Breken of vibreren ?!

Mark Janssens, een van de sterkhouders van de Vlaamse klassieke VRT-zender Klara (radio) publiceerde in persoonlijke naam op zijn Facebookprofiel een opiniestuk dat we, met zijn akkoord, graag in ons webmagazine opnemen. De radioman roept met het geschreven woord op om de handen in elkaar te slaan en zo, samen zonder gekrakeel, een waar relanceplan uit te werken om de huidige coronacrisis en de gevolgen ervan grondig aan te pakken. 

Het is behoorlijk stil in cultureel Vlaanderen. Nauwelijks gevleugelde woorden of verfijnde klanken in onze zo goed als lege concert- en theaterzalen. Nauwelijks cultuur. Omdat het moet. Omdat cultuur beleven besmettelijk kan zijn. Toch in deze tijd van een sluipende pandemie.

De sector van de klassieke muziek is in Vlaanderen niet zo groot, maar overstijgt wel de grenzen van onze kleine regio. Al decennia lang brengen wij artiesten voort die internationaal tot de top behoren. Soms hebben we hen gekoesterd, soms ook aan hun lot overgelaten. Misschien is dat wel typisch Vlaams. Wie de schaduw van de kerktoren ontvlucht, krijgt het wel eens hard te verduren. En wie in Vlaanderen blijft, is zelden echt sant in eigen land.

Klassieke muziek is hier geen evidentie. Te vaak worden klassieke muzikanten beschouwd als beoefenaars van een hobby, en niet gewaardeerd voor de professionele klasbakken die ze in werkelijkheid zijn. Dat is niet eens de fout van “het publiek”, maar is vooral een diep ingebakken maatschappelijk fenomeen. Klassieke muziek heeft nog altijd te lijden onder een karrenvracht aan vooroordelen. “Classical music matters” zou een mooi uitgangspunt kunnen zijn (en een mooie conclusie) van een beweging die aandacht en respect vraagt voor iedereen die bij ons vol passie klassieke muziek maakt, in de verrassende diversiteit die dit eeuwenoude maar springlevende genre eigen is.

De sector van de klassieke muziek kan niet zonder maatschappelijke en dus ook beleidsmatige ondersteuning. De culturele politiek in Vlaanderen heeft de afgelopen jaren vooral de grote culturele instellingen ondersteund. Die kregen de mensen en de middelen. In ruil voor een engagement van artistieke kwaliteit en maatschappelijke relevantie. De kleine(re) spelers moesten het met (veel) minder doen. Het klassieke muziek-landschap is er in Vlaanderen dus niet rijker op geworden. Het is voor (jonge) artiesten vaak knokken en vechten om aan de bak te komen. Kwaliteit en creativiteit hebben een prijs. Dat geldt zowat overal. Behalve wanneer je in de sector van de klassieke muziek (en bij uitbreiding de hele culturele sector) een artiest bent die zonder vast contract muziek wil en kan/mag maken. Dan doe je dat vaak, te vaak, voor een appel en een ei. De verloning weegt niet op tegen de artistieke prestatie. Maar er is geen andere weg. Een muzikant is geen loodgieter. Een muzikant heeft geen beroep dat er toe doet. Toch niet in onze maatschappij waarin alles wat schoon en kwetsbaar is als laatste in de rij mag aanschuiven.

Dit merkwaardige samenspel tussen maatschappelijke en politieke desinteresse in cultuur is op (korte) termijn funest voor ons complete culturele landschap. Merkwaardig omdat er een maatschappelijke onderstroom is die wel degelijk ‘iets’ voelt voor cultuur, en omdat de politiek graag uitpakt met het ‘culturele Vlaanderen’. Klassieke muziek en onze klassieke musici vormen een belangrijk onderdeel van dat Vlaanderen. Laat het dan geen (slag)veld zijn waarop niets meer gezaaid wordt. Kom met een plan, een relanceplan, zoals dat ook voor andere sectoren zal uitgewerkt worden.

Doe dit om de hele culturele sector een toekomst te geven, en zeker ook dat deel dat mij bijzonder na aan het hart ligt : de klassieke muziek met al z’n uitstekende uitvoerders, jong en minder jong, in repertoire van gisteren en vandaag.

Aan die eerder kleine maar onmisbare en tegelijk ook grootse wereld van de klassieke muziek in Vlaanderen mogen wij vragen : kom meer dan voorheen samen, bundel de krachten, schuif uw ego’s aan de kant, stop het gelobby voor eigen eer en gewin, en vorm front. Eis van de Vlaamse Regering dat jullie samen een plan opstellen en uitwerken om de toekomst te garanderen. En probeer die toekomst nog beter te maken dan het recente verleden.

Zet onze artiesten op een verhoog, gun hen een ereplaats, en verdeel de centen eerlijk over al wie met kunst en cultuur (en dat is klassieke muziek : tegelijk kunst en cultuur) onze beschaving en menselijkheid versterken. De dagen van ‘mijn cultuurtempel, mijn orkest, mijn ensemble … schoon ensemble’, die dagen, die houding mag nu even in de koelkast.

En op heel korte termijn, beste beleidsmakers en andere leden van de raden die over ons dagelijks leven beslissen : laat muziek toe waar het kan. Klein maar fijn. Met respect voor àlle maatregelen. Daarna kan het weer iets groter en misschien nog fijner. Breek de snaren van onze musici niet, maar geef hen de kans om te vibreren als nooit tevoren. We zijn en varen er wel bij!

Krijg elke donderdag een overzicht in je mailbox van alle artikelen die geplaatst zijn op Klassiek Centraal. Schrijf je snel in: