Tot 2013 trok elke liefhebber van ‘oude muziek’ steevast naar de landcommanderij van de Duitse Orde, het kasteelcomplex Alden Biezen, in Bilzen. Veel muziek deed je terugkeren naar de glorietijd van de Teutoonse hoofdzetel. Het moest anders en AlbaNova verving de Dag van de Oude Muziek.

AlbaNova is een geheel nieuw concept al verwijst het nog naar wat de Dag van de Oude Muziek was. Het nieuwe eendagsfestival is geënt op wat was. Men is nu ruimer gegaan door ‘vernieuwing’ – dat vreselijke modewoord dat de overheid je verplichtingen oplegt of de subsidiekraan dreigt gedicht te worden – innovatief toe te passen. De oude muziek is de basis om in het huidige concept zelfs jazzy te werken, nieuwe dingen te componeren of ver over onze grenzen te gaan, zoekend naar muzikale raakpunten.

Het muzikaal volkse, zoals het ergens in de 15 of 16de eeuw kan geweest zijn, krijgt de kans, improvisatie is alom aanwezig. Het publiek krijgt anderzijds ook dingen te horen en zien waar je je van afvraagt wat ze op deze dag komen doen. De Javaanse gamelans, van grote tot kleine formaten, die in een ‘vernieuwend concept’ door Gending werden in het programma ‘Su Llanto’ toegetakeld op een wijze die je snel wil vergeten. Ik herinner me dat we als kind soms op de metalen deksels van de kookpotten van onze moeder er op los sloegen. Als het maar lawaai maakte. Welaan, ongeveer hetzelfde kregen we te horen van opdringerige, in een soort extase verkerende nep-hippies die dachten dat ze het publiek in een meditatieve trance brachten met hun namaak oosterse muziek die eerder een belediging voor de gamelan en de Javaanse cultuur was dan wat anders. Gelukkig was er meer en vooral (veel) beter !

Prestaties van hoog niveau

ClubMediéval

De dag opende met een concert in de barokke kerk die iets heeft van neogotiek met renaissance elementen. ClubMediéval & Ed*N-collectief vormden een ‘Ecole du Nord’. Onder leiding van Thomas Baeté, eveneens artistiek adviseur van AlbaNova 2015, zou in de nog redelijk jonge morgen het publiek in een verrassend programma meer dan wakker gemaakt worden. Om meer te weten over het opzet, klikt u best even hier. Het is aan te raden even te lezen wat het vertrekpunt was voor niet alleen het openingsconcert dat startte met werk uit onder meer het Gruuthuse Handschrift uit het Brugge van het jaar 1400.

Het publiek kreeg hoogstaande zuivere middeleeuwse muziek  voor en door de best geschoolde musici, maar ook meer volkse elementen werden in het programma geweven. Dit gebeurde op een dergelijk intelligente wijze dat het muzikaal verantwoord was en aan niets afbreuk deed. Dit mogen we een keer een geslaagde vorm van ‘vernieuwing’, ‘integratie’, ‘innovatie’ of andere modebegrippen noemen.

Santa Teresa de Jesús muzikaal geëerd

Een half uur na het concert werd het, eveneens in de kerk, luisteren naar Olalla Alemán & Jan Van Outryve die ‘Santa Teresa de Jesús’(Teresa Sánchez de Cepeda y Ahumada, bij ons beter gekend als Theresia van Ávila), in herinnering brachten. De Spaanse mystica is 500 jaar geleden geboren en wordt dit jaar onder meer muzikaal gevierd. In een 40 minuten durend programma was het luisteren naar intieme, (aan)biddende werken op teksten van de mystica. We lezen in het programma het volgende: “… Het feit dat er geen zettingen uit de Gouden Eeuw van haar poëzie overgeleverd zijn, heeft ertoe aangezet via contrafactum, een techniek die wel vaker werd gebruikt in die tijd, enkele van haar teksten op gangbare melodieën zoals ‘O dulce contemplación’ (Recopilación de sonetos y villancicos a 4 y 5, 1560) , ‘Lágrimas de mi consuelo’ van Antonio Cebrián (Cancionero de Medinaceli) en ‘Ay Santa María’ (Cancionero de Palacio) te laten weerklinken. …

De wijze waarop Olalla Alemán & Jan Van Outryve samen musiceerden en de mystieke sfeer respecteerden, was soms aangrijpend en bracht je dichter bij dat waarvoor velen nog steeds voor grote mystici uit het verleden terecht waardering hebben.

