Met de ouverture uit Die Geschöpfe des Prometheus, het Derde pianoconcert en de Vijfde symfonie bracht het Kölner Kammerorchester onder leiding van Christoph Poppen drie werken van Ludwig van Beethoven (1770–1827) samen in het programma Beethoven, pure in de Kölner Philharmonie. Het programma bood vertrouwde muziek, maar vooral pianiste Elena Bashkirova zorgde ervoor dat ik die met andere oren ging beluisteren.
Van breed naar vurig
Het Kölner Kammerorchester, opgericht in 1923, bouwde in de loop der jaren een internationale reputatie op met tournees in Europa, Amerika en Azië. De ouverture uit Die Geschöpfe des Prometheus begon opvallend breed. Die ruime inleiding maakte het vurige vervolg des te effectiever.
De heldere orkestklank maakte de verschillende instrumenten goed hoorbaar. Onder leiding van Poppen speelden de musici met veel aandacht voor detail. Hij hield het geheel mooi in balans en toonde gevoel voor de muzikale samenhang.
Bashkirova laat de muziek stilstaan
Het Derde pianoconcert begon breed en klassiek. Ik verwachtte een mooie uitvoering en leunde achterover. Maar toen kwam de cadens in de eerste beweging. Bashkirova vertraagde sterk en liet de muziek op momenten bijna stilstaan. Ik zat meteen weer rechtop. Haar keuzes in tempo en frasering gaven de cadens een intensiteit die me niet meer losliet. Hier hoorde ik een pianiste die zich niet tevredenstelde met een verzorgde vertolking, maar op zoek ging naar de kern van Beethovens muziek.
Het daaropvolgende Largo was voor mij een wonder. Bashkirova nam de tijd voor iedere frase, iedere muzikale boog en iedere aanslag. Ze liet de muziek zich in alle rust ontvouwen, met een vanzelfsprekend gevoel voor de spanningsopbouw. Haar muzikaliteit maakte dat ik helemaal in de muziek opging. Het mij zo vertrouwde Largo klonk plotseling nieuw. Poppen en het Kölner Kammerorchester volgden Bashkirova aandachtig en speelden op haar in. Soliste en orkest vonden elkaar in een vertolking waarin de muziek alle ruimte kreeg en ook de stiltes betekenis hadden.
In de finale keerde de energie terug. Bashkirova speelde ritmisch vurig, maar wisselde passages vol vaart af met vertragingen en momenten van verstilling. Die contrasten maakten de muziek op een andere manier levendig. Haar glimlach verraadde hoeveel plezier ze had in haar interpretatie. Ze legde eigen accenten en wist me tot de laatste noten te verrassen.
De fagot valt op
Na de pauze volgde Beethovens Vijfde symfonie. De eerste beweging klonk degelijk, maar miste voor mij de dramatische spanning die dit werk zo aangrijpend kan maken. De uitvoering bleef beheerst waar ik persoonlijk graag wat meer dreiging had gehoord.
Het Andante con moto vormde voor mij het hart van deze symfonie. De muziek kreeg een zangerig karakter en werd met veel gevoel voor frasering gebracht. De houtblazers droegen daar mooi aan bij, maar vooral de fagottist maakte indruk. Zijn spel viel bij elk solomoment op door zijn expressiviteit, die ook in zijn houding zichtbaar werd.
In het Scherzo en de finale nam de energie toe. De overgang tussen beide bewegingen werkte goed: de spanning bleef behouden en de finale bracht een krachtige ontlading. Ook hier kwamen de houtblazers mooi tot hun recht. De strijkers klonken rank maar warm, vooral de cello's in de diepere passages. De kleinere bezetting liet de afzonderlijke stemmen goed uitkomen en maakte de onderlinge verhoudingen in Beethovens partituur heel duidelijk hoorbaar.
Beethoven van dichtbij
Ik heb dit concert met veel plezier beleefd. Vooral dankzij Bashkirova klonk muziek die ik zo goed dacht te kennen plotseling anders. Haar omgang met tempo, frasering en stilte gaf het Derde pianoconcert een nieuwe betekenis, met het Largo als hoogtepunt van de namiddag. Dat is voor mij de kracht van Beethoven op mensenmaat: vertrouwde muziek die je opnieuw raakt en je met andere oren doet luisteren.