Kapoestin: waar jazz en klassiek hand in hand gaan

Kapoestins compositorische stijl is gekenmerkt door optimistische energie. Hierbij gaat het klassieke virtuozenspel hand in hand met uitgeschreven jazzimprovisaties. De muziek zweeft op het randje van klassiek en jazz en heeft ritmische magie, intrigerende melodieën en charisma. Op deze cd krijgt de jazzy sfeer de bovenhand met levendige arrangementen voor jazztrio.

De Russische componist en pianist Nikolai Kapoestin (1937-2020) wist op jonge leeftijd reeds een indrukwekkende reputatie in de jazzscène van de Soviet-Unie op te bouwen. Terwijl Kapoestin nog aan het Conservatorium van Moskou studeerde, was hij daarbuiten reeds gekend als jazzpianist, arrangeur en componist. Dit eerste heeft hij echter altijd ontkend: “Ik ben nooit een jazzmuzikant geweest. Ik heb nooit geprobeerd een echte jazzpianist te zijn, maar ik moest dat doen om te componeren. Ik ben niet geïnteresseerd in improvisatie — en wat is een jazzmuzikant zonder improvisatie? Al mijn improvisatie is uitgeschreven en werd daardoor veel beter.” (Fanfare Magazine, 2000)

De klassieke scholing van Kapoestin komt naar boven in de opbouw van zijn composities. Moving Classics TV beschrijft zijn stijl als “de oude traditionele glazen van “klassieke vorm” gevuld met dure champagne met een bedwelmend effect”. Een poëtische manier om te beschrijven hoe Kapoestin jazzidiomen in de formele klassieke structuren integreert. Verscheidene improvisaties nemen de vorm aan van barokke voorbeelden zoals partita’s en suites.

De fusie van jazz en klassiek zijn misschien wel het duidelijkste hoorbaar in Kapoestins twee verzamelingen van 24 preludes: 24 preludes in jazzstijl voor piano opus 53 (1989) en 24 preludes en fuga’s voor piano opus 82 (1997). Beide verzamelingen bevatten composities in alle mineur en majeur toonaarden. Daarmee sluit hij aan bij een traditie van klassiek componisten, onder wie Bach (Das wohltemperierte Klavier BWV 846-893, 1740-1742), Chopin (Préludes op. 28, 1835-1839), Skrjabin (24 preludes op. 11, 1888-1896) en Sjostakovitsj (24 Preludes en fuga’s op. 87, 1951). Een selectie van Kapoestins opus 53 is te horen op deze cd (track 9-20) en in deze bewerking voor jazztrio komt net het jazzy karakter extra in de verf te staan.

Prelude Nr. 1 in Do Groot (track 9) zet de toon voor de preludes die volgen. Het werk bevat een soort nonchalante humor en Kapoestins typerende optimistische energetische pulsen. Prelude Nr. 2 wordt overgeslagen maar de start van Nr. 3 in Sol Groot (track 10) verraadt dat de Russische componist niet de barokke maar romantische volgorde van de toonaarden volgt, zoals landgenoten Skrjabin, Rachmaninov en Sjostakovitsj hem voordeden. In contrast met snelle tempo van Nr. 1 heeft Prelude Nr. 3 een smeulend, traag tempo en zijn er naast jazz ook blues invloeden te horen. De laatste prelude op deze cd is nr. 23 (track 20). Het is een zoektocht naar een melodie die, langs een pad van voortdurende tempowissels, steeds net buiten bereik blijkt te zijn.

De preludes vormen de kern van deze cd maar andere pareltjes zoals Variations op.41 (1984, track 6) en Paraphrase On “Blue Bossa” by Kenny Dorham Op. 123 (2004) zijn zeker het ontdekken waard. Er zijn maar weinig componisten die de klassieke en de jazzwereld zo goed met elkaar te vermengen als Nikolai Kapoestin hier demonstreert. Waar begint de ene en waar stopt de andere? Het is een overbodige vraag want deze muziek spreekt voor zich.

3.8/5

Kapustin: Blueprint

  • WIE: Frank Dupree Trio (Frank Dupree [piano], Jakob Krupp [contrabas] en  Meinhard ‘Obi’ Jenne [percussie])
  • WAT: Blueprint
  • UITGAVE: Capriccio C5439
  • BESTELLEN: JPC

Krijg elke donderdag een overzicht in je mailbox van alle artikelen die geplaatst zijn op Klassiek Centraal. Schrijf je snel in:

Meer lezen ?

Sterrenparade

Voor wat staan de sterren die toegekend worden? Het is belangrijk om daarin openheid te brengen, dit m.a.w. op de (ver)nieuw(d)e website te expliciteren. KC is voorstander van een positieve benadering, genre de restaurantrubriek in dSMagazine: uitstekend– goed – redelijk – nipt.

5 ⭐️ = uitstekend

4 ⭐️ = zeer goed

3 ⭐️ = goed

2 ⭐️ = redelijk

1 ⭐️ = nipt

Introductiegidsen

Steun Klassiek Centraal via JPC