Arts Festival EUROPALIA – TRAINS & TRACKS

In deze speciale editie van Europalia wordt niet één specifiek land in de schijnwerpers geplaatst. De trein is een uitgesproken duurzaam vervoermiddel en daarom heeft de Europese Commissie 2021 uitgeroepen tot ‘European Year of Rail’. In 2021 worden een heleboel verjaardagen rond treinen gevierd, een mooie aanleiding dus voor EUROPALIA – grande dame van de culturele festivals – om een festival te wijden aan een uitvinding die de wereld door elkaar schuddde en die vandaag opnieuw een hoofdrol lijkt te gaan spelen. Ons kleine België was trouwens een pionier. Het eerste treintraject op het Europese vasteland werd in 1835 ingereden tussen Brussel en Mechelen, een afstand van 22 km die in no-time werd overbrugd. Koning Leopold I wijdde de spoorlijn plechtig in, maar meerijden mocht hij niet. Om veiligheidsredenen!

Van 14 oktober tot en met 15 mei 2022 brengt EUROPALIA: TRAINS & TRACKS, een programma dat de trein benadert vanuit een hedendaags en artistiek perspectief in verschillende disciplines. Het multidisciplinaire programma draait om drie thema’s: de impact van de trein op de maatschappij, stond de trein aanvankelijk voor versnelling van de maatschappij, dan is dat vandaag eerder voor een vertraging. Daarnaast wordt er gewerkt rond tijd en beweging en rond ontmoeting en afscheid. Een brede waaier met voor elk wat wils. Jong en oud komen aan hun trekken. Europalia biedt een hele rist verrassende activiteiten en invalshoeken met: visual arts, architectuur, performing arts, muziek, cinema, literatuur, gesprekken en workshops.

Terugblik

De ontwikkeling van de spoorwegen katapulteerde de Westerse maatschappij in de moderniteit. De trein maakte de wereld opeens veel kleiner. Het betekende een enorme vooruitgang op het gebied van reizen, transport, architectuur en urbanisme. Hij veranderde een hele levensstijl en beïnvloedde zo op een onuitputtelijke manier de kunstscène.

Denderende locomotieven

De trein was bij zijn ontstaan in de 19de eeuw een voorwerp van fascinatie én van angst. Tegenstanders vreesden het razende ijzeren gevaarte dat de koeien in de wei gek zou maken en zure melk zou opleveren of door zijn snelheid de reizigers letterlijk hun gezicht zou doen verliezen. Maar al gauw kwam het besef dat de trein een enorme vooruitgang inhield en zo werd hij symbool van de moderniteit dat het landschap en de steden compleet veranderde. Zijn roem begon midden vorige eeuw te tanen –niet in het minst door zijn inzet in de Wereldoorlogen- maar vandaag komt hij opnieuw in een glansrol als pionier van duurzaam reizen. Een leuke insteek: het publiek kan de allereerste treinreis op het vasteland van Brussel naar Mechelen overdoen met het Ictus Ensemble. Onderweg zijn er muzikale interventies die met treinen en treinreizen te maken hebben. Deze productie noemt heel toepasselijk ‘La Flèche et l’Eléphant’. De ‘Pijl en de Olifant’, de namen van twee van de drie legendarische locomotieven die werden ingezet op het traject.

Vandaag en morgen…

De impact op de maatschappij is een startpunt van het festival en zijn creatieopdrachten: niet alleen de impact in het verleden, ook de mogelijke impact van de trein vandaag en in de toekomst. Stond de trein bij zijn ontstaan symbool voor versnelling van de samenleving en voor de industrialisering, dan staat hij vandaag eerder voor een behoefte aan vertraging en een nood aan duurzaam reizen.

Tijd en beweging zijn letterlijk verbonden aan de trein maar vormen bredere invalshoeken voor het festival, net als de begrippen ontmoeting en afscheid, die spontaan trein- en stationstaferelen oproepen en die tegelijk aanleiding geven om in te gaan op migratie en reizen. Rond die thema’s brengt het festival zeven maanden lang meer dan 70 events. Niet alleen bij artistieke partners maar ook vooral in de stations en op de treinen waar kunstenaars, reizigers en pendelaars, treinpersoneel, jong en oud en kunstliefhebbers elkaar kunnen ontmoeten.

Sporen van Moderniteit

Vanaf zijn verschijning in het begin van de 19de eeuw tot halverwege de 20ste eeuw heeft de trein de interesse van tal van kunstenaars kunnen opwekken. De manier waarop treinen werden afgebeeld weerspiegelde de tijd en de gevoeligheid van die periode. ‘Sporen van Moderniteit’ in het Museum voor Schone Kunsten in Brussel neemt je mee op ontdekkingsreis door deze werelden, die in hun tijd door tal van avant-gardekunstenaars, sleutelfiguren uit de 19de en 20ste eeuw, werden omarmd waaronder -Monet, Caillebotte, Spilliaert, Boccioni, Severini, Léger, de Chiroco, Mondriaan, Servranckx, Delvaux en Magritte –  maar ook door minder bekende werken die dit thema vanuit hun specifieke standpunten belichten.

Muziek in real time

Er staan heel wat leuke en intrigerende experimenten op stapel. Zo verblijven componist Annelies Van Parijs en librettist Gaea Schoeters gedurende telkens een week in een glazen box in de stations van Antwerpen en Brussel Centraal, Londen St.Pancras en Rotterdam. Dagelijks componeren ze in real time een korte operascène die door zangers en musici in het station gerepeteerd en uitgevoerd wordt tijdens de spitsuren, in een regie van Fanny Gilbert-Collet.


Antwerpen Centraal Station: 15 tot 19 november 2021

Brussel Centraal Station: 29 november tot 3 december 2021

London St. Pancras international: 8 maart 2022

Rotterdam Centraal Station: 15 mei – 20 mei 2022

Tags

Krijg elke donderdag een overzicht in je mailbox van alle artikelen die geplaatst zijn op Klassiek Centraal. Schrijf je snel in: