke gevoelens, over alle culturele grenzen heen, daarin herkenbaar blijven.
Een steeds enthousiaster publiek
Dat de muziek haar weg naar het publiek vond, bleek uit de reacties in de kapel. Na elk werk klonk het applaus een beetje luider en enthousiaster. De bewondering groeide hoorbaar naarmate het concert vorderde, tot de aanwezigen na de laatste noten van Piazzolla hun waardering uitbundig lieten blijken.
De hartelijke sfeer kreeg nog een mooi vervolg toen Carolina Agudin het woord nam om iedereen te bedanken. Ze richtte zich tot Klassiek in de Kapel voor de organisatie en tot het gastgezin dat het duo tijdens zijn verblijf in Hoegaarden had ontvangen. Ook dezuster die de Sint-Rochuskapel Mariadal beheert en er musici en bezoekers telkens weer een warm welkom biedt, werd uitdrukkelijk in de dankbetuigingen betrokken. Uiteraard vergat Carolina ook het publiek niet, dat de twee musici gedurende de hele avond zo enthousiast had aangemoedigd.
Als dank voor het uitbundige applaus trakteerde Duo Asaba de aanwezigen nog op een toegift: Alfonsina y el mar van de Argentijnse componist Ariel Ramírez. Dit ontroerende lied, vooral bekend geworden door de vertolking van de legendarische Argentijnse zangeres Mercedes Sosa, vertelt het aangrijpende verhaal van de dichteres Alfonsina Storni. De melancholische melodie vormde een prachtig, ingetogen tegengewicht voor de uitbundige tango waarmee het officiële programma was afgesloten.
Zo kwam een prachtige muzikale avond ten einde, waarin het plezier van samen musiceren even tastbaar was als de bewondering van het publiek. Marina Manterola en Carolina Agudin lieten in Hoegaarden een bijzonder sterke indruk achter. Hun tevreden glimlach na de laatste noten was meer dan verdiend, en het langdurige applaus sprak voor zich.