De documentaire Maria by Callas die sinds deze week in de bioscoop te zien is, geeft in een kleine twee uur tijd een tweevoudig beeld van de zangeres. Eerst en vooral de diva, een vrouw die zich als een vis in het water voelt in de wereld van glitter en glamour. Daarnaast krijgen we onder die mondaine oppervlakte ook de kwetsbare vrouw te zien, die vooral het geluk vond in haar kunst, veeleer dan in het persoonlijke leven.

De film begint met een interviewfragment waarin Callas zegt dat er twee vrouwen in haar zitten, Maria als persoon en de sterzangeres. Haar streefdoel is beide zoveel mogelijk met elkaar verzoenen. In die zin sluit deze documentaire mooi aan bij de beginzin van mijn recensie (oktober 2017) van de 45-delige box Remastered live recordings 1949-1964 uitgegeven door Warner Classics: Alles wat je wil weten over mij is in mijn muziek. Het interview is in stukken doorheen de hele film geweven en geeft telkens een heel persoonlijke “touch”. Het geeft blijk van de intelligente en bijna wijze manier waarop Callas de vaak turbulente gebeurtenissen in haar leven ervaart en plaatst. Deze interviewpassages zijn de meest beklijvende en meest oprechte fragmenten in de documentaire. De serene en sobere manier waarop Callas daarin in beeld is gebracht, draagt bij tot het ontroerende aspect van de film.

Verder geeft de film een biografisch overzicht van Maria Callas vanaf haar jeugd in New York over de grote triomfen als operazangeres in Milaan, Londen, New York, Dallas, haar crisis en comeback en haar leven in de intimiteit van het Parijse appartement waar ze in 1977 overleed. Ik denk boeiender voor wie vertrouwd is met Callas als operadiva dan voor wie haar niet kent. Aan haar evolutie van lelijke eendje naar knappe slanke zwaan wordt voorbijgegaan. Voor operaliefhebbers zijn ook de andere interviews boeiend, met haar lerares Elvira Hidalgo en met Rudolf Bing bijvoorbeeld.

Ontroerend

De film gaat wat te dikwijls in op de drukte bij aankomst op een luchthaven of in een theater, met telkens de schare paparazzi rond haar. Ze geven natuurlijk wel een beeld van de populariteit van de zangeres en van haar plaats in de wereld van beroemdheden uit haar tijd. De ontmoeting en relatie met Aristoteles Onassis biedt dankbaar filmmateriaal, terwijl het huwelijk met Meneghini zeer marginaal aan bod komt en bijna enkel vermeld wordt in verband met de scheidingsproblemen. De incidenten in Rome (waar ze uitgefloten werd na het stopzetten van een Norma – een fragment dat getoond wordt op de muziek van de ouverture La Forza del destino!) en New York, waar intendant Rudolf Bing haar aan de deur zet, worden uitgebreid gedocumenteerd. Net als trouwens haar terugkeer in de Metropolitan met files van toeschouwers die aan het operahuis kamperen om een ticket te bemachtigen! Ontroerend is het slot van de documentaire in het appartement in Parijs, waar Callas zich eindelijk geborgen voelt en niet opgejaagd door een meute fans.

We krijgen uiteraard ook opnamen te zien van haar optredens, waarbij de passages die haar backstage tonen een extra dimensie geven aan haar leven als zangeres. Het mooiste operafragment in de film is ongetwijfeld de opname (in kleur!) van haar Tosca in Londen.

Maria by Callas biedt een rijkdom aan beelden en getuigenissen uit het leven van de artieste en de vrouw Maria Callas. Er is ontzettend veel research aan voorafgegaan en ontzettend veel mensen hebben eraan meegewerkt – ook artiesten die niet noodzakelijk in de film voorkomen. Fanny Ardant is een uitstekende vertolkster van de getuigenissen in het Frans, als “alter ego” van Maria Callas. Een zwak punt vind ik dat de film vrij chaotisch gemonteerd is, en springt van interview naar opera-opname, naar reportagebeeld, zonder verzorgde overgang. Maar dit is zeker geen reden om de documentaire niet te gaan bekijken!


  • WAT: Maria by Callas
  • REGIE: Tom Volf
  • WANNEER: nu in de bioscoop …
  • CREDIT FOTO’S: © Fonds de Dotation Maria Callas