De vrolycke musyckbende

Wolubilis, de vrolycke musyckbende o.l.v. Aline Hopchet… Bij het verlaten van de kerk werden we aangenaam verrast op dit niet al te bekende ensemble waarvan in het programma staat genoteerd: “Si hebben scalemeyden, bombaren, cornemusen, floyten ende santerien”. En zo is het. Wat wass het genieten van de spontaniteit, de kameraadschap die deze vrolijke muziekbende uitstraalt en het wass nog meer genieten van hun hoogstaande wijze van musiceren. Laatmiddeleeuwse en vroeg renaissance muziek, zowel zeer ernstige werken als tot dansen aanzettende volkse melodieën, maakten ons welgezind en deden ons verlangen naar meer. Dat meer zullen we hopelijk op een andere keer te horen krijgen. Een bravo was hier meer dan verdiend op zijn plaats.

Wij – onze jonge stagiair Gommaar Elst en ondergetekende – namen nadien een ruimere middagpauze. Hapje eten waaronder een stukje Limburgse ‘knoebelkesvloj’ (taart met rozijn, peer, amandel bedekt met een mengsel van suiker en bloem – de ‘knoebelkes’), mensen ontmoeten die we kenden of leerden kennen en ja, het goede weer lokte ons even weg van de muziek. De natuur is immers ook muziek op zich en zo wandelen we even langs het domein heen en we zogen onze longen vol goede lucht. Heerlijk.

CONNECT II – Inner Voicing, Dista*nt Touch

Na het genieten van de natuur en het bestuderen van de verbouwingssporen waarvan de muren van het kasteel de stille getuigen zijn, gingen we even ‘les’ volgen bij Hendrik Vanden Abeele & Pieter Stas die voor het publiek een tip van de sluier van hun nieuwe programma ‘CONNECT II – Inner Voicing, Dista*nt Touch’ oplichten. Meer nog, we werden betrokken in een snelcursus over het ontstaan van meerstemmige muziek. Aan de hand van te beluisteren stukken tekst, telkens dezelfde maar door meerdere personen ingesproken, worden we met de neus op de feiten gedrukt. Intonatie en ritmiek kunnen een heel andere interpretatie geven en omgekeerd. Ook het gebrek aan intonatie en / of interpretatie geeft een indruk die een telkens wisselend besluit van de luisteraar kan uitlokken. Hoe dat weg te werken? Misschien wel door te gaan zingen? … Wil je weten hoe de muzikale vork aan de tekstuele steel zit? Nodig beide heren uit om u in een meer uitgebreide interactieve voordracht(reeks) meer te leren en actief mee te laten beleven. Het is een absolute aanrader.

Claire Lefilliâtre & Vincent Dumestre met Vanitas Vanitatum

Er waren twee slotconcerten. Wij kozen voor Claire Lefilliâtre & Vincent Dumestre die ons naar de 17de eeuw brachten met het programma ‘Vanitas Vanitatum’. Met deze sloot AlbaNova de festivaldag af met wereldklasse.

Vincent Dumestre van Le Poème Harmonique is een van de grootste namen voor het uitvoeren in soms spraakmakende programmeringen van barokmuziek. Hoe hij zijn therobe en barokgitaar ‘uitbuit’ om tot de rijkste schakeringen te komen, moet je zien en vooral horen. Het is bij momenten pakkend.

De sopraan Claire Lefilliâtre wil je meer, veel meer aan het werk horen en niet alleen in een barokprogramma. Wat een brede tessituur, wat een techniek, wat een kracht en vooral, wat een zeldzame kleur en muzikaliteit! De wijze waarop ze al deze elementen samenvoegt tot een geheel dat bovendien versmelt met het begeleidende instrument, tekent haar talent. Het duo schitterde in werken van Claudio Monteverdi en Hieronimus Kapsberger. Twee bisnummers werden door een gelukkig publiek afgedwongen.

AlbaNova werd hiermee een festival dat de liefhebber van de oude muziek nog weet te strikken, maar het legt ook andere accenten waardoor de laatste zondag van juni kan uitgroeien tot een algemene muziekdag. Een dag waar de kern nog steeds de basis van de klassieke muziek is, maar die door het leggen van andere aandachtspunten een ruimer publiek aantrekt dat op zijn beurt de ‘oude muziek’ en zo meteen ook het brede pallet klassieke muziek, zal ontdekken.