Bachs cellosuites op gitaar

Na het geprezen volume 1 volgt nu ook volume 2. Als gitarist kent Jeffrey McFadden het instrument natuurlijk door en door. Zijn transcripties van Bachs cellosuites laten de noten klinken alsof het oorspronkelijk gitaarcomposities waren. Hiermee bewijst McFadden dat een compositie niet gelimiteerd is tot het oorspronkelijke instrument.

Gitaartranscripties

Nu behoren ze tot Bachs meest befaamde werken maar voor 1900 waren zijn cellosuites vrijwel onbekend. Tijdens de 19e-eeuwse “Bach Revival” werden voornamelijk zijn vocale werken (zoals zijn missen en oratoria) van onder het stof gehaald. De suites moesten wachten tot in 1889 wanneer de 13-jarige cellist Pablo Casals toevallig een Grützmacher-uitgave in een tweedehandszaak vond. Sindsdien zijn de suites op verscheidene manier bestudeerd, geïnterpreteerd en getranscribeerd.

De suites vonden zo ook een vaste plaats in het gitaarrepertoire. Alle cellosuites kunnen op gitaar worden gespeeld maar in de praktijk gaat de voorkeur uit naar  suite 1, 3 en 5. Transcripties van de suites kunnen erg uiteenlopend zijn: van zo dicht mogelijk bij het origineel blijven tot de subtiele toevoeging van harmonieën en baslijnen. Sommige baseren zich op Bachs transcriptie van de 5e suite voor luit (BWV 995) terwijl anderen meer artistieke vrijheid nemen. In zijn arrangementen ging McFadden op zoek naar de essentie van elke suite. Daarna probeerde hij deze wezenlijke elementen met hun eigen harmonische complexiteit naar de voorgrond te brengen en ze zo nodig uit te vergroten. Dit alles zonder te veel af te dwalen van het origineel.

Polyfone suites

De prelude van suite nr. 4 (BWV 1010) brengt de schoonheid van eenvoud naar boven. Dalende muzikale lijnen zijn de basis van deze compositie. McFadden brengt deze neerwaartse bewegingen in alle sereniteit tot hij plots begint op te bouwen naar wat hij beschouwt als een melodisch hoogtepunt. Van de snellere passages maakt hij gebruik om doorheen de tijd een geleidelijk toe te werken naar een climax. De laatste snellere episode lost uiteindelijk op in een tonica akkoord — gespeeld als een arpeggio zoals het cello dit zou doen. McFadden speelt dit slotakkoord meer als een vraag dan een einde om zo de luisteraar meteen naar de Allemande te leiden. Deze eerste dans brengt ritmisch gevarieerd met zich mee maar ook verwijzingen naar de prelude. McFadden laat echo’s van de neerwaartse frases weerklinken in de dalende golvende curven van de Allemande.

De 6e suite (BWV 1012) is voor moderne cellisten altijd een struikelblok aangezien het oorspronkelijk voor een vijfsnarige cello gecomponeerd is. Een groot deel van de suite is gecomponeerd voor het hogere register van deze vijfde snaar. Dit maakt de klassieke gitaar, paradoxaal genoeg, een geschikt medium om deze suite te vertolken. Het oorspronkelijke bereik van de toets kan namelijk op een idiomatische manier overgenomen worden. McFaddens interpretatie legt de focus op de opbouw in het hogere register en haar contrast met de dramatische opbouw van pedaalnoten in de bas. Ook wil hij het energieke karakter van deze prelude extra in de verf zetten en dit al van in het begin. Een afwisseling van unisono’s op 2 verschillende snaren leidt tot een een constante stroom van triolen. De vertrouwde triolen werken toe naar een ritmisch hoogtepunt van snelle zestiende noten. De plotselinge akkoorden die hierop volgen lijken het einden aan te kondigen maar ze leiden ons terug naar de vertrouwde triolen die dan uiteindelijk het geheel afsluiten.


Wie: Jeffrey McFadden

Wat: J.S. BACH: Cello Suites 2: Nos. 4-6, BWV 1010-1012 (arr. J. McFadden for guitar)

Uitgaven: Naxos 8.573626

Foto’s: © Drew Henderson

Bestellen: JPC

Krijg elke donderdag een overzicht in je mailbox van alle artikelen die geplaatst zijn op Klassiek Centraal. Schrijf je snel in:

Meer lezen ?

Sterrenparade

Voor wat staan de sterren die toegekend worden? Het is belangrijk om daarin openheid te brengen, dit m.a.w. op de (ver)nieuw(d)e website te expliciteren. KC is voorstander van een positieve benadering, genre de restaurantrubriek in dSMagazine: uitstekend– goed – redelijk – nipt.

5 ⭐️ = uitstekend

4 ⭐️ = zeer goed

3 ⭐️ = goed

2 ⭐️ = redelijk

1 ⭐️ = nipt

Introductiegidsen

Steun Klassiek Centraal via JPC