Nominatie Gouden Label – Het meer dan prestigieuze label Deutsche Grammophon gaf de nieuwste, indrukwekkende opname uit van Mahler 7. Het orkest is het Venezolaans Simón Bolívar Symphony Orchestra uit Caracas. De dirigent is de jonge Gustavo Dudamel. Een uitvoering die u absoluut niet mag missen.

Nominatie Gouden Label – Het meer dan prestigieuze label Deutsche Grammophon gaf de nieuwste, indrukwekkende opname uit van Mahler 7. Het orkest is het Venezolaans Simón Bolívar Symphony Orchestra uit Caracas en de dirigent is de jonge Gustavo Dudamel. Een uitvoering die u absoluut niet mag missen.

Tenzij ik er eentje vergeet, is deze opname sedert 1950 de 104de opname van Mahlers 7de symfonie. Na de wereldpremière in 1908 in Praag en de uitvoering in Den Haag in 1909, allebei onder leiding van Mahler zelf, waren het Henry Wood en Frederick Stock die de symfonie in 1913 in Engeland en in 1921 in de VS voor het eerst aan het publiek voorstelden. Na pioniers/dirigenten als Scherchen, Rosbaud, van Beinum (die in 1959 tijdens een repetitie met het Concertgebouworkest van de Eerste van  Brahms overleed aan een hartstilstand), Klemperer, Barbirolli en Abravanel, was het de toen 47 jarige Leonard Bernstein die als beroemdheid, in 1965, zijn medemens de eerste wereldverspreide opname schonk op het label Sony. Bruno Maderna nam de symfonie zelfs twee keer op. Silvia Zenker en Evelinde Trenkner namen in 1992 zelfs de versie voor piano 4 handig in transcriptie van Alfredo Casella op, en bij mijn weten was de meest recente deze uit 2012 door Markus Stenz (chef-dirigent van het Nederlandse Radio Filharmonisch Orkest, als opvolger van Jaap van Zweden), met het Gürzenich Orkest uit Keulen.

Gustavo Dudamel

De jonge dirigent Gustavo Dudamel (°1981) leerde vioolspelen aan het Jacinto Lara Conservatorium en bij José Francisco del Castillo aan de Latijns-Amerikaanse Vioolacademie. Na vier jaar studie directie bij Rodolfo Saglimbeni en bij José Antonio Abreu, werd hij in 1999 als 18-jarige chef-dirigent van het Orquesta Sinfónica Simón Bolívar, het nationaal jeugdorkest van Venezuela.

Vijf jaar later won Dudamel het eerste dirigentenconcours van de Bamberger Symphoniker waardoor hij een jaar later het Philharmonia Orchestra, het Israëlisch Philharmonisch Orkest en het Los Angeles Philharmonic Orchestra kon dirigeren en hij meteen een contract kreeg bij Deutsche Grammophon. Hij werd gastdirigent bij het City of Birmingham Symphony Orchestra en de Staatskapelle Dresden en in 2006 debuteerde hij in de Scala in Milaan met Mozarts Don Giovanni. Kort daarop dirigeerde hij voor het eerst de Wiener Philharmoniker en het San Francisco Symphony Orchestra en werd chef-dirigent van het Göteborg Symfonie Orkest.

Hij is nu nog chef-dirigent van het ondertussen befaamd geworden Orquesta Sinfónica Simón Bolívar en eerste dirigent van de  Los Angeles Philharmonic.

El Sistema

Het Orquesta Sinfónica Simón Bolívar is in Venezuela de top van het daar bestaand systeem van jeugdorkesten, hoewel het sinds 2011 niet langer officieel een jeugdorkest is omdat de gemiddelde leeftijd van de spelers te hoog was geworden.

Het Nationaal Jeugd Orkest van het land is nu het Teresa Carreño Youth Orchestra. De econoom José Antonio Abreu richtte het Orquesta Sinfónica Simón Bolívar, op in 1975. Gustavo Dudamel is artistiek leider sinds 1999. Het orkest heeft samengewerkt met dirigenten als Claudio Abbado en Simon Rattle. Jeugdorkesten in Venezuela spelen onder auspiciën van de Fundación Musical Simón Bolívar, voorheen bekend als de Fundacion del Estado para el Sistema Nacional de las Orquestas Jeugdigen e Infantiles de Venezuela, in de volksmond bekend als El Sistema.

Gevestigd in Caracas, verhuisde het orkest  in 2007 van het Teresa Carreño Cultural Complex naar een ​​nieuw Centrum voor Sociale Actie door middel van muziek. De naam van het centrum weerspiegelt het feit dat El Sistema zichzelf ziet als een sociaal bureau. De meeste van de studenten hebben namelijk een slechte sociaal-economische achtergrond.

De geschiedenis en het ethos van het orkest getuigen van haar rol in de aanpak van de ernstige sociale problemen van Venezuela en het succes van het orkest uit zich in het transformeren van het leven van een aantal van de armste kinderen.

Intens

Dat een orkest met zo’n achtergrond, bestaande uit zo veel jongeren, Mahler kan spelen zoals we op deze cd mogen ontdekken, grenst aan het onwaarschijnlijke. En toch. Dudamel opent de symfonie met een demonisch-hallucinant gespeelde mars met het thema in de tenorhoorn die hij, naar Mahlers voorschrift, trefzeker uitbouwt tot een klankrijke, epische orkestcompositie met apocalyptische visioenen afgewisseld met Weense muzikale charme en herinneringen aan gelukzalige momenten (Alma?), zoals verwerkt in het Adagietto van Mahlers 5de symfonie.

Motieven, sonneries en vreemde klanken domineren zijn uitvoering van wat Mahler zijn (eerste) Nachtmusik noemde, naar eigen zeggen geïnspireerd door Rembrandts Nachtwacht. Bijwijlen refererend naar de stemming van de Wunderhorn Lieder, anderzijds een muzikaal patchwork van Jiddische muziek met nachtelijke vogelgeluiden in de houtblazers, is deze partituur een beklijvende treurmars vol ironie en nachtelijk mysterie die Dudamel met zijn uitstekende musici magistraal weet te plaatsen.

Het spookachtig Scherzo-Schattenhaft (eerder bedoeld als schim dan wel schaduw) als parodie op de wals, lijkt hem op het lijf geschreven en de tweede Nachtmusik met solo viool, solo hoorn, mandoline en gitaar (Andante amoroso) klinkt, gespeeld door zijn solisten, als de lieflijke pastorale serenade die Mahler bedoelde.

Zijn (hun) uitvoering van de finale doet de mond openvallen. Intens, energiek, triomfantelijk, plechtig, uitgelaten en uitbundig gaat hij met zijn orkest tekeer. De musici spelen met een gedrevenheid en een betrokkenheid die u niet voor mogelijk houdt. En zeker als dan door het applaus blijkt… dat het om een live opname gaat. Onvoorstelbaar !