Psallentes Plainchant

Beghinae, Psallentes Dames, Plainchant

Psallentes heeft twee recenties cd-producties uitgebracht, gezongen door de vrouwen van het ensemble. De eerste cd die we hier bespreken geeft gezangen van de begijnen weer en de tweede cd is gewijd aan Hildegard von Bingen haar bundel die in de abdij van Dendermonde wordt bewaard.

Psallentes heeft twee recenties cd-producties uitgebracht, gezongen door de vrouwen van het ensemble. De eerste cd die we hier bespreken geeft gezangen van de begijnen weer en de tweede cd is gewijd aan Hildegard von Bingen haar bundel die in de abdij van Dendermonde wordt bewaard.

**** Beginae ‘Begijntjes en kwezeltjes dansen niet’ (uit Zeg kwezelken wilde gij dansen?) weerklinkt in een van de ontelbaar vele volkse liederen uit de Nederlanstalige liederenschat die we helaas minder en minder kennen. Maar is het wel waar dat begijntjes niet zingen/zongen? Niet waar en dat wordt bewezen door de dames van Psallentes. Zijn laten begijnengezang herleven in een opname met gezangen uit de begijnhoven van Amsterdam, Antwerpen, Brugge, Mechelen en Turnhout.

Zoveel is duidelijk, de begijntjes zongen maar ze zongen allicht geen ‘stoute liedekens’ en onder meer vandaar de spot die met hen gedreven werd.

Met de cd die hier voor handen ligt ‘Beginae’ spotten we niet. De dames van Psallentes zingen verheerlijkend en tegelijk ingetogen met de nodige braafheid zoals we het ons van begijnen kunnen voorstellen. Op de cd hoes lezen we de vraag met antwoord: ‘Heb je ooit al begijntjes gezien? Wij ook niet.’ En meteen besef ik geen 18 meer te zijn want ik zag in mijn stad, Mechelen, nog begijntjes en ook nog in Leuven. Ja hoor, de allerlaatste begijn aldaar staat samen met ‘ons’ (het gezin waar ik nummer vier uit de bende was) op de foto, we schrijven 1977. Nu zijn ze uitgestorven en wonen in hun arme of rijke huizen, beluiken en conventen veelal begoede burgers. Burgers die voorzeker van de muziek (kunnen) houden die we op deze verzorgde cd horen.

De cd is in een drieluik ingedeeld, als ware het een schilderij. Mulieres religiosae, Fundatris begginarum en Corpus et sanguis Christi. Waarom zouden we niet vergelijken met een schilderij uit een of andere begijnhofkerk? De stijlen passen perfect bij elkaar en waar anders kan je deze gezangen het best voorstellen dan weerklinkend in de kerk van de half open, half gesloten samenleving die een begijhof was?

Psallentes zingt zeer geschoold, muzikaal verzorgd als de fijnste Mechelse kant (kenners zullen beamen dat de Mechelse kant de andere kant overtreft in finesse). Of de begijnen even zuiver zongen is een andere vraag al kan ik me voorstellen dat men toch voldoende dames kon vinden om in koor wel degelijk goed samen te zingen voor de andere begijnen. Het waren niet meteen allemaal ongeschoolde sukkeltjes.

Hier en daar zijn er zinsneden die heel even wat scherper durven klinken wat aan de opnametechniek kan liggen maar dat deze cd een ambassadeursrol mag verkondigen voor onze begijnhoven is ontegensprekelijk. De begijnhoven zijn werelderfgoed van de Unesco, welaan, laten we dit architecturale werelderfgoed met deze gezangen aanvullen. Het rustgevend gevoel bij het wandelen in eender welk begijnhof overkomt je ook bij het luisteren naar de dames van Psallentes. Een aanrader.

***** Hildegard von Bingen Een van de allereerste cd’s die ik recenseerde, meer 20 jaar geleden, was een cd met gezangen van Hildegard von Bingen. Zowel de uitvoering als de muziek had me meteen in de greep en die greep heeft me niet gelost. De geniale vrouw Hildegard von Bingen blijft verbazen. Dat zal ze allicht nog lang blijven doen, onder meer door haar muzikale prestaties, bovendien in een tijd geschreven dat het haast ondenkbaar was dat een vrouw enige noot op papier zou zetten. Zij deed het. Zo schreef ze een gregoriaans officie, ter ere van de Heilige Ursula. De arme koningsdochter zou samen met 11.000 vriendinnen door de Hunnen vakkundig om het leven gebracht zijn. Het bloed van de dames kleurde de Rijn rood. Hildegard von Bingen zond een kopie van het officie naar de abdij van Villers, vernietigd in 1796 als zovele abdijen, kloosters en kerken, tijdens de Franse bezetting van 1795 tot 1815 (meer over de abdij leest u hier: http://nl.villers.be/geschiedenis). De kopie belandde in de abdij van Dendermonde en het is deze onschatbaar waardevolle kopie die de leider en stichter van het geroemde Psallentes, Hendrik Vanden Abeele, ter hand kon nemen om zijn dames de gezangen aan te leren en te laten uitvoeren voor deze opname.

Net zoals bij die allereerste opname die ik destijds hoorde (door omstandigheden zoek geraakt), ben ik nogmaals gegrepen door de gezangen die zoveel meer zijn dan een gregoriaans officie. De dames van Psallentes zingen met  een rijk geschakeerd scala muzikale variatie in een bijzonder evenwichtige samenzang. Internationale klasse, Hildegard von Bingen waardig.

Gerelateerde Artikelen

Krijg elke donderdag een overzicht in je mailbox van alle artikelen die geplaatst zijn op Klassiek Centraal. Schrijf je snel in:

Laatste berichten

Meer lezen ?

Sterrenparade

Voor wat staan de sterren die toegekend worden? Het is belangrijk om daarin openheid te brengen, dit m.a.w. op de (ver)nieuw(d)e website te expliciteren. KC is voorstander van een positieve benadering, genre de restaurantrubriek in dSMagazine: uitstekend– goed – redelijk – nipt.

5 ⭐️ = uitstekend

4 ⭐️ = zeer goed

3 ⭐️ = goed

2 ⭐️ = redelijk

1 ⭐️ = nipt

Introductiegidsen

Steun Klassiek Centraal via JPC