Vervreemd van het leven: De Bekeerlinge, een exposé #2

Het landschap waarin De Bekeerlinge zich afspeelt is een plaats beïnvloed door vele culturen en klanken. De culturele contrasten tussen het noorden en het verre oosten komen boven in de klankcontrast tussen de soundscapes en de prachtige vocalisaties van oosterse gezangen. Hedendaagse technieken als soundscapes en elektronische muziek vermengen zich met de verscheidene klankfacetten van het koor, het podium, en de solisten. Ikzelf als recensent voelde het woord “Wagneriaans” steeds opkomen. Na een korte heen-en-weer met de componist, waarbij hij ook nog eens de term Grand Opéra liet vallen, kwam ik tot de conclusie dat het werk groots is in zijn uitvoering als Grand Opéra, maar dan met de muzikale kracht van een Gesamtkunstwerk. Het werk van Wim Henderickx begeestert en bemeestert de toeschouwer.

Religie als destructieve kracht

In De Bekeerlinge is religie een rode draad die steeds de toeschouwer confronteert. Ongeacht hoe de luisteraar zelf tegenover het aspect van geloofsbelijdenis staat, het valt niet te ontkennen dat Vigdis een ongelukkige speelbal is van religie als factor. Zichtbaar in haar afkomst, die van haar geliefde David (bariton Vincenzo Neri) , en haar dualiteit na haar overgave. Hier niet even bij stilstaan zou het relaas over deze opera gewoon incompleet maken, gezien hoe krachtig en vervreemdend de tocht van Vigdis wordt door het gevecht van het menselijke met de religie – centrifugale krachten die hier een mensenleven lijken te bepalen.

Grand opéra én Gesamtkunstwerk

Wim Henderickx presteert het met De Bekeerlinge om twee muzikale werelden met elkaar te verenigen. Gezien de tumultueuze relatie van Richard Wagner (de vader van de Gesamtkunstwerk in de opera; 1813-1883) en Giacomo Meyerbeer (de grote voortrekker van de Franse Grand Opéra; 1791-1864) zie ik er als recensente zeker de humor, en prestatie, van in. Dit zijn twee grote, aparte muzikale talen. Die, net zoals de leefwereld van Vigdis, bestaan uit verschillende contrasterende, botsende kenmerken. Het Gesamtkunstwerk is vooral duidelijk in hoe mooi vloeiend, ononderbroken de muziek en het verhaal in elkaar overloopt, en dan voortvloeit in de klankexpressie van het orkest en de vocalisten. De schaal, de tableaus, het slotstuk met de brandstapel dat bijna een hedendaagse Auto-de-Fé kan genoemd worden, brengen dan weer de Grand opéra naar de voorgrond. De Bekeerlinge is groots, contrasterend, soms gepijnigd, en dit is te horen in de muziek. De schaal waarop alles uitgevoerd wordt is overweldigend: twee koren, een opname van het Kinderkoor Opera Ballet Vlaanderen, een soli kinderkoor, een symfonisch orkest en een negental solisten, waaronder de krachtige stem van sopraan Lore Binon – een indrukwekkende bezetting.

De muzikale reis van De Bekeerlinge

Gedurende twee uur en 55 minuten dat ik als recensente in de zaal gezeteld heb is er geen enkel moment geweest dat er niets nieuws op mij afkwam. De opening, de taal van het noordelijk land van Vigdis, was een prachtige elektronische soundscape. Het minimalisme creëerde een muzikale meditatie, waarna stilletjes aan symfonische melodieën zich begonnen te vermengen.

Een eerst krachtig punt, en iets dat mij altijd zal bijblijven, is de prachtige, tragische melodie “Once upon a dream, there was a princess unseen/ There was a love unspoken, but God stood inbetween […]”. Deze rode leidraad, de tragische voorbode van het pad van de bekeerlinge, werd meermaals herhaald tijdens de opera. De vocale uitvoering, mede door haar krachtige en volle stem (ik vergelijk dit soort zangstemmen vaak met vloeibaar goud), van sopraan Amel Brahim-Djelloul is een stem die mij zal bijblijven. Dit fragment is ook de enige echte aria (in liedvorm) in de gehele opera, wat het als kernstuk nog krachtiger maakt. De rauwe klanken van stukken als “The Fool Urbanus” en “The Pyre”, Oosterse klanken zoals de twee vrouwelijke vocalises tijdens “The Ritual in the desert” (gezongen door Brahim-Djelloul en zangeres Françoise Atlan) reiken dan weer andere draden aan. Ik vergelijk De Bekeerlinge met een intrinsiek klanktapijt dat voor het publiek uitgewezen wordt op een weefgetouw.

De Bekeerlinge is intiem van klank, rauw, meditatief, Oosters, Westers, Hedendaags, elektronisch, er is geen een term om het werk van Wim Henderickx te beschrijven. En uiteindelijk is dit ook niet nodig. Deze overweldigende, pakkende kracht is wat het werk van Wim Henderickx die van hem maakt. Er is veel vertelt geweest in deze exposé, en er kon nog meer verteld worden. Maar uiteindelijk komt dit relaas er gewoon neer: De Bekeerlinge, vloeiend, Henderickxiaans, beklijvend… en uniek in zijn soort. Bravissimo tutti!

WATDe Bekeerlinge (The Convert)

WIE: Wim Henderickx [muziek], Krystian Lada [libretto], Hans Op de Beeck [regie]

STEMMEN: Lore Binon, Vincenzo Neri, Amel Brahim-Djelloul, Luvuyo Mbundu

ORKEST: Symfonisch Orkest Opera Ballet Vlaanderen, Koor en Kinderkoor Opera Ballet Vlaanderen, Stadskoor Madam Fortuna

WAAR: Opera Ballet Vlaanderen, Antwerpen

WANNEER: dinsdag 10-5-2022, première

INFO: De bekeerlinge is nog te bekijken tot 19 Mei in Antwerpen, en op 27, 29 mei en op 2 en 4 Juni in de opera te gent.  Kaarten en meer informatie op deze link.

Krijg elke donderdag een overzicht in je mailbox van alle artikelen die geplaatst zijn op Klassiek Centraal. Schrijf je snel in: